Baipho

Kibai (cha Kati)

Sino-Tibetan > Bai (Baipho branch; sometimes classified as sister of Sinitic)

FamiliaSino-Tibetan > Bai (Baipho branch; sometimes classified as sister of Sinitic) Wasemaji約100万人 (中央白語) EneoDali Prefecture, Yunnan, China UsomajiUsomaji wa Sino-Bai (mfumo wa Kilatini Bai Wenzi)

Kibai (白語, bca) ni lugha ya Sino-Tibeti inayozungumzwa na watu karibu milioni 1.5 karibu na Dali, katika mkoa wa Yunnan, China. Msamiati wake una tabaka mbili za maneno yaliyokopwa kutoka Kichina: tabaka la mapema la 'Sino-Bai' (kabla ya Tang) na tabaka la baadaye la fasihi la enzi ya Tang. Mfumo wa uandishi unaotumiwa hapa ni Bai Wenzi wa 1958, unaoashiria nyakati nane kwa nambari 1–8 baada ya silabi. Nambari, maneno ya mwili na ya asili kwa kiasi kikubwa yamekopwa kutoka Kichina cha kale au cha kati.

Inakozungumzwa

Usomaji wa herufi za Han katika Kibai (cha Kati)

Herufi Maana Usomaji Umbo IPA
one it6 /ʔit̚˨˨˨/
two nox3 /no˨˩˦/
three sae1 /sæ˥/
four sv4 /sɿ˨˩/
five ngux3 /ŋu˨˩˦/
six lox6 /lo˨˨˨/
seven chi1 /tɕʰi˦˦/
eight be2 /pe˧˥/
nine jiux3 /tɕiu˨˩˦/
ten cix6 /tsʰɿ˨˨˨/
sun nix4 /ni˨˩/
moon nyuex4 /ɲyɛ˨˩/
mountain sae1 /sæ˥/
water syq3 /sɿ˨˩˦/
fire hox3 /xo˨˩˦/
tree mux6 /mu˨˨˨/
soil thux3 /tʰu˨˩˦/
sky tie1 /tʰiɛ˥/
ground di4 /ti˨˩/
sea hae3 /xæ˨˩˦/
dragon long2 /loŋ˧˥/
tiger hux3 /xu˨˩˦/
dog khoe4 /kʰwɛ˨˩/
horse maq3 /ma˨˩˦/
bird niux3 /niu˨˩˦/
fish ngvx2 /ŋɯ˧˥/
ox ngiux2 /ŋiu˧˥/
sheep yang2 /jaŋ˧˥/
cat maox1 /mɑu˥/
person niex2 /niɛ˧˥/
hand shiux3 /ɕiu˨˩˦/
foot jvx6 /tɕɯ˨˨˨/
eye mux6 /mu˨˨˨/
ear nix3 /ni˨˩˦/
mouth khux3 /kʰu˨˩˦/
head thox2 /tʰo˧˥/
heart xim1 /ɕim˥/
blood xuex4 /ɕyɛ˨˩/
meat nyux6 /ɲu˨˨˨/
up shanx4 /ʂan˨˩/
down haq4 /xa˨˩/
middle zhong1 /ʐoŋ˥/
hit zhong4 /ʐoŋ˨˩/
center yang1 /jaŋ˥/
left zvx3 /ʦɯ˨˩˦/
right yux4 /ju˨˩/
east dong1 /toŋ˥/
西 west xi1 /ɕi˥/
south nae2 /næ˧˥/
north bei4 /peɪ˨˩/
go hang2 /xaŋ˧˥/
row hang2 /xaŋ˧˥/
come lae2 /læ˧˥/
leave qvx4 /tɕʰɯ˨˩/
see jie4 /tɕiɛ˨˩/
hear wen2 /wɛn˧˥/
eat zhix6 /ʐɿ˨˨˨/
drink im3 /ʔim˨˩˦/
run zvx3 /ʦɯ˨˩˦/
sit zvx4 /ʦɯ˨˩/
stand li6 /li˨˨˨/

Vyanzo

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan > Bai (Baipho branch; sometimes classified as sister of Sinitic) zinazohusiana

Herufi Kibai (cha Kati)Kimandarini cha YuanKichina cha TaiwanKichina (Mandarin)Kimandarini cha ThailandKimandarini cha Kaskazini-MasharikiKigan
it6 /ʔit̚˨˨˨/ i3 /i˨˩˦/ /i˥˥/ /i˥˥/ /i˥˥/ yi⁵⁵ /i˥˥/ it⁵ /it̚˥/
nox3 /no˨˩˦/ ʐï4 /ʐʅ˥˩/ èr /ɑɻ˥˩/ èr /ɑɻ˥˩/ èr /ɑɻ˥˩/ er⁵³ /ɚ˥˧/ oe²¹ /ɵ˨˩/
sae1 /sæ˥/ sam1 /sam˥/ sān /san˥˥/ sān /san˥˥/ sān /san˥˥/ san⁵⁵ /san˥˥/ san⁴² /san˦˨/
sv4 /sɿ˨˩/ sï4 /sɿ˥˩/ /sɿ˥˩/ /sɿ˥˩/ /sɿ˥˩/ si⁵³ /sɿ˥˧/ si⁴⁵ /sɿ˦˥/
ngux3 /ŋu˨˩˦/ u3 /u˨˩˦/ /u˨˩˦/ /u˨˩˦/ /u˨˩˦/ wu²¹³ /u˨˩˧/ ng²¹³ /ŋ̩˨˩˧/
lox6 /lo˨˨˨/ lieu4 /liəu˥˩/ liù /ljou˥˩/ liù /ljou˥˩/ liù /ljou˥˩/ liu⁵³ /liou˥˧/ liuq⁵ /liuʔ˥/
chi1 /tɕʰi˦˦/ tshi3 /tsʰi˨˩˦/ /t͡ɕʰi˥˥/ /t͡ɕʰi˥˥/ /t͡ɕʰi˥˥/ qi⁵⁵ /tɕʰi˥˥/ qhit⁵ /tɕʰit̚˥/
be2 /pe˧˥/ pa3 /pa˨˩˦/ /pa˥˥/ /pa˥˥/ /pa˥˥/ ba⁵⁵ /pa˥˥/ pat⁵ /pat̚˥/
jiux3 /tɕiu˨˩˦/ kieu3 /kiəu˨˩˦/ jiǔ /t͡ɕjou˨˩˦/ jiǔ /t͡ɕjou˨˩˦/ jiǔ /t͡ɕjou˨˩˦/ jiu²¹³ /tɕiou˨˩˧/ jiu²¹³ /tɕiu˨˩˧/
cix6 /tsʰɿ˨˨˨/ ʂï2 /ʂʅ˧˥/ shí /sz̩˧˥/ shí /ʂʐ̩˧˥/ shí /sz̩˧˥/ shi³⁵ /ʂʐ̩˧˥/ sit⁵ /sɨt̚˥/
Ukurasa 1/7

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.