吳語
Kiwu cha Shanghai
Kisiniti (Wu)
Pia hujulikana kama: Wu, Shanghainese
Kichina cha Wu (msimbo wa makrolugha wa ISO 639-3: wuu) ni kundi tofauti la lugha za Kisinia linalozungumzwa Shanghai, sehemu kubwa ya Zhejiang, kusini mwa Jiangsu na maeneo jirani ya mashariki mwa China. Makundi makuu ni aina za Taihu kama Kishanghai, Kisuzhou na Kiningbo, pamoja na Taizhou, Oujiang au Wenzhou, Wuzhou na Chu–Qu; kuelewana kunaweza kuwa chini, kwa hiyo Kishanghai hakiwakilishi Wu yote. Aina nyingi za kaskazini huhifadhi tofauti ya kihistoria ya konsonanti za mwanzo inayotimizwa kwa ughuna au sauti yenye pumzi, lakini umbo na uhifadhi wake hutofautiana. Aina za Wu pia zinajulikana kwa mabadiliko changamano ya toni, ambapo toni ya silabi hubadilika katika neno au kirai, huku mifumo ya kutawaliwa na kushoto au kulia ikipatikana katika maeneo tofauti. Maandishi rasmi kwa kawaida hutumia Kichina Sanifu cha maandishi; herufi za maeneo na romanisho zipo lakini hakuna tahajia moja ya Wu. Putonghua hutawala serikali na shule, na urithishaji wa Wu ya eneo unadhoofika katika baadhi ya miji, huku uhifadhi wa nyaraka, utangazaji na mipango ya jamii ikisaidia matumizi.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiwu cha Shanghai
Maji
水
/sz̩˧˥/
Moto
火
/hu˧˥/
Jua
太阳
/tʰa˧˧ɦiã˩˩/
Mwezi
月亮
/ɲyəʔ˩˨liã˩/
Nyota
星
/ɕin˥˧/
Mama
姆妈
/m̩ma/
Baba
爸爸
/pa˧˩pa/
Mimi
我
/ŋu˩˧/
Wewe
儂
/noŋ˩˧/
Jina
名字
/min˩˧ z̩/
Jicho
眼睛
/ŋɛ˩tɕin˥/
Mkono
手
/sɤ˧˥/
Moyo
心
/ɕin˥/
Upendo
爱
/ɛ˧˧˥/
Mti
树
/zz̩˨˧/
Nyumba
屋里
/oʔ˥li/
Mbwa
狗
/kɤ˧˩/
Paka
猫
/mɔ˥/
Kula
吃
/tɕʰiɪʔ˥/
Kunywa
喝
/huəʔ˥/
Moja
一
/iʔ˥/
Mbili
二
/ɲi˩˧/
Habari
侬好
/noŋ˩hɔ˧˩/
Asante
