莆仙话
Tiếng Phổ Tiên
Ngữ tộc Hán (Pu-Xian Min)
Tiếng Mân Phủ Tiên (莆仙語, còn gọi là Hưng Hóa hoặc Henghua; ISO 639-3: cpx) là một nhánh của tiếng Mân, chủ yếu được sử dụng tại Phủ Điền và Tiên Du ở vùng duyên hải Phúc Kiến, đồng thời có các cộng đồng kiều dân tại Đông Nam Á. Nghiên cứu lịch sử-so sánh xem ngôn ngữ này là hậu duệ của Mân Nam nhưng đã chịu ảnh hưởng tiếp xúc đáng kể từ Mân Đông, qua đó giải thích đặc điểm chuyển tiếp của nó. Phủ Điền và Tiên Du là hai biến thể địa phương chính, còn hệ thống âm thanh vừa bảo tồn những đặc điểm Mân cổ vừa có các đổi mới do tiếp xúc. Ngôn ngữ này thường được viết bằng chữ Hán; năm 1890, William Brewster đã sáng tạo hệ chữ Latinh Hưng Hóa Bình Thoại Tự (興化平話字) cho mục đích truyền giáo và giáo dục. Đây cũng là ngôn ngữ biểu diễn truyền thống của hí kịch Phủ Tiên, một loại hình sân khấu địa phương lâu đời.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Phổ Tiên
Nước
水
/ɬui˦˩/
Lửa
火
/hø˦˩/
Mặt trời
日头
/lit˥˥tʰau˧˧/
Mặt trăng
月
/ɣueʔ˥˥/
Sao
星
/tsʰĩ˥˧/
Mẹ
老母
/lau˥˥bo˦˩/
Cha
老父
/lau˥˥pe˥˧/
Tôi
我
/ɡua˩˧/
Bạn
汝
/ty˦˥˧/
Tên
名
/miã˩˧/
Mắt
目睭
/bak˥˥tsiu˧˧/
Tay
手
/ɬiu˦˩/
Tim
心
/ɬim˧˧/
Yêu
疼
/tʰiã˨˩/
Cây
树
/tsʰiu˥˧/
Nhà
厝
/tsʰu˨˩/
Chó
狗
/kau˦˩/
Mèo
猫
/ŋiau˧˧/
Ăn
食
/siaʔ˥˥/
Uống
啉
/lim˧˧/
Một
一
/it˥˥/
Hai
二
/ni˩/
Xin chào
你好
/ni˦˩ho˦˩/
Cảm ơn
多谢
/to˧˧ɬia˥˧/
Tốt
好
/ho˦˩/
Chim cu cu
布谷
/pɔu˦˨kɒʔ˨˩/
Máy tính
电脑
/tɛŋ˩˩nɒ˦˥˧/
Sushi
寿司
