Tu'un Sávi
Kimixteki cha Metlatónoc
Oto-Mangue
Kimixtec cha Metlatónoc (jina la asili Tu'un Sávi, "Usemi wa Watu wa Mvua") ni aina ya Kimixtec ya eneo la La Montaña katika mashariki mwa Guerrero, Mexico, chenye wazungumzaji wapatao 25,000. Ni sehemu ya mkusanyiko wa lugha za Kimixtec za familia ya Otomanguean, na chashiriki asili moja na aina kadhaa za Kimixtec zisizoeleweka kwa kila mmoja zinazozungumzwa kote Oaxaca, Guerrero, na Puebla. Kama Kimixtec chote, ni cha toni (toni 3 zinazotofautisha) na chenye mtindo wa kipekee wa ushairi wa beti-pacha wa Kimixtec unaotumika katika hotuba za kiibada. Wazungumzaji wa Metlatónoc wanakabiliwa na shinikizo kali la uhamiaji — wengi ni vibarua wa kilimo wa msimu kaskazini mwa Mexico na California, Marekani, ambapo wanaunda jamii muhimu ya wenyeji walioko ughaibuni inayojipanga chini ya Frente Indígena de Organizaciones Binacionales (FIOB).
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kimixteki cha Metlatónoc
Maji
ndute
/ndute/
Moto
ñu'un
/ɲuʔun/
Jua
nikandii
/nikandiː/
Mwezi
yoo
/joː/
Nyota
kimi
/kimi/
Mama
na'án
/naʔán/
Baba
tatá
/tatá/
Mimi
yuʼu
/juʔu/
Wewe
yoʼo
/joʔo/
Jina
sivi
/siβi/
Jicho
nduchi
/ndutʃi/
Mkono
nda'a
/ndaʔa/
Moyo
ini
/ini/
Upendo
kunduu ini
/kundúː iniʔ/
Mti
itun
/itun/
Nyumba
ve'e
/βeʔe/
Mbwa
tina
/tina/
Paka
vilu
/βilu/
Kula
kasi
/kasi/
Kunywa
kohó
/koʔó/
Moja
i'in
/iʔin/
Mbili
uu
/uː/
Habari
sa'a
/saʔa/
Asante
tatu'un
/tatuʔun/
Nzuri
va'a
/βaʔa/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Otomanguean zinazohusiana
| Maana | Kimixteki cha Metlatónoc | Kimixtec | Kimixtec cha Mixtepec | Kipintupi-Luritja | Kiuspanteko | Kipitjantjatjara | Kicora |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ndute /ndute/ | ndute /ndute/ | ndute /ndute/ | kapi /kapi/ | jaʼ /haʔ/ | kapi /kapi/ | hapɨn /hapɨn/ |
| Moto | ñu'un /ɲuʔun/ | ñu'u /ɲuʔu/ | ñu'u /ɲuʔu/ | waru /waɻu/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | waru /waɻu/ | ta'ai /taʔai/ |
| Jua | nikandii /nikandiː/ | nikandii /nikandiː/ | nikan /nikan/ | tjintu /cintu/ | qʼiij /qʼiːh/ | tjintu /cintu/ | tahaapuá /tahaːpwa/ |
| Mwezi | yoo /joː/ | yoo /joː/ | yoo /joː/ | pira /piɻa/ | ikʼ /ikʼ/ | pira /piɻa/ | mɨhka /mɨhka/ |
| Nyota | kimi /kimi/ | kimi /kimi/ | kimi /kimi/ | kililpi /kiˈlilpi/ | ch'umil /tʃʼumil/ | kililpil /kiˈlilpil/ | sɨɨrabe /sɨːˈrabe/ |
| Mama | na'án /naʔán/ | na'án /naʔán/ | na'án /naʔán/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | nan /nan/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | naana /naːna/ |
