ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ
Tiếng Pa'O
Hán-Tạng (Karenic)
Tiếng Pa'O (còn gọi là Taungthu hay 'Karen Đen') là một ngôn ngữ Karen có thanh điệu thuộc ngữ hệ Hán-Tạng, được người Pa'O sử dụng — nhóm dân tộc lớn thứ hai ở bang Shan của Myanmar sau người Shan. Nó chủ yếu được dùng ở miền nam bang Shan, với các cộng đồng ở các bang Kayin và Mon và bên kia biên giới ở miền bắc Thái Lan (Mae Hong Son); khoảng 860.000 người nói. Giống như các ngôn ngữ Karen khác, tiếng Pa'O có trật tự từ chủ ngữ–động từ–tân ngữ (SVO) — điều bất thường trong ngữ hệ Hán-Tạng, nơi hầu hết các ngôn ngữ Tạng-Miến theo trật tự SOV — một đặc điểm được cho là do tiếp xúc lâu dài với các ngôn ngữ Mon và Tai lân cận. Nó chủ yếu được viết bằng chữ Miến Điện (chữ Mon-Miến), đồng thời cũng sử dụng một hệ chính tả dựa trên chữ Latinh có nguồn gốc từ truyền thống truyền giáo Cơ Đốc, và có hai phương ngữ chính: Vùng cao/miền Bắc (Taunggyi) và Vùng thấp/miền Nam (Thaton). Lưu ý: từ vựng tiếng Pa'O được ghi chép công khai kèm phiên âm IPA còn hạn chế, nên các dạng thức trình bày ở đây là nỗ lực tốt nhất và đang chờ người bản ngữ xác minh.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Pa'O
Nước
ရေ
/jé/
Lửa
မီး
/mì/
Mặt trời
နေ
/né/
Mặt trăng
လ
/lə/
Sao
ရှာ
/ʃà/
Mẹ
အမ
/ʔə ma/
Cha
အဖ
/ʔə pʰə/
Tôi
ငါ
/ŋà/
Bạn
နာ
/nà/
Tên
မီ
/mì/
Mắt
မျက်
/mjɐk/
Tay
လက်
/lɐk/
Tim
စိတ်
/sɐt/
Yêu
ချစ်
/tɕʰɐt/
Cây
သစ်
/θɐt/
Nhà
အိမ်
/ʔə ĩ/
Chó
ခွား
/kʰwá/
Mèo
မောက်း
/mɔk/
Ăn
စား
/sá/
Uống
သောက်
/θɔk/
Một
တစ်
/tɐt/
Hai
နီ
/ní/
Xin chào
ဟယ်လို
/hə jɛ̃ lo/
Cảm ơn
ကျေးဇူး
/tɕé ðù/
Tốt
ကောင်း
/kɔ̃/
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Sino-Tibetan (Karenic) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Pa'O | Tiếng Miến Điện | Tiếng Rakhine | Tiếng Mru | Tiếng Miến cổ | Tiếng Pwo Karen Tây | Ngôn ngữ Parauk Wa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ရေ /jé/ | ရေ /jè/ | ရေ /ɹeː/ | o /ɔ/ | ရိ /riy/ | ထံ /tʰi/ | tʃɔː /tʃɔː/ |
| Lửa | မီး /mì/ | မီး /mí/ | မီး /mí/ | mai wa /mɑɪ wɑ/ | မိး /miːʔ/ | မ့ၣ်ဖါ /mei pʰa/ | miː /miː/ |
| Mặt trời | နေ /né/ | နေ /nè/ | နေ /nè/ | thum /θum/ | နိ /niy/ | မုၢ် /mə/ | waː /waː/ |
| Mặt trăng | လ /lə/ | လ /la̰/ | လ /la/ | la /lə/ | လ /la/ | လါ /la/ | lɔː /lɔː/ |