/ɬiu˩˩ɬi˥˧˧/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Sinitic (Pu-Xian Min) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Phổ Tiên | Tiếng Phúc Kiến Penang | Tiếng Mân Nam Tuyền Châu | Tiếng Triều Châu | Tiếng Hạ Môn | Tiếng Chương Châu | Tiếng Hải Nam |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | 水 /ɬui˦˩/ | 水 /tsui˥˧/ | 水 /tsui˥˥/ | 水 /tsui˥˧/ | 水 /tsui˥˧/ | 水 /tsui˥˧/ | 水 /zui˨˩˧/ |
| Lửa | 火 /hø˦˩/ | 火 /hue˥˧/ | 火 /hə˧˥/ | 火 /hue˥˧/ | 火 /hue˥˧/ | 火 /he˥˧/ | 火 /hə˨˩˧/ |
| Mặt trời | 日头 /lit˥˥tʰau˧˧/ | 日頭 /lit˥˥tʰau˨˨/ | 日頭 /lit̚˨˦tʰau˨˦/ | 日头 /ʒik˥˥tʰau˥˥/ | 日頭 /dzit̚˦tʰau˨˦/ | 日頭 /dzit̚˩˨˩tʰau˩˧/ | 日头 /dit˨˨tʰau˨˦/ |
| Mặt trăng | 月 /ɣueʔ˥˥/ | 月娘 /ɡueʔ˥˥niũ˨˦/ | 月 /ɡəʔ˨˦/ | 月娘 /ɡueʔ˥˥niũ˥˥/ | 月娘 /ɡueʔ̚˦ niũ˨˦/ | 月娘 /ɡeʔ̚˩˨˩ niũ˩˧/ | 月 /ŋet˨˨/ |
| Sao | 星 /tsʰĩ˥˧/ | 星 /tsʰẽ˥/ | 星 /tsʰĩ˧˧/ | 星 /tsʰẽ˧/ | 星 /tsʰĩ˥/ | 星 /tsʰẽ˧˦/ | 星 /ɕe˨˦/ |
| Mẹ | 老母 /lau˥˥bo˦˩/ | 阿媽 /a˧˧ma˧˧/ | 老母 /lau˦˩bo˧˧/ | 妈 /ma˧˧/ | 老母 /lau˨˨bu˥˧/ | 老母 /lau˨˨bu˥˧/ | 母 /bo˨˩˧/ |
| Cha | 老父 /lau˥˥pe˥˧/ | 阿爸 /a˧˧pa˥˥/ | 老父 /lau˦˩pɛ˧˧/ | 爸 /pa˧˧/ | 老爸 /lau˨˨pe˨˨/ | 老爸 /lau˨˨pe˨˨/ | 父 /ba˨˨/ |
| Tôi | 我 /ɡua˩˧/ | 我 /ɡua˥˧/ | 我 /ɡua˥˥/ | 我 /ua˥˨/ | 我 /ɡua˥˧/ | 我 /ɡua˥˧/ | 我 /va˨˩/ |
| Bạn | 汝 /ty˦˥˧/ | 汝 /lu˥˧/ | 汝 /lɯ˥˥/ | 汝 /lɯ˥˨/ | 汝 /li˥˧/ | 汝 /li˥˧/ | 汝 /du˨˩/ |
| Tên | 名 /miã˩˧/ | 名 /miã˧˥/ | 名 /miã˨˦/ | 名 /miã˥/ | 名 /miã˨˦/ | 名 /miã˩˧/ | 名 /mia˨˩/ |
| Mắt | 目睭 /bak˥˥tsiu˧˧/ | 目 /bak˥˥/ | 目 /bak˨˦/ | 目 /mak˥˥/ | 目睭 /bak̚˦tsiu˦/ | 目睭 /bak̚˩˨˩ tsiu˦/ | 目 /bak˨˨/ |
| Tay | 手 /ɬiu˦˩/ | 手 /tsʰiu˥˧/ | 手 /tsʰiu˧˥/ | 手 /tsʰiu˥˧/ | 手 /tsʰiu˥˧/ | 手 /tsʰiu˥˧/ | 手 /tsʰiu˨˩˧/ |
| Tim | 心 /ɬim˧˧/ | 心 /sim˧˧/ | 心 /sim˨˨/ | 心 /sim˧˧/ | 心 /sim˦/ | 心 /sim˦/ | 心 /tim˨˧/ |
| Yêu | 疼 /tʰiã˨˩/ | 愛 /ai˨˩˧/ | 愛 /ai˦˩/ | 爱 /ai˨˩˧/ | 愛 /ai˩˩/ | 愛 /ai˩˩/ | 爱 /ai˨˩/ |