| Baba | tatá /tatá/ | tatá /tatá/ | tatá /tatá/ | mama /mama/ | tat /tat/ | mama /mama/ | hahuá /hahwa/ |
| Mimi | yuʼu /juʔu/ | ruʼu /ɾuʔu/ | ruʼu /ɾuʔu/ | ngayulu /ŋajulu/ | in /in/ | ngayulu /ŋajulu/ | neʼu /ˈneʔu/ |
| Wewe | yoʼo /joʔo/ | yoʼo /joʔo/ | yóʼó /joʔo/ | nyuntu /ɲuntu/ | at /at/ | nyuntu /ɲuntu/ | aʼu /ˈaʔu/ |
| Jina | sivi /siβi/ | sɨvɨ /sɨβɨ/ | sivi /siβi/ | yini /jini/ | b'ii /ɓiː/ | ini /ini/ | yeuwa /ˈjeuwa/ |
| Jicho | nduchi /ndutʃi/ | nduchi /ndutʃi/ | nduchi /ndutʃi/ | kuru /kuɻu/ | wach /watʃ/ | kuru /kuɻu/ | húi /hwi/ |
| Mkono | nda'a /ndaʔa/ | ndo'ó /ndoʔó/ | ndo'ó /ndoʔó/ | mara /maɻa/ | qʼab /qʼab/ | mara /maɻa/ | mam /mam/ |
| Moyo | ini /ini/ | ini /ini/ | ini /ini/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | kurunpa /kuɻunpa/ | hɨurí /hɨuri/ |
| Upendo | kunduu ini /kundúː iniʔ/ | kúu ini /kúu ini/ | kúu ini /kúu ini/ | mukulya /mukuʎa/ | lóqʼ /lóqʼ/ | mukulya /mukuʎa/ | ka'na /kaʔna/ |
| Mti | itun /itun/ | yutu /jutu/ | yutu /jutu/ | punu /punu/ | cheʼ /tʃeʔ/ | punu /punu/ | kɨré /kɨre/ |
| Nyumba | ve'e /βeʔe/ | ve'e /βeʔe/ | veʔe /veʔe/ | ngura /ŋuɻa/ | jaa /haː/ | ngura /ŋuɻa/ | kíh /kih/ |
| Mbwa | tina /tina/ | tina /tina/ | ina /ina/ | papa /papa/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | papa /papa/ | tsɨ'ɨ /tsɨʔɨ/ |
| Paka | vilu /βilu/ | vilú /βilú/ | vilú /vilú/ | pusi /pusi/ | mis /mis/ | pusi /pusi/ | mistú /mistu/ |
| Kula | kasi /kasi/ | kasi /kasi/ | kashi /kaʃi/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | waʼ /waʔ/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | kuá /kwa/ |
| Kunywa | kohó /koʔó/ | kohó /koʔó/ | kohó /koʔó/ | tjikini /cikini/ | ukʼ /ukʼ/ | tjikini /cikini/ | hi'i /hiʔi/ |
| Moja | i'in /iʔin/ | in /ĩ/ | in /iʔn/ | kutju /kucu/ | jun /hun/ | kutju /kucu/ | cei /tsei/ |
| Mbili | uu /uː/ | uvi /uʔβi/ | uvi /uβi/ | kutjarra /kucaɾa/ | quiib' /kiːɓ/ | kutjara /kucaɻa/ | huapoa /waˈpoa/ |
| Habari | sa'a /saʔa/ | nasáa /nasáː/ | nasáa /nasáː/ | palya /paʎa/ | saʼbʼal /saʔbal/ | palya /paʎa/ | ke'kuanenki /keʔkwanenki/ |
| Asante | tatu'un /tatuʔun/ | tachu'un /tatʃuʔun/ | tachu'un /tatʃuʔun/ | palya /paʎa/ | maltyox /maltjoʃ/ | palya /paʎa/ | atsipiraá /atsipiraː/ |
| Nzuri | va'a /βaʔa/ | vate /βate/ | vaha /vaʔa/ | palya /paʎa/ | utz /uts/ | palya /paʎa/ | huá'i /hwaʔi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.