谢谢
/ʑia˩ʑia/
Nzuri
好
/hɔ˧˩/
Woof
汪汪
/uɑ̃˥ uɑ̃˨˩/
Kompyuta
电脑
/di˨˨ nɔ˦˦/
Sushi
寿司
/zɤ˨˧sz̩˥˧/
Dopamini
多巴胺
/ta˥pa˧ø˧/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sinitic (Wu) zinazohusiana
| Maana | Kiwu cha Shanghai | Kiwu cha Jiaxing | Kiningbo | Kihangzhou (Wu) | Kiwu cha Suzhou | Kiwu cha Jinhua | Kimandarini cha Wuhan |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | 水 /sz̩˧˥/ | 水 /sz̩˧˩˧/ | 水 /sɿ˨˩˦/ | 水 /ʂz̩˥˧/ | 水 /sʮ˥˩/ | 水 /sz̩˥˧˥/ | 水 /suei˦˨/ |
| Moto | 火 /hu˧˥/ | 火 /hu˧˩˧/ | 火 /hu˨˩˦/ | 火 /xo˥˧/ | 火 /həu˥˩/ | 火 /xu˥˧˥/ | 火 /huo˦˨/ |
| Jua | 太阳 /tʰa˧˧ɦiã˩˩/ | 日头 /ɲiɪʔ˩˨dɤu˨˨˧/ | 日头 /ɲiʔ˩˨dɤu/ | 日头 /ʐəʔ˩˨dɤɯ˨˩˧/ | 太阳 /tʰɑ˥ɦiã˨˩/ | 日头 /ȵiɪʔ˩˨dei˨˨˦/ | 太阳 /tʰai˥˧iaŋ˨˩˧/ |
| Mwezi | 月亮 /ɲyəʔ˩˨liã˩/ | 月亮 /ɦyøʔ˩˨liaŋ˨˨˧/ | 月亮 /ɲyəʔ˩˨liaŋ/ | 月亮 /yøʔ˩˨liaŋ˨˩˧/ | 月亮 /ŋəʔ˧ liã˥˩/ | 月光 /ɦyøʔ˩˨kuaŋ˧˧/ | 月亮 /yɛ˨˩˧liaŋ/ |
| Nyota | 星 /ɕin˥˧/ | 星 /ɕiŋ˥˨/ | 星 /ɕin˥˧/ | 星 /ɕiŋ˥˧/ | 星 /sin˦/ | 星 /ɕiŋ˥/ | 星 /ɕin˥˥/ |
| Mama | 姆妈 /m̩ma/ | 姆妈 /m̩˧˧ma˧˧/ | 阿妈 /aʔ˦˦ma/ | 妈妈 /ma˧˧ma˨˩˧/ | 姆妈 /m̩˥mɑ˨˩/ | 阿娘 /aʔ˥ȵiaŋ˨˨˦/ | 妈妈 /ma˨˩˧ma/ |
| Baba | 爸爸 /pa˧˩pa/ | 爹爹 /tia˦˦tia˦˦/ | 阿爸 /aʔ˦˦pa/ | 爸爸 /pa˧˧pa˨˩˧/ | 爹爹 /tiɑ˥tiɑ˨˩/ | 阿爸 /aʔ˥pa˧˧/ | 爸爸 /pa˨˩˧pa/ |
| Mimi | 我 /ŋu˩˧/ | 我 /ŋu˨˧/ | 我 /ŋu˩˧/ | 我 /ŋo˩˧/ | 我 /ŋəu˩˧/ | 我 /ŋu˩˧/ | 我 /ŋo˦˨/ |
| Wewe | 儂 /noŋ˩˧/ | 倷 /nɛ˨˧/ | 侬 /noŋ˩˧/ | 你 /ȵi˩˧/ | 倷 /nɛ˩˧/ | 尔 /n̩˩˧/ | 你 /ni˦˨/ |
| Jina | 名字 /min˩˧ z̩/ | 名 /miŋ˨˧/ | 名字 /miɲ˩˧ zz̩/ | 名字 /miɲ˩˧ z̩/ | 名 /min˨˦/ | 名 /miŋ˩˧/ | 名 /min˨˩˧/ |
| Jicho | 眼睛 /ŋɛ˩tɕin˥/ | 眼睛 /ŋæ˨˨˧tsiŋ˦˦/ | 眼睛 /ŋɛ˨˧tɕiɴ˦˦/ | 眼睛 /ŋæ˨˩˧tɕin˧˧/ | 眼睛 /ŋᴇ˩tsin˧/ | 眼睛 /ŋa˥˧˥tɕiŋ˧˧/ | 眼睛 /ɲɛn˨˩˧tɕin˥˥/ |