| Cây | 树 /tsʰiu˥˧/ | 樹 /tsʰiu˩˩/ | 樹 /tsʰiu˦˩/ | 树 /tsʰiu˩˩/ | 樹 /tsʰiu˨˨/ | 樹 /tsʰiu˨˨/ | 树 /tsʰi˨˨/ |
| Nhà | 厝 /tsʰu˨˩/ | 厝 /tsʰu˨˩˧/ | 厝 /tsʰu˦˩/ | 厝 /tsʰu˨˩˧/ | 厝 /tsʰu˩˩/ | 厝 /tsʰu˩˩/ | 厝 /tsʰu˨˩/ |
| Chó | 狗 /kau˦˩/ | 狗 /kau˥˧/ | 狗 /kau˧˥/ | 狗 /kau˥˧/ | 狗 /kau˥˧/ | 狗 /kau˥˧/ | 狗 /kau˨˩˧/ |
| Mèo | 猫 /ŋiau˧˧/ | 貓 /niau˧˧/ | 貓 /niau˨˨/ | 猫 /niau˧˧/ | 貓 /niau˦/ | 貓 /niau˦/ | 猫 /ŋiau˥˥/ |
| Ăn | 食 /siaʔ˥˥/ | 食 /tsiaʔ˥˥/ | 食 /tsiaʔ˨˦/ | 食 /tsiaʔ˥˥/ | 食 /tsiaʔ̚˦/ | 食 /tsiaʔ̚˩˨˩/ | 食 /tʰeʔ˥˥/ |
| Uống | 啉 /lim˧˧/ | 啉 /lim˧˧/ | 啉 /lim˨˦/ | 啉 /lim˧˧/ | 啉 /lim˦/ | 啉 /lim˦/ | 啉 /lim˨˦/ |
| Một | 一 /it˥˥/ | 一 /tsit˥˥/ | 一 /it˨˨/ | 一 /tsek˨˨/ | 一 /tsit̚˦/ | 一 /tsit̚˩˨˩/ | 一 /it˥˥/ |
| Hai | 二 /ni˩/ | 二 /dʑi˧/ | 二 /dzi˨˨/ | 二 /zi˩/ | 二 /dzi˧/ | 二 /li˧/ | 二 /ʑi˧˧/ |
| Xin chào | 你好 /ni˦˩ho˦˩/ | 你好 /li˥˧ho˥˧/ | 汝好 /li˧˥ho˧˥/ | 汝好 /lɯ˥˧ho˥˧/ | 你好 /li˥˧ ho˥˧/ | 汝好 /li˥˧ ho˥˧/ | 汝好 /li˨˩˧ho˨˩˧/ |
| Cảm ơn | 多谢 /to˧˧ɬia˥˧/ | 多謝 /to˥˥sia˩˩/ | 多謝 /to˨˨sia˦˩/ | 感谢 /kam˥˧sia˩˩/ | 多謝 /to˦ sia˨˨/ | 多謝 /to˦ sia˨˨/ | 多谢 /to˨˩zia˨˨/ |
| Tốt | 好 /ho˦˩/ | 好 /ho˥˧/ | 好 /ho˧˥/ | 好 /ho˥˧/ | 好 /ho˥˧/ | 好 /ho˥˧/ | 好 /ho˨˩˧/ |
| Chim cu cu | 布谷 /pɔu˦˨kɒʔ˨˩/ | — | 豆仔鳥 /tau˨˨a˥˥tsiau˥˥/ | — | 豆仔鳥 /tau˨˨a˥˧tsiau˥˧/ | 豆仔鳥 /tau˨˨a˥˧tsiau˥˧/ | — |
| Máy tính | 电脑 /tɛŋ˩˩nɒ˦˥˧/ | 電腦 /tiɛn˨˨nãu˥˧/ | 電腦 /tiɛn˦˩nãu˥˥/ | 电脑 /tieŋ˩˩nãu˧˥/ | 電腦 /tiɛn˨˨nãu˥˧/ | 電腦 /tiɛn˨˨nãu˥˧/ | — |
| Sushi | 寿司 /ɬiu˩˩ɬi˥˧˧/ | 壽司 /siu˨˨su˧˦/ | 壽司 /siu˦˩sɯ˧˧/ | 寿司 /siu˩˩si˧˧/ | 壽司 /siu˨˨su˦˦/ | 壽司 /siu˨˨su˧˦/ | — |
So sánh âm Hán tự
So sánh với các ngôn ngữ Sinitic (Min) liên quan
