Favorlang
Kibabuza
Austronesian (Formosan — Western Plains, Babuza-Taokas) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Babuza (better known to linguistics as Favorlang, the Dutch missionary name for one of its dialects) was a Western Plains Formosan language of the Babuza-Taokas group, spoken across the central-western plain of Taiwan around modern Changhua County. It is one of the very few Formosan languages whose 17th-century pre-modern form is richly documented: Dutch Reformed missionaries of the VOC produced Gilbertus Happart's c. 1650 Favorlang–Dutch dictionary (published only in 1842 by van der Vlis), Daniel Gravius' 1661 translation of the Gospels of Matthew and John, and a catechism — making Favorlang, alongside Siraya, the best-attested Formosan language of the Dutch Formosa period (1624–1662). Babuza was effectively extinct as a community language by the early 20th century under successive Qing-era Han sinicization and Japanese-era assimilation, though descendant identity is being revived under the broader Pingpu plains-aboriginal movement. Like other Formosan languages it is of major importance to the reconstruction of Proto-Austronesian.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kibabuza
Maji
zalum
/zalum/
Moto
apoi
/apoi/
Jua
—
/—/
Mwezi
zilias
/siliəs/
Mama
tina
/tina/
Baba
tama
/tama/
Kula
maan
/maːn/
Kunywa
minum
/minum/
Upendo
—
/—/
Moyo
—
/—/
Mti
kayu
/kaju/
Nyumba
ruma
/ruma/
Mbwa
asu
/asu/
Paka
—
/—/
Mkono
rima
/rima/
Jicho
macha
/matʃa/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Moja
nata
/nata/
Nzuri
—
/—/
Vyanzo
- Happart, Gilbertus (c. 1650, ms.) Woord-boek der Favorlangsche taal — Dutch East India Company missionary dictionary, MS. preserved at Batavia and later The Hague
- van der Vlis, C. J. (1842) Formosaansche woorden-lijst, volgens een Utrechtsch handschrift. Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap 18:437–488 — publication of Happart's ms.
- Gravius, Daniel (1661) Het Heylige Euangelium Matthei en Johannis ofte Hagnau ka d'llig matiktik ka na sasoulat ti Mattheus ti Johannes appa — Favorlang translation of the Gospels of Matthew and John
- Medhurst, W. H. (1840) Dictionary of the Favorlang Dialect of the Formosan Language. Batavia: Parapattan
- Tsuchida, Shigeru (2000) "Lexical Prefixes and Prefix Harmony in Siraya", in Grammatical Analysis: Morphology, Syntax, and Semantics — Studies in Honor of Stanley Starosta, Pacific Linguistics
- Glottolog: Babuza (babu1240)
- Ethnologue: bzg
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Austronesian (Formosan — Western Plains, Babuza-Taokas) zinazohusiana
| Maana | Kibabuza | Kikavalan | Kikulon-Pazeh | Kimalei cha Kale | Kibidayuh-Bukar | Kibunun | Kituyuca |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | zalum /zalum/ | zanum /zaˈnum/ | dalum /da.lum/ | ayar /ajar/ | piin /piːn/ | danum /danum/ | oko /oko/ |
| Moto | apoi /apoi/ | ramax /raˈmax/ | hapuy /ha.puj/ | api /api/ | apui /aˈpui/ | sapuz /sapuz/ | pekãbẽ /pekãbẽ/ |
| Jua | — /—/ | siban /siˈban/ | rizax /ɾi.zax/ | matari /matari/ | biduh /biˈduh/ | vali /vali/ | — /—/ |
| Mwezi | zilias /siliəs/ | buran /buˈran/ | ilas /i.las/ | bulan /bulan/ | bulan /buˈlan/ | buan /buan/ | — /—/ |
| Mama | tina /tina/ | tina /ˈtina/ | ina /i.na/ | ibu /ibu/ | sindo /sinˈdoʔ/ | tina /tina/ | pakó /pakó/ |
| Baba | tama /tama/ | tama /ˈtama/ | aba /a.ba/ | bapa /bapa/ | samah /saˈmah/ | tama /tama/ | — /—/ |
| Kula | maan /maːn/ | quman /quˈman/ | mekan /mə.kan/ | makan /makan/ | kuman /kuˈman/ | maun /maun/ | — /—/ |
| Kunywa | minum /minum/ | mimum /miˈmum/ | mimaazip /mi.maː.zip/ | minum /minum/ | ŋinum /ŋiˈnum/ | muqun /muqun/ | sĩdĩ /sĩdĩ/ |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | sayang /sajaŋ/ | — /—/ | madaidaz /madaidaz/ | — /—/ |
| Moyo | — /—/ | — /—/ | baga /ba.ɡa/ | hati /hati/ | — /—/ | is-ang /isaŋ/ | — /—/ |
| Mti | kayu /kaju/ | kasuy /kaˈsuj/ | kahuy /ka.huj/ | kayu /kaju/ | kayuh /kaˈjuh/ | kahu /kahu/ | yukɨgɨ /jukɨɡɨ/ |
| Nyumba | ruma /ruma/ | lepaw /ləˈpaw/ | xuma /xu.ma/ | rumah /rumah/ | ramin /raˈmin/ | lumaq /lumaq/ | — /—/ |
| Mbwa | asu /asu/ | wasu /waˈsu/ | wazu /wa.zu/ | anjing /andʒiŋ/ | kaso /kaˈsoʔ/ | asu /asu/ | diayi /diaji/ |
| Paka | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | kucing /kutʃiŋ/ | — /—/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | — /—/ |
| Mkono | rima /rima/ | rima /riˈma/ | rima /ɾi.ma/ | tangan /taŋan/ | təŋən /tə̆ˈŋən/ | ima /ima/ | — /—/ |
| Jicho | macha /matʃa/ | mata /maˈta/ | daurik /da.u.ɾik/ | mata /mata/ | baten /baˈten/ | mata /mata/ | kapea /kapea/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ |
| Moja | nata /nata/ | issa /ˈissa/ | adang /a.daŋ/ | sa /sa/ | isaʔ /iˈsaʔ/ | tasa /tasa/ | sika /sika/ |
| Nzuri | — /—/ | — /—/ | — /—/ | baik /baik/ | biis /biːs/ | masial /masial/ | — /—/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.