| Mkono | 手 /sɤ˧˥/ | 手 /sɤu˧˩˧/ | 手 /ɕiʏ˧˨˥/ | 手 /ʂɤɯ˥˧/ | 手 /søʏ˥˩/ | 手 /ɕiei˥˧˥/ | 手 /ʂəu˦˨/ |
| Moyo | 心 /ɕin˥/ | 心 /ɕin˦˦/ | 心 /siɴ˦˦/ | 心 /ɕin˧˧/ | 心 /sin˥/ | 心 /ɕiŋ˧˧/ | 心 /ɕin˥˥/ |
| Upendo | 爱 /ɛ˧˧˥/ | 爱 /ɛ˧˧˥/ | 爱 /ai˥˧/ | 爱 /ɛ˧˧˥/ | 爱 /ᴇ˥˩˧/ | — /—/ | 爱 /ai˥˧/ |
| Mti | 树 /zz̩˨˧/ | 树 /zz̩˨˨˧/ | 树 /zɿ˨˧/ | 树 /zʮ˨˩˧/ | 树 /zʮ˨˧˩/ | 树 /dzz̩˨˨/ | 树 /ʂu˨˩˧/ |
| Nyumba | 屋里 /oʔ˥li/ | 屋里 /oʔ˥li˨˨˧/ | 屋里 /oʔ˥˥li/ | 房子 /vɑŋ˨˩tsɿ˨˩/ | 屋里 /oʔ˥ li˥˩˧/ | 屋里 /oʔ˥li˨˨˦/ | 屋里 /u˥˥li/ |
| Mbwa | 狗 /kɤ˧˩/ | 狗 /kɤu˧˩˧/ | 狗 /kəu˨˩˦/ | 狗 /kɤɯ˥˧/ | 狗 /køʏ˥˩/ | 狗 /kei˥˧˥/ | 狗 /kəu˨˩˧/ |
| Paka | 猫 /mɔ˥/ | 猫 /mɔ˨˨˧/ | 猫 /mɔ˦˦/ | 猫 /mɔ˨˩/ | 猫 /mæ˩˩˧/ | 猫 /mau˨˨˦/ | 猫 /mau˥˥/ |
| Kula | 吃 /tɕʰiɪʔ˥/ | 吃 /tɕʰiɪʔ˥/ | 吃 /tɕʰiʔ˥˥/ | 吃 /tɕʰiʔ˥/ | 吃 /tɕʰiəʔ˥/ | 吃 /tɕʰiɪʔ˥/ | 吃 /tʂʰʅ˥˥/ |
| Kunywa | 喝 /huəʔ˥/ | 吃 /tɕʰiɪʔ˥/ | 喝 /hoʔ˥˥/ | 喝 /xəʔ˥/ | 喝 /həʔ˥/ | 吃 /tɕʰiɪʔ˥/ | 喝 /xo˥˥/ |
| Moja | 一 /iʔ˥/ | 一 /iɪʔ˥/ | 一 /iʔ˥˥/ | 一 /iʔ˥/ | 一 /iəʔ˥/ | 一 /iɪʔ˥/ | 一 /i˥˥/ |
| Mbili | 二 /ɲi˩˧/ | 二 /ɲi˨˧/ | 二 /ȵi˩˧/ | 二 /ȵi˩˧/ | 二 /ȵi˩˧/ | 二 /ɲi˩˧/ | 二 /ə˧˥/ |
| Habari | 侬好 /noŋ˩hɔ˧˩/ | 侬好 /noŋ˨˨˧hɔ˧˩˧/ | 侬好 /noŋ˦˦hɔ˨˩˦/ | 你好 /ni˨˩hɔ˥˧/ | 倷好 /nᴇ˨˧ hæ˥˩/ | 侬好 /noŋ˨˨˦xau˥˧˥/ | 你好 /ni˨˩˧xau˨˩˧/ |
| Asante | 谢谢 /ʑia˩ʑia/ | 谢谢 /zia˨˨˧zia˨˨˧/ | 谢谢 /ʑia˨˧ɕia/ | 谢谢 /ziɑ˩˩ziɑ˨˩/ | 谢谢 /ziɑ˩ ziɑ˧/ | 谢谢 /dzia˨˨dzia˨˨/ | 谢谢 /ɕiɛ˥˧ɕiɛ/ |
| Nzuri | 好 /hɔ˧˩/ | 好 /hɔ˧˩˧/ | 好 /hɔ˨˩˦/ | 好 /hɔ˥˧/ | 好 /hæ˥˩/ | 好 /xau˥˧˥/ | 好 /xau˨˩˧/ |
| Woof | 汪汪 /uɑ̃˥ uɑ̃˨˩/ | — | — | — | — | — | — |
| Kompyuta | 电脑 /di˨˨ nɔ˦˦/ | 电脑 /die˩˩˧nɔ˨˩˧/ | 电脑 /di˩˩˧nɔ˩˩˧/ | 电脑 /diẽ˩˩˧nɔ˥˧/ | 电脑 /dɪ˨˧˩næ˨˧˩/ | 电脑 /diã˩˦nɑu˥˧˥/ | 电脑 /tiɛn˧˥nɔ˦˨/ |