| Sao | ရှာ /ʃà/ | ကြယ် /tɕɛ̀/ | ကြယ် /krɛ̀/ | kɯr /kɯr/ | ကြယ် /kraj/ | ဆၣ် /sʰã˧/ | si-ngai /sŋaɪ/ |
| Mẹ | အမ /ʔə ma/ | အမေ /ʔəmè/ | အမေ /ʔəmeː/ | au /əʔu/ | အမိ /ʔamiy/ | မိၢ် /mo/ | maː /maː/ |
| Cha | အဖ /ʔə pʰə/ | အဖေ /ʔəpʰè/ | အဖေ /ʔəpʰeː/ | pa /pə/ | အဖ /ʔap/ | ဖါ /pʰa/ | pʰaː /pʰaː/ |
| Tôi | ငါ /ŋà/ | ငါ /ŋà/ | ငါ /ŋà/ | nga /ŋa/ | ငာ /ŋaː/ | ယၩ /jə/ | ê /ʔɤʔ/ |
| Bạn | နာ /nà/ | နင် /nɪ̀ɰ̃/ | နင် /nɪ̀ɴ/ | nang /naŋ/ | နင် /naŋ/ | နါ /na˦/ | mêh /mɤʔ/ |
| Tên | မီ /mì/ | နာမည် /nàmɛ̀/ | နာမည် /nàmì/ | ming /miŋ/ | အမည် /ʔamɲaɲ/ | မဲ /mɛ˦/ | yaom /jɔm/ |
| Mắt | မျက် /mjɐk/ | မျက်စိ /mjɛʔ sḭ/ | မျက်စိ /mjɛˀsì/ | mik /mɪk/ | မ္ယက် /mlak/ | မဲာ် /mɛ/ | miːn /miːn/ |
| Tay | လက် /lɐk/ | လက် /lɛʔ/ | လက် /lɛˀ/ | bong /boŋ/ | လက် /lak/ | စု /sʉ/ | miːk /miːk/ |
| Tim | စိတ် /sɐt/ | နှလုံး /n̥əlóuɴ/ | နှလုံး /n̥əlóuɴ/ | tsak /tsʰɑk/ | နှလုံး /hnaluːŋ/ | သး /θa/ | sɛɛ /sɛɛ/ |
| Yêu | ချစ် /tɕʰɐt/ | အချစ် /ʔətɕʰɪʔ/ | အချစ် /ʔəkʰjiˀ/ | akiet /əkiɛt/ | ချစ် /klyit/ | အဲၣ် /ʔain/ | rəŋ /rəŋ/ |
| Cây | သစ် /θɐt/ | သစ်ပင် /θɪʔpìɴ/ | သစ်ပင် /θiˀpìɴ/ | tshing /tsʰɪŋ/ | သစ် /sit/ | သ့ၣ် /θəŋ/ | tʰɔː /tʰɔː/ |
| Nhà | အိမ် /ʔə ĩ/ | အိမ် /ʔèiɴ/ | အိမ် /ʔèiɴ/ | khim /kʲɪm/ | အိမ် /ʔim/ | ဟံၣ် /həŋ/ | miː /miː/ |
| Chó | ခွား /kʰwá/ | ခွေး /kʰwé/ | ခွေး /kʰwé/ | takui /təkuɪ/ | ခုယ်း /kʰuj/ | ထွံၣ် /tʰwəŋ/ | kʰɔː /kʰɔː/ |
| Mèo | မောက်း /mɔk/ | ကြောင် /tɕàuɴ/ | ကြောင် /tɕàuɴ/ | tamin /təmɪn/ | ကြောင် /klaŋ/ | ဆဲၣ် /sʰain/ | mɛː /mɛː/ |
| Ăn | စား /sá/ | စား /sá/ | စား /sá/ | tsa /tsɑ/ | စား /tsaːʔ/ | အီၣ် /ʔoŋ/ | sɛː /sɛː/ |
| Uống | သောက် /θɔk/ | သောက် /θauʔ/ | သာက် /θaˀ/ | kham /kʰɑm/ | ၐုက် /suk/ | အီ /ʔi/ | pə /pə/ |
| Một | တစ် /tɐt/ | တစ် /tɪʔ/ | တစ် /tiˀ/ | lok /ləkː/ | တ /tac/ | တ /tə/ | tʃit /tʃit/ |
| Hai | နီ /ní/ | နှစ် /n̥ɪʔ/ | နှစ် /n̥ɪʔ/ | pəni /pəni/ | နှစ် /n̥ik/ | နီ /ni˦/ | rao /ra̤ɯ/ |
| Xin chào | ဟယ်လို /hə jɛ̃ lo/ | မင်္ဂလာပါ /mìɴɡəlà bà/ | မင်္ဂလာပါ /mìɴɡəlà pà/ | namaskaro /nɑməskɑro/ | — /—/ | ဂ့ၤထီၣ် /ɣɛ tʰi/ | sawʔdiː /sawʔdiː/ |
| Cảm ơn | ကျေးဇူး /tɕé ðù/ | ကျေးဇူးတင်ပါတယ် /tɕézú tìɴ bà dɛ̀/ | ကျေးဇူးတင်ပါတယ် /tɕézú tìɴ pà dɛ̀/ | dhanyabad /dʰənəbɑd/ | — /—/ | တၢ်ဘျုး /ta pju/ | tʰɔk /tʰɔk/ |
| Tốt | ကောင်း /kɔ̃/ | ကောင်း /káuɴ/ | ကောင်း /káuɴ/ | ayong /əjoŋ/ | ကောင်း /kawŋ/ | ဂ့ၤ /ɣɛ/ | jɔː /jɔː/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.