Jñatjo

Kimazahua

Oto-Mangue

FamiliaOto-Mangue Wasemaji~150K HatiKilatini NchiMeksiko Lugha rasmiHapana kitaifa (inatambuliwa kama lugha ya taifa ya Meksiko chini ya LGDLPI ya 2003, yenye uhalali sawa na Kihispania katika eneo lake) Uhai wa lughasalama ISO 639-3maz

Kimazahua (jina la asili Jñatjo, "watu wanaozungumza") ni lugha ya kundi la Otomangue katika tawi dogo la Otomi-Mazahua, inayozungumzwa na watu wapatao 150,000 katika eneo la kati la Mexico, hasa upande wa magharibi wa jimbo la Estado de México kandokando ya milima ya Sierra Mazahua na miji ya Jocotitlán, San Felipe del Progreso na Atlacomulco. Wamazahua ndilo kundi kubwa zaidi la wenyeji asilia katika Estado de México (wakiwatangulia Waotomi/Hñähñu ambao wana uhusiano wa karibu nao), na lugha yao ni miongoni mwa lugha kuu za Otomangue za eneo la kati la Mexico. Kiisimu, Kimazahua kina uhusiano wa karibu na lahaja za Kiotomi (ote, ots, otq), zikishiriki sifa kama vile tofauti za toni, mifumo tata ya konsonanti, na mofolojia ya vitenzi. Wamazahua wameendelea kudumisha utambulisho wao wa kiasili kwa karne nyingi za utawala wa Waazteki na Wahispania, huku kukiwa na uhuishaji mkubwa wa lugha katika karne ya 20 kupitia programu za elimu ya lugha mbili.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kimazahua

Maji

ndeje

/ndehe/

Moto

sibi

/sibi/

Jua

jiarú

/hjaˈɾu/

Mwezi

zana

/zana/

Nyota

seje

/seʔe/

Mama

nana

/nana/

Baba

tata

/tata/

Mimi

nuts'ko

/nutsʔko/

Wewe

nutsk'e

/nutskʔe/

Jina

chju'u

/tʃũʔũ/

Jicho

da

/da/

Mkono

ye

/je/

Moyo

mŭiñ

/mwiɲ/

Upendo

hñu

/ɲ̥u/

Mti

za

/za/

Nyumba

ngumi

/ŋɡumi/

Mbwa

nyo

/ɲo/

Paka

mishi

/miʃi/

Kula

ñe

/ɲe/

Kunywa

theni

/tʰeni/

Moja

nahi

/nahi/

Mbili

yeje

/jeʔe/

Habari

kjamadhi

/kjamaði/

Asante

ndios

/ndios/

Nzuri

nzhomu

/nʒomu/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Otomanguean zinazohusiana

Maana KimazahuaKiotomiKiotomi cha QuerétaroKizapoteki cha TlacolulaKimisakKibikol cha KatiKiwaray
Maji ndeje /ndehe/ dehe /tehe/ dehe /tehe/ nisi /nisi/ unø /unø/ tubig /tubiɡ/ tubig /tubiɡ/
Moto sibi /sibi/ tsibi /tsibi/ tsibi /tsibi/ gui /ɡi/ nipi /nipi/ kalayo /kalajo/ kalayo /kalajɔ/
Jua jiarú /hjaˈɾu/ hyadi /hjadi/ hyadi /hjadi/ gubi /ɡubi/ shi /ʃi/ saldang /salˈdaŋ/ adlaw /ʔadlaw/
Mwezi zana /zana/ zänä /zãnã/ zänä /zãnã/ beuu /beːu/ atru /atɾu/ bulan /bulan/ bulan /bulan/
Nyota seje /seʔe/ tsʼe /tsʼe/ tsʼe /tsʼe/ béeld /beˀld/ kualøm /kwalʌm/ bitoon /bituʔon/ bitoon /bituʔon/
Mama nana /nana/ nänä /nãnã/ mu /mu/ xnan /ʃnan/ mama /mama/ nanay /nanaj/ nanay /nanaj/
Baba tata /tata/ tada /tada/ dada /dada/ xtad /ʃtad/ tata /tata/ tatay /tataj/ tatay /tataj/
Mimi nuts'ko /nutsʔko/ nugä /nuɡæ/ nugä /nuɡæ/ naʼ /naʔ/ na /na/ ako /ʔako/ ako /ʔako/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.