| Sushi | 寿司 /zɤ˨˧sz̩˥˧/ | 寿司 /ze˩˩˧sz̩˥˧/ | 寿司 /ʑiʏ˩˩˧sz̩˥˨/ | 寿司 /zei˩˧sz̩˧˧˦/ | 寿司 /zɤ˧˩sz̩˦˦/ | 寿司 /ʑiu˩˦sz̩˧˧˦/ | 寿司 /səu˧˥sz̩˥˥/ |
| Dopamini | 多巴胺 /ta˥pa˧ø˧/ | — | — | — | — | — | — |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha zenye uhusiano wa karibu
Ulinganishaji wa usomaji wa Han
Imelinganishwa na lugha za Sinitic (Wu) zinazohusiana
| Herufi | Kiwu cha Shanghai | Kiwu cha Jiaxing | Kiningbo | Kihangzhou (Wu) | Kiwu cha Jinhua | Kichina Hui (Wuyuan) | Kiwu cha Suzhou |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | iq7 /ɪʔ˥˥/ | iq7 /iɪʔ˥˥/ | iq7 /iəʔ˥˥/ | iq7 /iɪʔ˥˥/ | iq⁵⁵ /iəʔ˥˥/ | ie⁵⁵ /iɛʔ˥˥/ | iq7 /iəʔ˦˧/ |
| 二 | gni6 /ɲi˨˧/ | gni6 /ɲi˨˩˧/ | gni6 /ɲi˨˩˧/ | gni6 /ɲi˨˩˧/ | nyi²¹³ /n̩˨˩˧/ | n²² /n̩˨˨/ | gni6 /ɲi˨˧˩/ |
| 三 | se1 /sɛ˥˧/ | se1 /sɛ˥˧/ | se1 /sɛ˥˧/ | se1 /sæ̃˧˧/ | sa³³ /sã˧˧/ | se³³ /sɛ˧˧/ | se1 /sᴇ˦˦/ |
| 四 | sy5 /sɿ˧˥/ | sy5 /sɿ˥˧/ | sy5 /sz̩˥˩/ | sy5 /sz̩˧/ | sy⁵³ /sz̩˥˧/ | si³⁵ /sɿ˧˥/ | sy5 /sɿ˥˩˧/ |
| 五 | ng6 /ŋ̍˨˧/ | ng6 /ŋ̍˨˩˧/ | ng6 /ŋ̍˨˩˧/ | ng6 /ŋ̍˨˩˧/ | ng²¹³ /ŋ˨˩˧/ | ng²¹ /ŋ̩˨˩/ | ng6 /ŋ̍˨˧˩/ |
| 六 | loq8 /loʔ˩˨/ | loq8 /loʔ˨˧/ | loq8 /loʔ˨˩˧/ | loq8 /loʔ˨˩˧/ | lieu²⁴ /liu˨˦/ | lu²¹ /lu˨˩/ | loq8 /loʔ˨˧/ |
| 七 | chiq7 /tɕʰɪʔ˥˥/ | tshiq7 /tsʰiɪʔ˥˥/ | tshiq7 /tsʰiʔ˥˥/ | tshiq7 /tsʰiʔ˥˥/ | tshiq⁵⁵ /tsʰiəʔ˥˥/ | tshi⁵⁵ /tsʰiɪʔ˥˥/ | tshiq7 /tsʰiəʔ˦˧/ |
| 八 | paq7 /pɐʔ˥˥/ | poq7 /pɒʔ˥˥/ | paq7 /pɐʔ˥˥/ | paq7 /pɐʔ˥˥/ | paq⁵⁵ /pɒʔ˥˥/ | pa⁵⁵ /paʔ˥˥/ | poq7 /poʔ˦˧/ |
| 九 | cieu5 /tɕiɤɯ˧˥/ | cieu3 /tɕiɤɯ˥˨˧/ | cieu3 /tɕiɤɯ˧˥/ | cieu3 /tɕiɤɯ˥˧/ | jieu⁵³⁵ /tɕiɤɯ˥˧˥/ | tçiu³⁵ /tɕiu˧˥/ | cieu3 /tɕiʏ˥˩/ |
| 十 | zeq8 /zəʔ˩˨/ | zeq8 /zəʔ˨˧/ | zeq8 /zəʔ˨˩˧/ | zeq8 /zəʔ˨˩˧/ | zeq²¹² /zəʔ˨˩˨/ | sii²¹ /siɪʔ˨˩/ | zeq8 /zəʔ˨˧/ |