| Chữ Hán | Tiếng Phổ Tiên | Tiếng Mân Bắc | Tiếng Mân Đông | Min Zhong (Yong'an) | Tiếng Triều Châu người Thái gốc Hoa | Huiyang Hakka | Tiếng Huy Châu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | 白讀cik /tɬiʔ˥/文讀ik /iʔ˥/ | 白讀ì /i˧˧/文讀ĭ /i˨˦/ | 白讀sĭk /siɪʔ˥/文讀ék /ʔɛiʔ˥/ | 白讀i /i˦˨/文讀ieʔ /iɛʔ˥/ | 白讀zêg8 /tseʔ˥/文讀ig4 /ik̚˨/ | yit /jit̚˩/ | ie⁵ /iɛʔ˥/ |
| 二 | 白讀nō͘ /nɔ˧˩/文讀ñî /ɲi˧˩/ | 白讀lâng /laŋ˧˧/文讀nǐ /ni˨˦/ | 白讀lâng /laŋ˨˦˨/文讀nê̤i /nei˨˦˨/ | 文讀ni /ni˨˨/白讀laŋ /laŋ˨˨/ | 白讀no6 /no˧˥/文讀ri6 /dzi˧˥/ | ngì /ŋi˥˧/ | n²² /n̩˨˨/ |
| 三 | 白讀sã /sã˥˧/文讀sang /saŋ˥˧/ | sáng /saŋ˥˦/ | săng /saŋ˦˦/ | saŋ /saŋ˥˦/ | 白讀sã1 /sã˧/文讀sam1 /sam˧/ | sâm /sam˧˧/ | se³³ /sɛ˧˧/ |
| 四 | lhì /ɬi˦˨/ | sî /si˧˧/ | sé /sei˨˩˧/ | si /si˧˥/ | si3 /si˨˩˧/ | sì /si˥˧/ | si³⁵ /sɿ˧˥/ |
| 五 | 白讀ngô͘ /ŋɔ˧˩/文讀ngū /ŋu˧˧/ | 白讀ngǚ /ŋy˨˦/文讀ngǔ /ŋu˨˦/ | 白讀ngô /ŋou˨˦˨/文讀ngū /ŋu˧˧/ | ŋu /ŋu˨˨/ | 白讀ngou6 /ŋou˧˥/文讀ngou2 /ŋou˧˥/ | ńg /ŋ̍˧˩/ | ng²¹ /ŋ̩˨˩/ |
| 六 | 白讀la̍k /laʔ˨˦/文讀lo̍k /lɔʔ˨˦/ | 白讀lü̆ /ly˨˦/文讀liŭ /liu˨˦/ | 白讀lĕ̤k /løyʔ˨˦/文讀liŏk /liɔuʔ˨˦/ | lu /lu˦˨/ | 白讀lag8 /lak̚˥/文讀liog8 /liɔk̚˥/ | liu̍k /liuk̚˥/ | lu²¹ /lu˨˩/ |
| 七 | cheh⁵ /tsʰiʔ˥/ | chĭ /tsʰi˨˦/ | chék /tsʰeiʔ˨˦/ | tsʰi /tsʰi˦˨/ | cig4 /tsʰiʔ˨/ | chhit /tsʰit̚˩/ | chii⁵ /tsʰiɪʔ˥/ |
| 八 | 白讀poeh /pɔeʔ˥/文讀pat /pat̚˥/ | păi /paiʔ˨˦/ | báik /paiʔ˨˦/ | pai /pai˦˨/ | 白讀boih4 /poiʔ˨/文讀bag4 /pat̚˨/ | pat /pat̚˩/ | pa⁵ /paʔ˥/ |
| 九 | 白讀kâu /kau˧˩/文讀kiû /kiu˧˩/ | giǔ /kiu˧˩/ | 白讀gāu /kau˧˩/文讀giū /kiu˧˩/ | kiu /kiu˧˩/ | 白讀gao2 /kau˧˩/文讀giu2 /kiu˧˩/ | kiú /kiu˧˩/ | jiu³⁵ /tɕiu˧˥/ |
| 十 | 白讀sa̍p /saʔ˨˦/文讀si̍p /siʔ˨˦/ | sĭp /siʔ˨˦/ | 白讀sĕk /seiʔ˨˦/文讀sĭk /siʔ˥/ | si /si˦˨/ | 白讀zab8 /tsap̚˥/文讀sib8 /sip̚˥/ | si̍p /sip̚˥/ | sii²¹ /siɪʔ˨˩/ |
