Dizhsa
Kizapoteki cha Tlacolula
Oto-Mangue
Kizapoteki cha Tlacolula (kwa jina lake la asili Dizhsa, wakati mwingine huitwa Kizapoteki cha Bonde au Kizapoteki cha San Lucas Quiaviní kwa lahaja iliyoandikwa zaidi) ni lugha ya Kiotomangue ya Bonde la Tlacolula upande wa mashariki wa Jiji la Oaxaca. Likiwa na wasemaji wapatao 6,000 tu na kuzidiwa kwa kasi na Kihispania, Kizapoteki cha Tlacolula kiko hatarini kubwa ya kutoweka, lakini kimepata umaarufu wa kitaaluma kupitia Zapotec Documentation Project ya Pamela Munro katika UCLA. Kama lahaja zote za Kizapoteki, ni lugha ya toni (toni 3–4 zinazotofautisha pamoja na tofauti za usemi ikiwemo vokali za pumzi na za mkwaruzo). Soko la Jumapili la Tlacolula — mojawapo ya masoko ya kiasili ya zamani zaidi nchini Mexico — bado ni mahali muhimu ambapo lugha hii ingali inatumika kikamilifu.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kizapoteki cha Tlacolula
Maji
nisi
/nisi/
Moto
gui
/ɡi/
Jua
gubi
/ɡubi/
Mwezi
beuu
/beːu/
Nyota
béeld
/beˀld/
Mama
xnan
/ʃnan/
Baba
xtad
/ʃtad/
Mimi
naʼ
/naʔ/
Wewe
liʼ
/liʔ/
Jina
laʼ
/laʔ/
Jicho
slu
/slu/
Mkono
na'
/naʔ/
Moyo
ladxdoo
/ladʒdoː/
Upendo
nadxiiebia
/nadʒiːebia/
Mti
yag
/jaɡ/
Nyumba
yu
/ju/
Mbwa
bicu'
/bikuʔ/
Paka
mishu
/miʃu/
Kula
rau
/ɾau/
Kunywa
re
/ɾe/
Moja
tubyabi
/tubjabi/
Mbili
tyop
/tjop/
Habari
padiux
/padiuʃ/
Asante
xclen lo'
/ʃklen loʔ/
Nzuri
nazac
/nazak/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Otomanguean zinazohusiana
| Maana | Kizapoteki cha Tlacolula | Kizapotec | Kimazahua | Kimisak | Kiiban | Kitojolabal | Kilampung |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | nisi /nisi/ | nisa /nisa/ | ndeje /ndehe/ | unø /unø/ | ai /ai/ | jaʼ /haʔ/ | way /waj/ |
| Moto | gui /ɡi/ | gi /ɡi/ | sibi /sibi/ | nipi /nipi/ | api /api/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | apui /apui/ |
| Jua | gubi /ɡubi/ | gubidxa /ɡubidʒa/ | jiarú /hjaˈɾu/ | shi /ʃi/ | mata-ari /mataari/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | matarani /matarani/ |
| Mwezi | beuu /beːu/ | beeu /beːu/ | zana /zana/ | atru /atɾu/ | bulan /bulan/ | ixaw /iʃaw/ | bulan /bulan/ |
| Nyota | béeld /beˀld/ | béleguí /beleɡiʔ/ | seje /seʔe/ | kualøm /kwalʌm/ | bintang /bintaŋ/ | kʼanal /kʼanal/ | bintang /bintaŋ/ |
| Mama | xnan /ʃnan/ | jñaa /xɲaː/ | nana /nana/ | mama /mama/ | indai /indai/ | nan /nan/ | ina /ina/ |
| Baba | xtad /ʃtad/ | bixhoze /biʃoze/ | tata /tata/ | tata /tata/ | apai /apai/ | tat /tat/ | bak /baʔ/ |
| Mimi | naʼ /naʔ/ | naa /naːʔ/ | nuts'ko /nutsʔko/ | na /na/ | aku /aku/ | keʼn /keʔn/ | nyak /ɲaʔ/ |
| Wewe | liʼ /liʔ/ | liiʼ /liːʔ/ | nutsk'e /nutskʔe/ | ñui /ɲui/ | nuan /nuan/ | weʼn /weʔn/ | niku /niku/ |
| Jina | laʼ /laʔ/ | lá /la/ | chju'u /tʃũʔũ/ | wetø /wetʌ/ | nama /nama/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | gelagh /ɡəlaʁ/ |
| Jicho | slu /slu/ | lú /lú/ | da /da/ | kab /kab/ | mata /mata/ | satej /sateh/ | mata /mata/ |
| Mkono | na' /naʔ/ | na /naʔ/ | ye /je/ | mar /maɾ/ | jari /dʒari/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | pungow /puŋow/ |
| Moyo | ladxdoo /ladʒdoː/ | ladxi /ladʒi/ | mŭiñ /mwiɲ/ | mun /mun/ | ati /ati/ | altzil /altsil/ | hati /hati/ |
| Upendo | nadxiiebia /nadʒiːebia/ | ranaxhii /ɾanaʃiː/ | hñu /ɲ̥u/ | kausrap /kawsɾap/ | rinduai /rinduai/ | skʼana /skʼana/ | cinta /tʃinta/ |
| Mti | yag /jaɡ/ | yaga /jaɡa/ | za /za/ | yu /ju/ | kayu /kaju/ | teʼ /teʔ/ | batang kayu /bataŋ kaju/ |
| Nyumba | yu /ju/ | lidxi /lidʒi/ | ngumi /ŋɡumi/ | ya /ja/ | rumah /rumah/ | naj /nah/ | lamban /lamban/ |
| Mbwa | bicu' /bikuʔ/ | bi'cu' /biʔkuʔ/ | nyo /ɲo/ | kuchi /kutʃi/ | ukui /ukui/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | asu /asu/ |
| Paka | mishu /miʃu/ | mistuu /mistuː/ | mishi /miʃi/ | mishi /miʃi/ | mayau /majau/ | mis /mis/ | kucing /kutʃiŋ/ |
| Kula | rau /ɾau/ | ro /ɾo/ | ñe /ɲe/ | mɵ /mɵ/ | makai /makai/ | waʼel /waʔel/ | nganik /ŋanik/ |
| Kunywa | re /ɾe/ | ge /ɡe/ | theni /tʰeni/ | ushi /uʃi/ | ngirup /ŋirup/ | ukʼ /ukʼ/ | nginum /ŋinum/ |
| Moja | tubyabi /tubjabi/ | tobi /tobi/ | nahi /nahi/ | kan /kan/ | satu /satu/ | jun /hun/ | sai /sai/ |
| Mbili | tyop /tjop/ | chupa /tʃupa/ | yeje /jeʔe/ | pa /pa/ | dua /dua/ | chabʼ /tʃaɓ/ | rua /ruwa/ |
| Habari | padiux /padiuʃ/ | padixhe /padiʃe/ | kjamadhi /kjamaði/ | ma'rik /maʔɾik/ | salam /salam/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | tabik /tabik/ |
| Asante | xclen lo' /ʃklen loʔ/ | xtiozenu /ʃtjozenu/ | ndios /ndios/ | payn /pajn/ | terima kasih /terima kasih/ | yuj /juh/ | tarima kasih /tarima kasih/ |
| Nzuri | nazac /nazak/ | nazaaca /nazaːka/ | nzhomu /nʒomu/ | kausrik /kawsɾik/ | manah /manah/ | lek /lek/ | hayep /hajep/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.