| 日 | 白讀 (sun/day)gniq8 /ȵiɪʔ˩˨/文讀zeq8 /zəʔ˩˨/ | 白讀 (sun/day)gniq8 /ȵiɪʔ˨˩˧/文讀zeq8 /zəʔ˨˩˧/ | 白讀 (sun/day)gniq8 /ȵiɪʔ˨˩˧/文讀zeq8 /zəʔ˨˩˧/ | 白讀 (sun/day)gniq8 /ȵiɪʔ˨˩˧/文讀zeq8 /zəʔ˨˩˧/ | niq²¹² /niʔ˨˩˨/ | ngi⁵⁵ /ŋiʔ˥˥/ | 白讀 (sun/day)gniq8 /ȵiəʔ˨˧/文讀zeq8 /zəʔ˨˧/ |
| 月 | 白讀 (moon/month)yuoq8 /ɦyɪʔ˩˨/文讀yeq8 /ɦiɪʔ˩˨/ | 白讀 (moon/month)yuoq8 /ɦyɪʔ˨˩˧/文讀yeq8 /ɦiɪʔ˨˩˧/ | 白讀 (moon/month)yuoq8 /ɦyɪʔ˨˩˧/文讀yeq8 /ɦiɪʔ˨˩˧/ | 白讀 (moon/month)yuoq8 /ɦyɪʔ˨˩˧/文讀yeq8 /ɦiɪʔ˨˩˧/ | nguoq²¹² /ŋyəʔ˨˩˨/ | ngie⁵⁵ /ŋiɛʔ˥˥/ | 白讀ngeq8 /ŋəʔ˨˧/文讀yuq8 /ɦyəʔ˨˧/ |
| 山 | se1 /sɛ˥˧/ | se1 /sɛ˥˧/ | se1 /sɛ˥˧/ | se1 /sɛ˧˧/ | sa³³⁴ /sa˧˧˦/ | san³³ /san˧˧/ | se1 /sᴇ˦˦/ |
| 水 | sy5 /sz̩˧˥/ | sy3 /sz̩˥˩/ | sy3 /sz̩˧˥/ | sy3 /sz̩˥˧/ | xy³⁵ /ɕy˧˥/ | shyi⁴² /ɕyi˦˨/ | syu3 /sz̩ʷ˥˩/ |
| 火 | hu5 /hu˧˥/ | hu3 /hu˥˩/ | hu3 /hu˧˥/ | hu3 /hu˥˧/ | xuo³⁵ /xuo˧˥/ | huo⁴² /xuo˦˨/ | hou3 /həu˥˩/ |
| 木 | moq8 /moʔ˩˨/ | moq8 /moʔ˨˩˧/ | moq8 /moʔ˨˩˧/ | moq8 /moʔ˨˩˧/ | mu²¹² /mu˨˩˨/ | mu⁵⁵ /muʔ˥˥/ | moq8 /moʔ˨˧/ |
| 土 | thu5 /tʰu˧˥/ | thu3 /tʰu˧˥/ | thu3 /tʰu˧˥/ | thu3 /tʰu˥˧/ | thu³⁵ /tʰu˧˥/ | thu³⁵ /tʰu˧˥/ | thou3 /tʰəu˥˩/ |
| 天 | thi1 /tʰi˥˧/ | thie1 /tʰiɛ˥˧/ | thi1 /tʰi˥˧/ | thie1 /tʰiɛ˧˧/ | thie³³ /tʰiɛ˧˧/ | thien³³ /tʰiɛn˧˧/ | thie1 /tʰɪ˦˦/ |
| 地 | di6 /di˨˧/ | di6 /di˨˩˧/ | di6 /di˨˩˧/ | di6 /di˨˩˧/ | di²¹³ /di˨˩˧/ | ti²² /ti˨˨/ | di6 /di˨˧˩/ |
| 海 | he5 /he˧˥/ | he3 /he˧˥/ | he3 /he˧˥/ | he3 /he˥˧/ | he³⁵ /he˧˥/ | xai³⁵ /xai˧˥/ | he3 /hᴇ˥˩/ |
| 龍 | lon6 /loŋ˨˧/ | lon2 /loŋ˨˩˧/ | lon2 /loŋ˨˨˦/ | lon2 /loŋ˨˩˧/ | long³¹³ /loŋ˧˩˧/ | lyng³¹ /lyŋ˧˩/ | lon2 /loŋ˨˨˧/ |