| 日 | 白讀li̍k /liʔ˨˦/文讀ji̍k /dziʔ˨˦/ | nì /ni˦˨/ | 白讀nĭk /niʔ˥/文讀niĕk /niɛʔ˥/ | ni /ni˦˨/ | rig8 /ziʔ˧˥/ | ngi̍t /ŋit̚˥/ | ngi⁵ /ŋiʔ˥/ |
| 月 | ngyo̍h /ŋyɔʔ˨˦/ | nguĕk /ŋyɛʔ˨˦/ | nguŏk /ŋuɔʔ˨˦/ | ŋuoʔ /ŋuɔʔ˦˨/ | 白讀ghuêh8 /ɣueʔ˥/文讀ghuag8 /ɣuak̚˥/ | ngie̍t /ŋiet̚˥/ | ngye⁵ /ŋyɛʔ˥/ |
| 山 | lha⁵³ /ɬa˥˧/ | sáing /saiŋ˥˦/ | săng /saŋ˦˦/ | saŋ /saŋ˥˦/ | 白讀suan1 /suã˧/文讀sang1 /saŋ˧/ | sân /san˧˧/ | san³³ /san˧˧/ |
| 水 | tsui³¹ /tsui˧˩/ | sö̌i /sy˧˩/ | cūi /tsuoi˧˩˧/ | sui /sui˧˩/ | zui2 /tsui˧˩/ | súi /sui˧˩/ | shyi⁴² /ɕyi˦˨/ |
| 火 | huei³¹ /huei˧˩/ | huǒi /xuɛ˧˩/ | huōi /xuoi˧˩˧/ | hui /xui˧˩/ | hue2 /hue˧˩/ | fó /fo˧˩/ | huo⁴² /xuo˦˨/ |
| 木 | mo̍h /mɔʔ˨˦/ | mü̆k /muʔ˨˦/ | mŭk /muʔ˥/ | mu /mu˦˨/ | mog8 /moʔ˧˥/ | mu̍k /muk̚˥/ | mu⁵ /muʔ˥/ |
| 土 | thôu /tʰɔu˧˩/ | thǔ /tʰu˧˩/ | tū /tʰu˧˩˧/ | tʰu /tʰu˧˩/ | tou2 /tʰou˧˩/ | thú /tʰu˧˩/ | thu³⁵ /tʰu˧˥/ |
| 天 | thieng⁵³ /tʰiɛŋ˥˧/ | thíng /tʰiŋ˥˦/ | tiĕng /tʰieŋ˦˦/ | tʰiŋ /tʰiŋ˥˦/ | 白讀tin1 /tʰĩ˧/文讀tiang1 /tʰiaŋ˧/ | thiên /tʰien˧˧/ | thien³³ /tʰiɛn˧˧/ |
| 地 | tí /ti˩˧/ | tî /ti˧˧/ | tê /tei˩˧/ | ti /ti˨˨/ | di6 /ti˨˩/ | thì /tʰi˥˧/ | ti²² /ti˨˨/ |
| 海 | hâi /hai˧˩/ | hǒi /xai˧˩/ | hāi /hai˧˩/ | hai /xai˧˩/ | hai2 /hai˧˩/ | hói /hoi˧˩/ | xai³⁵ /xai˧˥/ |
| 龍 | líng /lyŋ˩˧/ | lông /lœyŋ˧˧/ | lṳ̀ng /lyŋ˩˧/ | løŋ /løyŋ˨˨/ | lêng5 /leŋ˧˥/ | liung /liuŋ˩˩/ | lyng³¹ /lyŋ˧˩/ |
| 虎 | hôu /hɔu˧˩/ | hǚ /xu˧˩/ | hū /hu˧˩/ | hu /xu˧˩/ | hou2 /hou˧˩/ | fú /fu˧˩/ | fu⁴² /fu˦˨/ |
| 犬 | khuîng /kʰyŋ˧˩/ | khǚing /kʰyiŋ˧˩/ | kēng /kyŋ˥˧/ | kʰyŋ /kʰyŋ˧˩/ | kêng2 /kʰeŋ˧˩/ | khién /kʰien˧˩/ | qhyen⁴² /tɕʰyẽ˦˨/ |
