𗼇𗟲

Kitangut

Sino-Tibetan > Qiangic

FamiliaSino-Tibetan > Qiangic Wasemaji歴史言語 / 現代話者なし EneoWestern Xia empire (Ningxia / Gansu / Inner Mongolia) Uandishi wa KilatiniSofronov/Gong reconstruction (IPA-derived ASCII) UsomajiUjenzi upya wa Tangut (Gong)

Tangut (𗼇𗟲) ilikuwa lugha rasmi ya Dola la Xi Xia la Magharibi (1038–1227 BK), tawi la Qiangic la familia ya Sino-Tibetan iliyosemwa katika Ningxia, Gansu, na Mongolia ya Ndani ya sasa. Maandishi ya Tangut — zaidi ya logograms 6,000 zilizoundwa mwaka 1036 BK — yanafahamika kutoka kwa hati zilizogunduliwa huko Khara-Khoto na Kozlov mwaka 1908–09, sasa zimehifadhiwa St. Petersburg na Beijing. Usomaji huu si maneno yaliyokopwa kutoka Kichina bali msamiati halisi wa Tangut ambao fonolojia yake ilirejeshwa na Gong Hwang-cherng kwa kutumia maelezo ya sauti katika kamusi ya lugha mbili 番漢合時掌中珠 (1190) na ushahidi wa kulinganisha wa Tibet-Burma. Lugha hiyo ilianguka baada ya ushindi wa Mongol mwaka 1227.

Inakozungumzwa

Usomaji wa herufi za Han katika Kitangut

Herufi Maana Usomaji Umbo IPA
one 𘈩lew1 /lew˩/
two 𗍫nyy2 /ɲɨː˨/
three 𘕕soo2 /soː˨/
four 𗥃lier2 /liər˨/
five 𗏁ngwu1 /ŋwu˩/
six 𘜶chhiw2 /tɕʰiw˨/
seven 𗒐shja1 /ɕja˩/
eight 𘉋ghjar2 /ɣjar˨/
nine 𗢭ghew2 /ɣew˨/
ten 𘈫gha2 /ɣa˨/
sun 𗰜nyy1 /ɲɨː˩/
moon 𗷫gha1 /ɣa˩/
mountain 𘀰bo1 /bo˩/
water 𗗙zjyj2 /zjɨːj˨/
fire 𗀋mji1 /mji˩/
tree 𘟌shy1 /ɕɨ˩/
soil 𗉅lier2 /liər˨/
sky 𗤓thjy1 /tʰjɨ˩/
ground 𗡂njiw1 /njiw˩/
sea 𗣨rjij2 /rjij˨/
dragon 𗴂ljow1 /ljow˩/
tiger 𘛋gha2 /ɣa˨/
dog 𗥑khyy2 /kʰɨː˨/
horse 𗧅rjyr1 /rjɨr˩/
bird 𗍱djij2 /djij˨/
fish 𗣻ngwer2 /ŋwər˨/
ox 𗮔ngwu2 /ŋwu˨/
sheep 𗊊ljaa1 /ljaː˩/
cat 𗹽mew1 /mew˩/
person 𘑨zjyj1 /zjɨːj˩/
hand 𗱢shy2 /ɕɨ˨/
foot 𗥦lwy2 /lwɨ˨/
eye 𗘂mjy2 /mjɨ˨/
ear 𗋇njy1 /njɨ˩/
mouth 𗤷khjow1 /kʰjow˩/
head 𘟂ngiej1 /ŋiej˩/
heart 𗤽nji2 /nji˨/
blood 𘓿shja2 /ɕja˨/
meat 𘟊shjy2 /ɕjɨ˨/
up 𗰡'jy1 /ʔjɨ˩/
down 𗰢'jy2 /ʔjɨ˨/
middle 𗤋chjy1 /tɕjɨ˩/
hit 𗤋chjy2 /tɕjɨ˨/
center 𗉘ngjwy1 /ŋjwɨ˩/
left 𗱆gjoo2 /gjoː˨/
right 𗰝ghjar1 /ɣjar˩/
east 𗩾chjow1 /tɕjow˩/
西 west 𘞒nee2 /nə̱˨/
south 𗋂lhjwyj1 /l̥jwɨj˩/
north 𗲫phjy1 /pʰjɨ˩/
go 𗓋gjy2 /gjɨ˨/
row 𗧯lja2 /lja˨/
come 𘑗ljy2 /ljɨ˨/
leave 𗑻phjow1 /pʰjow˩/
see 𗐏chjy2 /tɕjɨ˨/
hear 𘟙njy1 /njɨ˩/
eat 𘔩shjew2 /ɕjew˨/
drink 𘙩bjy1 /bjɨ˩/
run 𗓏lhjy1 /l̥jɨ˩/
sit 𗑛dzjy1 /dzjɨ˩/
stand 𘉒lhjy2 /l̥jɨ˨/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Qiangic) zinazohusiana