| 虎 | hu5 /hu˧˥/ | hu3 /hu˥˧/ | hu3 /hu˧˥/ | hu3 /hu˥˧/ | hu³³⁴ /hu˧˧˦/ | fu⁴² /fu˦˨/ | hou3 /həu˥˩/ |
| 犬 | chioe5 /tɕʰyø˧˥/ | chioe3 /tɕʰyø˥˧/ | chioe3 /tɕʰyø˧˥/ | chioe3 /tɕʰyø˥˧/ | qyoe³³⁴ /tɕʰyø˧˧˦/ | tçhen⁴² /tɕʰyẽ˦˨/ | chioe3 /tɕʰyø˥˩/ |
| 馬 | mo6 /mo˨˧/ | mo6 /mo˨˧/ | mo6 /mo˨˩˧/ | mo6 /mo˨˩˧/ | mo²¹ /mo˨˩/ | ma⁴² /ma˦˨/ | mo6 /mo˨˧˩/ |
| 鳥 | tiau5 /tiɔ˧˥/ | tiau3 /tiɔ˨˧/ | tiau3 /tiɔ˧˥/ | tiau3 /tiɔ˨˩˧/ | tio²¹ /tiɔ˨˩/ | niau⁴² /niau˦˨/ | tiau3 /tiæ˥˩/ |
| 魚 | ng6 /ŋ̍˨˧/ | ng2 /ŋ̍˨˧/ | ng2 /ŋ̍˨˩˧/ | yu2 /ɦy˨˩˧/ | hhy²¹ /ɦy˨˩/ | y²¹³ /y˨˩˧/ | ng2 /ŋ̍˨˨˧/ |
| 牛 | gnieu6 /ɲiɤ˨˧/ | gnieu2 /ɲiɤ˨˨˧/ | ngieu2 /ŋiɤ˨˩˧/ | gnieu2 /ɲiɤ˨˩˧/ | ngieu²² /ŋiu˨˨/ | ngiu¹³ /ŋiu˩˧/ | gnieu2 /ɲiʏ˨˨˧/ |
| 羊 | yan6 /ɦiã˨˧/ | yan2 /jiã˨˨˧/ | yan2 /jiã˨˩˧/ | yan2 /jiã˨˩˧/ | hhiang²² /iaŋ˨˨/ | iong¹³ /iɔŋ˩˧/ | yan2 /ɦiã˨˨˧/ |
| 貓 | mau1 /mɔ˥˧/ | mau1 /mɔ˥˧/ | mau1 /mɔ˥˧/ | mau1 /mɔ˧˧/ | mau³³ /mau˧˧/ | mau⁵⁵ /mau˥˥/ | mau1 /mæ˦˦/ |
| 人 | 白讀gnin6 /ɲin˨˧/文讀zen6 /zən˨˧/ | gnin2 /ɲin˨˩˧/ | gnin2 /ɲin˨˩˧/ | zen2 /zən˨˩˧/ | nying²¹³ /ɲiŋ˨˩˧/ | ren²¹³ /ʐən˨˩˧/ | gnin2 /ɲin˨˨˧/ |
| 手 | seu5 /sɤ˧˥/ | seu3 /sɤɯ˧˥/ | seu3 /sɤɯ˧˥/ | seu3 /sɤɯ˥˧/ | xiu³⁵ /ɕiu˧˥/ | shiu³⁵ /ɕiu˧˥/ | seu3 /søʏ˥˩/ |
| 足 | tsoq7 /tsoʔ˥˥/ | tsoq7 /tsoʔ˥˥/ | tsoq7 /tsoʔ˥˥/ | tsoq7 /tsoʔ˥˥/ | jyq⁵⁵ /tɕyʔ˥˥/ | tsu⁵⁵ /tsuʔ˥˥/ | tsoq7 /tsoʔ˦˧/ |
| 目 | moq8 /moʔ˩˨/ | moq8 /moʔ˨˩˧/ | moq8 /moʔ˨˩˧/ | moq8 /moʔ˨˩˧/ | mu²¹³ /mu˨˩˧/ | mu⁵⁵ /muʔ˥˥/ | moq8 /moʔ˨˧/ |
| 耳 | er6 /ɦɚ˨˧/ | er6 /ɦɚ˨˧/ | er6 /ɦɚ˨˩˧/ | er6 /ɦɚ˨˩˧/ | hher⁵³ /ɦɚ˥˧/ | er⁴² /ɚ˦˨/ | 白讀gni6 /ɲi˨˧˩/文讀er6 /ɦəl˨˧˩/ |
| 口 | kheu5 /kʰɤ˧˥/ | kheu3 /kʰɤ˧˦/ | kheu3 /kʰɤ˧˥/ | kheu3 /kʰɤ˥˧/ | kheu⁵³ /kʰəu˥˧/ | khou⁴² /kʰəu˦˨/ | kheu3 /kʰøʏ˥˩/ |