| 馬 | mâ /ma˧˩/ | mǎ /ma˨˩/ | mā /ma˧˩/ | ma /ma˨˩/ | bhê2 /pe˧˩/ | má /ma˧˩/ | ma⁴² /ma˦˨/ |
| 鳥 | tsiâu /tsiau˧˩/ | niǎu /niau˧˩/ | cēu /tsieu˥˧/ | niau /niau˧˩/ | ziao2 /tsiau˧˩/ | tiáu /tiau˧˩/ | niau⁴² /niau˦˨/ |
| 魚 | ngí /ŋy˩˧/ | ngû /ŋy˧˧/ | ngṳ̀ /ŋy˩˧/ | ŋy /ŋy˨˨/ | hê5 /hɤ˧˥/ | ng /ŋ˩˩/ | y²¹³ /y˨˩˧/ |
| 牛 | ngiú /ŋiu˩˧/ | ngiû /ŋiu˧˧/ | 白讀ngù /ŋu˥˧/文讀ngiù /ŋiu˥˧/ | 白讀ŋu /ŋu˨˨/文讀ŋiu /ŋiu˨˨/ | ghu5 /ku˧˥/ | ngiu /ŋiu˩˩/ | ngiu¹³ /ŋiu˩˧/ |
| 羊 | ióng /iɔŋ˩˧/ | iông /iɔŋ˧˧/ | iòng /ioŋ˩˧/ | ioŋ /iɔŋ˨˨/ | iên5 /jẽ˧˥/ | yong /joŋ˩˩/ | iong¹³ /iɔŋ˩˧/ |
| 貓 | mau⁵³ /mau˥˧/ | máu /mau˥˦/ | mà /mau˧˩˧/ | mau /mau˥˦/ | ngiao1 /ŋiau˧/ | mêu /meu˧˧/ | mau⁵⁵ /mau˥˥/ |
| 人 | 訓讀(儂)náng /naŋ˩˧/文讀líng /liŋ˩˧/ | 白讀nông /nœyŋ˧˧/文讀ngi̿ng /ŋiŋ˩˧/ | 訓讀(儂)nè̤ng /neŋ˩˧/文讀ìng /iŋ˩˧/ | 訓讀(儂)nøŋ /nøyŋ˨˨/文讀iŋ /iŋ˨˨/ | 訓讀(儂)nang5 /naŋ˥˥/文讀zîng5 /dziŋ˥˥/ | ngin /ŋin˩˩/ | ren²¹³ /ʐən˨˩˧/ |
| 手 | 文讀ɬiû /ɬiu˧˩/白讀tshiû /tsʰiu˧˩/ | chiǔ /tɕʰiu˧˩/ | 文讀siū /ɕiu˧˩˧/白讀chiū /tɕʰiu˧˩˧/ | tɕʰiu /tɕʰiu˧˩/ | ciu2 /tsʰiu˧˩/ | sú /su˧˩/ | shiu³⁵ /ɕiu˧˥/ |
| 足 | tsyok /tsyɔʔ˥/ | cṳ̆ /tsy˨˦/ | cé̤ṳk /tɕyʔ˥/ | tsy /tsy˦˨/ | ziog4 /tsioʔ˨/ | chiuk /tɕiuk̚˩/ | zu⁵ /tsuʔ˥/ |
| 目 | 白讀ma̍h /maʔ˨˦/文讀mo̍h /mɔʔ˨˦/ | mü̆k /muʔ˨˦/ | 白讀mŏ̤k /mɔʔ˨˦/文讀mŭk /muʔ˥/ | 白讀moʔ /mɔʔ˦˨/文讀muʔ /muʔ˦˨/ | mag8 /maʔ˧˥/ | mu̍k /muk̚˥/ | mu⁵ /muʔ˥/ |
| 耳 | ngî /ŋi˧˩/ | nǐ /ni˧˩/ | ngê /ŋe˩˧/ | ŋi /ŋi˧˩/ | hĩ6 /hĩ˨˩/ | ngí /ŋi˧˩/ | er⁴² /ɚ˦˨/ |
| 口 | khâu /kʰau˧˩/ | khǒi /kʰɛ˧˩/ | kāu /kʰau˧˩˧/ | kʰau /kʰau˧˩/ | kao2 /kʰau˧˩/ | khiéu /kʰieu˧˩/ | khou⁴² /kʰəu˦˨/ |
| 頭 | tháu /tʰau˩˧/ | thǎu /tʰɛ˧˩/ | tàu /tʰau˩˧/ | tʰau /tʰau˨˨/ | tao5 /tʰau˧˥/ | theu /tʰeu˩˩/ | deu²¹³ /dɤɯ˨˩˧/ |