Maana KitangutKiazheKitujiaKaren ya PwoKinaxiKilhomiKitibeti
Maji 𗀚 /tjɨ˧/ ʑɿ /ʑɿ˧˧/ zi /t͡sɨ˥˧/ ထံ /tʰi˧/ gee /ɡɯ˧/ ཆུ་ /tɕʰu˥/ ཆུ /t͡ɕʰu˥/
Moto 𘎩 /me˧/ mi /mi˧˧/ mi /mi˥˧/ မ့ၣ် /me˨˩/ mee /mɯ˧/ མེ་ /me˥/ མེ /me˩˧/
Jua 𘂴 /pjij˧˥/ ŋni /ŋnʲi˧˧/ ni /ni˧˥/ မုန် /mu˧/ ny-mei /nĩ˧mi˧/ ཉི་མ་ /ɲi˥ma˩/ ཉི་མ /ɲima˩˧/
Mwezi 𗏯 /lja˧˥/ ɬɛ /ɬɛ˧˧/ nie /nie˧˥/ လး /la˧/ he-mei /hɯ˧mi˧/ ཟླ་བ་ /dawa˩/ ཟླ་བ /tawa˩˧/
Mama 𘎒 /ma˧˥/ amo /amo˧˧/ a-mie /a˧mie˧/ မိ /mu˧˥/ mei /mei˧/ ཨ་མ་ /ʔama˩/ ཨ་མ /ama˥/
Baba 𗥃 /pa˧/ ada /ada˧˧/ a-pa /a˧pa˧/ ဖါ /pa˧/ av /a˧/ ཨ་པ་ /ʔapa˩/ ཨ་ཕ /apʰa˥/
Kula 𗅋 /dzjij˧˥/ dza /dza˧˧/ za /t͡sa˨˩/ အၢင် /ai˧˩/ zo /d͡zo˧/ ཟ་ /sa˩/ /sa˩˧/
Kunywa 𘉞 /tʰjij˧˥/ du /du˧˧/ da /ta˧/ အူ /ɔ˧/ chil /t͡ʂʰi˥/ འཐུང་ /tʰuŋ˩/ འཐུང་ /tʰuŋ˥/
Ukurasa 1/3

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan > Qiangic zinazohusiana

Herufi KitangutKibai (cha Kati)Kimandarini cha ChongqingOld Xiang (Shuangfeng)Kikorea cha KatiKidunganKisichuan
lew1 /lew˩/ it6 /ʔit̚˨˨˨/ yi²¹ /i˨˩/ i /i˨˦/ ·qilq /ʔilʔ˥/ yi¹ /ji˦/ yi²¹ /i˨˩/
nyy2 /ɲɨː˨/ nox3 /no˨˩˦/ er²¹⁴ /ɚ˨˩˦/ er /ɚ˨˩/ ·zi /zi˥/ er³ /ɚ˥˩/ er²¹³ /ɚ˨˩˧/
soo2 /soː˨/ sae1 /sæ˥/ san⁵⁵ /san˥˥/ san /san˧˧/ sam /sam˩/ san¹ /san˦/ san⁵⁵ /san˥˥/
lier2 /liər˨/ sv4 /sɿ˨˩/ si²¹⁴ /sɿ˨˩˦/ si /sɿ˦˥/ ·sʌ /sʌ˥/ sy³ /sɨ˥˩/ si²¹³ /sɿ˨˩˧/
ngwu1 /ŋwu˩/ ngux3 /ŋu˨˩˦/ wu⁴² /u˦˨/ u /u˦˩/ :ngwo /ŋo˩˥/ /u˨˦/ wu⁵³ /u˥˧/
chhiw2 /tɕʰiw˨/ lox6 /lo˨˨˨/ liu²¹ /liəu˨˩/ leu /ləu˨˦/ ·lyuk /ljuk̚˥/ lyu³ /lju˥˩/ neu²¹ /nəu˨˩/
shja1 /ɕja˩/ chi1 /tɕʰi˦˦/ qi²¹ /tɕʰi˨˩/ qi /tɕʰi˨˦/ ·chilq /tsʰilʔ˥/ chi¹ /tɕʰi˦/ qi²¹ /tɕʰi˨˩/
ghjar2 /ɣjar˨/ be2 /pe˧˥/ ba²¹ /pa˨˩/ pa /pa˨˦/ ·palq /palʔ˥/ ba¹ /pa˦/ ba²¹ /pa˨˩/
ghew2 /ɣew˨/ jiux3 /tɕiu˨˩˦/ jiu⁴² /tɕiəu˦˨/ jieu /tɕiəu˦˩/ :kwu /ku˩˥/ jyu² /tɕju˨˦/ jiu⁵³ /tɕiəu˥˧/
gha2 /ɣa˨/ cix6 /tsʰɿ˨˨˨/ si²¹ /sɿ˨˩/ zhi /ʑɿ˨˦/ ·ssip /s͈ip̚˥/ shy² /ʂɨ˨˦/ si²¹ /sɿ˨˩/
Ukurasa 1/7

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.