| 頭 | deu6 /dɤ˨˧/ | deu2 /dɤ˨˩˧/ | deu2 /dɤɯ˨˨˧/ | deu2 /dɤ˨˨˧/ | dou³¹³ /dɤu˧˩˧/ | deu²¹³ /dɤɯ˨˩˧/ | deu2 /døʏ˨˨˧/ |
| 心 | shin1 /ɕin˥˧/ | shin1 /ɕin˥˧/ | shin1 /ɕiŋ˥˧/ | shin1 /ɕin˧˧/ | xing³¹³ /ɕiŋ˧˩˧/ | shin³³ /ɕin˧˧/ | shin1 /ɕin˦˦/ |
| 血 | 白讀shioq7 /ɕioʔ˥˥/文讀shiuq7 /ɕyəʔ˥˥/ | shiuq7 /ɕyəʔ˥˥/ | shiuq7 /ɕyəʔ˥˥/ | shiuq7 /ɕyəʔ˥˥/ | xuoq⁵⁵ /ɕyəʔ˥˥/ | shie⁵⁵ /ɕiɛʔ˥˥/ | shiuq7 /ɕyəʔ˦˧/ |
| 肉 | gnioq8 /ɲioʔ˩˨/ | gnioq8 /ɲioʔ˨˧/ | gniuoq8 /ɲyoʔ˨˩˧/ | zoq8 /zoʔ˨˩˧/ | nyoq²³ /ɲyoʔ˨˧/ | nyio⁵⁵ /ɲioʔ˥˥/ | gnioq8 /ɲioʔ˨˧/ |
| 上 | zaon6 /zɑŋ˨˧/ | zaon6 /zɑŋ˨˩˧/ | zaon6 /zɑŋ˨˩˧/ | zaon6 /zɑŋ˨˧/ | zang²¹² /zɑŋ˨˩˨/ | zang²² /zɑŋ˨˨/ | zaon6 /zɑ̃˨˧˩/ |
| 下 | gho6 /ɦo˨˧/ | gho6 /ɦo˨˩˧/ | gho6 /ɦo˨˩˧/ | gho6 /ɦo˨˧/ | hho²¹² /ɦo˨˩˨/ | hho²² /ɦo˨˨/ | gho6 /ɦo˨˧˩/ |
| 中 | tson1 /tsoŋ˥˧/ | tson1 /tsoŋ˥˧/ | tson1 /tsoŋ˥˧/ | tson1 /tsoŋ˧˧/ | tsong³³⁴ /tsoŋ˧˧˦/ | zong³³ /tsoŋ˧˧/ | tson1 /tsoŋ˦˦/ |
| 中 | tson5 /tsoŋ˧˥/ | tson5 /tsoŋ˧˧/ | tson5 /tsoŋ˧˧/ | tson5 /tsoŋ˧˧/ | tsong⁵³ /tsoŋ˥˧/ | zong⁵⁵ /tsoŋ˥˥/ | tson5 /tsoŋ˥˩˧/ |
| 央 | iaon1 /iɑ̃˥˧/ | iaon1 /iɑ̃˥˧/ | iaon1 /iɑ̃˥˧/ | iaon1 /iɑ̃˧˧/ | iang³³ /iɑŋ˧˧/ | iang³³ /iaŋ˧˧/ | ian1 /iã˦˦/ |
| 左 | tsu5 /tsu˧˥/ | tsu3 /tsu˥˧/ | tsu3 /tsu˧˥/ | tsu3 /tsu˥˧/ | tsuo⁵³ /tsuə˥˧/ | zo⁴² /tso˦˨/ | tsou3 /tsəu˥˩/ |
| 右 | yeu6 /jɤ˨˧/ | yeu6 /jɤ˨˨/ | yeu6 /jɤ˨˩˧/ | yeu6 /jɤ˨˩˧/ | iu²⁴ /iu˨˦/ | ieu²² /iəu˨˨/ | yeu6 /ɦʏ˨˧˩/ |
| 東 | ton1 /toŋ˥˧/ | ton1 /toŋ˥˧/ | ton1 /toŋ˥˧/ | ton1 /toŋ˧˧/ | tung⁵³⁵ /tuŋ˥˧˥/ | tung³³ /tuŋ˧˧/ | ton1 /toŋ˦˦/ |
| 西 | shi1 /ɕi˥˧/ | shi1 /ɕi˥˧/ | shi1 /ɕi˥˧/ | shi1 /ɕi˧˧/ | xi⁵³⁵ /ɕi˥˧˥/ | shi³³ /ɕi˧˧/ | shi1 /ɕi˦˦/ |