| 心 | lhing⁵³ /ɬiŋ˥˧/ | séing /seiŋ˥˦/ | sĭng /siŋ˦˦/ | siŋ /siŋ˥˦/ | sim1 /sim˧/ | sîm /sim˧˧/ | shin³³ /ɕin˧˧/ |
| 血 | hue̍h /hyɔʔ˨˦/ | huĕk /xyɛʔ˨˦/ | háik /xaiʔ˥/ | haiʔ /xaiʔ˥/ | huêh4 /hueʔ˨/ | hiet /hiet̚˩/ | shye⁵ /ɕyɛʔ˥/ |
| 肉 | ni̍k /nyʔ˨˦/ | nü̆k /nyʔ˨˦/ | nṳ̆k /nyʔ˥/ | ny /nyʔ˦˨/ | nêg8 /neʔ˧˥/ | ngiu̍k /ŋiuk̚˥/ | nyio⁵ /ɲioʔ˥/ |
| 上 | lhióng /ɬiɔŋ˩˧/ | siōng /siɔŋ˩˧/ | siông /ɕioŋ˥˧/ | sioŋ /siɔŋ˨˨/ | 白讀siên6 /sĩẽ˧˥/文讀siang6 /siaŋ˧˥/ | sòng /soŋ˥˧/ | zang²² /zɑŋ˨˨/ |
| 下 | 白讀á /a˩˧/文讀há /xa˩˧/ | 白讀a̿ /a˩˧/文讀ha̿ /xa˩˧/ | 白讀â /a˩˧/文讀hâ /xa˩˧/ | 白讀a /a˨˨/文讀ha /xa˨˨/ | 白讀ê6 /e˧˥/文讀hia6 /hia˧˥/ | hà /ha˥˧/ | hho²² /ɦo˨˨/ |
| 中 | tìng /tiŋ˥˧/ | tóng /toŋ˥˦/ | dṳ̆ng /tyŋ˦˦/ | tøŋ /tœyŋ˥˦/ | dong1 /toŋ˧/ | chûng /tsuŋ˧˧/ | zong³³ /tsoŋ˧˧/ |
| 中 | tìng /tiŋ˥˧/ | dóng /toŋ˦˦/ | dé̤ṳng /tœyŋ˨˩˧/ | tøŋ /tœyŋ˧˥/ | dong3 /toŋ˨˩˧/ | chùng /tsuŋ˥˧/ | zong⁵⁵ /tsoŋ˥˥/ |
| 央 | iong⁵³ /iɔŋ˥˧/ | ióng /iɔŋ˥˦/ | iŏng /ioŋ˦˦/ | ioŋ /iɔŋ˥˦/ | iong1 /iɔŋ˧/ | yông /joŋ˧˧/ | iang³³ /iaŋ˧˧/ |
| 左 | tsô /tsɔ˧˩/ | tsǒ /tso˧˩/ | cō̤ /tsɔ˧˩/ | tso /tso˧˩/ | zo2 /tso˧˩/ | chó /tso˧˩/ | zo⁴² /tso˦˨/ |
| 右 | iú /iu˩˧/ | iû /iu˧˧/ | iêu /iu˧˩˧/ | iu /iu˨˨/ | iu6 /ju˨˩/ | yù /ju˥˧/ | ieu²² /iəu˨˨/ |
| 東 | tong⁵³ /tɔŋ˥˧/ | dóng /tɔŋ˥˦/ | 白讀dĕ̤ng /tøyŋ˥˧/文讀dŭng /tuŋ˥˧/ | 白讀tøŋ /tøyŋ˥˦/文讀tuŋ /tuŋ˥˦/ | 白讀dang1 /taŋ˧/文讀dong1 /tɔŋ˧/ | tûng /tuŋ˧˧/ | tung³³ /tuŋ˧˧/ |
| 西 | lhai⁵³ /ɬai˥˧/ | sí /si˥˦/ | să̤ /sæ˦˦/ | si /si˥˦/ | 白讀sai1 /sai˧/文讀se1 /se˧/ | sî /si˧˧/ | shi³³ /ɕi˧˧/ |
| 南 | náng /naŋ˩˧/ | nāng /naŋ˧˧/ | nàng /naŋ˩˧/ | naŋ /naŋ˨˨/ | nam5 /nam˧˥/ | nam /nam˩˩/ | lan²¹³ /lan˨˩˧/ |