| 南 | noe6 /nø˨˧/ | noe2 /nø˨˨/ | noe2 /nø˨˨˧/ | noe2 /nø˨˩˧/ | na²¹³ /nã˨˩˧/ | lan²¹³ /lan˨˩˧/ | noe2 /nø˨˨˧/ |
| 北 | poq7 /poʔ˥˥/ | poq7 /poʔ˥˥/ | poq7 /poʔ˥˥/ | poq7 /poʔ˥˥/ | peuq⁵⁵ /pəʔ˥˥/ | pe⁵⁵ /pɛʔ˥˥/ | poq7 /poʔ˦˧/ |
| 行 | ghaon6 /ɦɑ̃˨˧/ | ghaon2 /ɦɑ̃˨˧/ | ghaon2 /ɦɑ̃˨˩˧/ | ghaon2 /ɦɑ̃˨˩˧/ | hhang²⁴ /ɦã˨˦/ | hhien²² /ɦiɛ̃˨˨/ | 白讀ghan2 /ɦã˨˨˧/文讀yin2 /ɦin˨˨˧/ |
| 行 | ghaon6 /ɦɑ̃˨˧/ | ghaon2 /ɦɑ̃˨˧/ | ghaon6 /ɦɑ̃˨˩˧/ | ghaon2 /ɦɑ̃˨˩˧/ | hhang²⁴ /ɦã˨˦/ | hhong²² /ɦɔ̃˨˨/ | ghaon2 /ɦɑ̃˨˨˧/ |
| 来 | le6 /lɛ˨˧/ | le2 /lɛ˨˧/ | le2 /lɛ˨˨˧/ | le2 /lɛ˨˩˧/ | le²⁴ /lɛ˨˦/ | le²¹³ /lɛ˨˩˧/ | le2 /lᴇ˨˨˧/ |
| 去 | chi5 /tɕʰi˧˥/ | chi5 /tɕʰi˥˩/ | chi5 /tɕʰi˨˩˧/ | chi5 /tɕʰi˥˧/ | qy⁵³ /tɕʰy˥˧/ | tçhy²² /tɕʰy˨˨/ | chi5 /tɕʰi˥˩˧/ |
| 見 | ci5 /tɕi˧˥/ | ci5 /tɕi˥˩/ | ci5 /tɕi˦˦˧/ | cie5 /tɕiɛ˥˧/ | jie⁵³ /tɕiɛ˥˧/ | tçien³⁵ /tɕiɛn˧˥/ | cie5 /tɕɪ˥˩˧/ |
| 聞 | ven6 /vən˨˧/ | ven2 /vən˨˨/ | ven2 /vəŋ˨˩˧/ | ven2 /vən˨˩˧/ | veng²¹³ /vəŋ˨˩˧/ | uen²¹³ /uən˨˩˧/ | 白讀men2 /mən˨˨˧/文讀ven2 /vən˨˨˧/ |
| 食 | zeq8 /zəʔ˩˨/ | zeq8 /zəʔ˨˩˧/ | zeq8 /zəʔ˨˩˧/ | zeq8 /zəʔ˨˩˧/ | zeq²¹² /zəʔ˨˩˨/ | sii⁵⁵ /siɪʔ˥˥/ | zeq8 /zəʔ˨˧/ |
| 飲 | in5 /ʔin˧˥/ | in3 /in˧˦/ | in3 /iŋ˧˥/ | in3 /in˥˧/ | ing⁵³ /iŋ˥˧/ | in³⁵ /in˧˥/ | in3 /in˥˩/ |
| 走 | tseu5 /tsɤɯ˧˥/ | tseu3 /tsɤɯ˧˥/ | tseu3 /tsɤɯ˧˥/ | tseu3 /tsɤɯ˥˧/ | tseu³⁵ /tsɤɯ˧˥/ | tseu²¹³ /tseu˨˩˧/ | tseu3 /tsøʏ˥˩/ |
| 坐 | zu6 /zu˨˧/ | zo6 /zo˨˩˧/ | zu6 /zu˨˩˧/ | zo6 /zo˨˩˧/ | zo²¹³ /zo˨˩˧/ | tso²² /tso˨˨/ | zou6 /zəu˨˧˩/ |
| 立 | liq8 /liɪʔ˩˨/ | liq8 /liɪʔ˨˩˧/ | liq8 /liɪʔ˨˩˧/ | liq8 /liɪʔ˨˩˧/ | liq²³ /liɪʔ˨˧/ | li⁵⁵ /liʔ˥˥/ | liq8 /liəʔ˨˧/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.