| 北 | pak⁵ /pɛʔ˥/ | bă̤ /pɛ˨˦/ | báe̤k /pɛʔ˥/ | pa /pɛʔ˥/ | bag4 /paʔ˨/ | 白讀pet /pet̚˩/文讀pak /pak̚˩/ | pe⁵ /pɛʔ˥/ |
| 行 | giá /kia˩˧/ | hâing /haiŋ˧˧/ | giàng /kiaŋ˩˧/ | kiaŋ /kiaŋ˨˨/ | 白讀kiã5 /kiã˥˥/文讀hêng5 /heŋ˥˥/ | hang /haŋ˩˩/ | hhien²² /ɦiɛ̃˨˨/ |
| 行 | héng /xeŋ˩˧/ | hông /hɔŋ˧˧/ | hèng /xeŋ˩˧/ | heŋ /xeŋ˨˨/ | hang5 /haŋ˥˥/ | hòng /hoŋ˥˧/ | hhong²² /ɦɔ̃˨˨/ |
| 来 | lái /lai˩˧/ | lâi /lai˧˧/ | 白讀lì /li˩˧/文讀lài /lai˩˧/ | 白讀li /li˨˨/文讀lai /lai˨˨/ | lai5 /lai˧˥/ | loi /loi˩˩/ | le²¹³ /lɛ˨˩˧/ |
| 去 | khỳ /kʰy˦˨/ | khö́i /kʰœi˦˥/ | 白讀kó̤ /kø˧˩˧/文讀khṳ́ /kʰy˩˧/ | 白讀ko /kø˧˥/文讀kʰy /kʰy˧˥/ | 白讀kê3 /kʰɯ˥˨/文讀khu3 /kʰu˥˨/ | hì /hi˥˧/ | qhy²² /tɕʰy˨˨/ |
| 見 | kìng /kiŋ˦˨/ | kǐng /kiŋ˧˩/ | giéng /kieŋ˨˩˧/ | kiŋ /kiŋ˧˥/ | 白讀giẽn3 /kĩẽ˥˨/文讀giang3 /kiaŋ˥˨/ | kièn /kien˥˧/ | jien³⁵ /tɕiɛn˧˥/ |
| 聞 | púng /puŋ˩˧/ | āng /aŋ˧˧/ | ùng /uŋ˩˧/ | uŋ /uŋ˨˨/ | 訓讀(鼻)phĩ6 /pʰĩ˧˥/文讀bhung5 /buŋ˥˥/ | vun /vun˩˩/ | uen²¹³ /uən˨˩˧/ |
| 食 | 白讀si̍h /siʔ˨˦/文讀si̍k /siʔ˨˦/ | sĭk /siʔ˨˦/ | 白讀siŏk /siɔʔ˥/文讀siĕk /siɛʔ˥/ | 白讀sioʔ /siɔʔ˦˨/文讀sieʔ /siɛʔ˦˨/ | 白讀ziah8 /tsiaʔ˥/文讀sêg8 /sek̚˥/ | si̍t /sit̚˥/ | sii⁵ /siɪʔ˥/ |
| 飲 | îng /iŋ˧˩/ | ěing /eiŋ˧˩/ | īng /eŋ˧˩˧/ | iŋ /eŋ˧˩/ | im2 /im˧˩/ | yím /jim˧˩/ | in³⁵ /in˧˥/ |
| 走 | tsâu /tsau˧˩/ | tsǎu /tsɛ˧˩/ | cāu /tsau˧˩/ | tsau /tsau˧˩/ | zao2 /tsau˧˩/ | chéu /tseu˧˩/ | zeu²¹³ /tseu˨˩˧/ |
| 坐 | tsó /tsɔ˩˧/ | tshô /tsʰo˧˧/ | sô̤i /sø˩˧/ | so /sø˨˨/ | zô6 /tso˨˩/ | chhô /tsʰo˧˧/ | zo²² /tso˨˨/ |
| 立 | lik⁵ /liʔ˥/ | lìk /liʔ˦˨/ | lĭk /liʔ˥/ | li /li˩˨/ | lib8 /liʔ˧˥/ | li̍p /lip̚˥/ | li⁵ /liʔ˥/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.