Proto-Sino-Tibetan
Protosinotibet
Lugha ya awali (iliyojengwa upya) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Proto-Sino-Tibet ni babu aliyejengwa upya wa familia ya Kisino-Tibet (Trans-Himalaya) — Kichina, Kitibeti, Kiburma na mamia ya lugha nyingine. Huwekwa kwa muda katika sehemu za juu za Mto Njano au Himalaya ya mashariki karibu 5500–3500 KK. Ujenzi upya wa msamiati wake wa msingi unabishaniwa, kwa hivyo visanduku vingi vimeachwa wazi.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Protosinotibet
Maji
—
/—/
Moto
*mey
/mey/
Jua
*nəy
/nəy/
Mwezi
*s-la
/s-la/
Nyota
*s-kar
/s-kar/
Mama
*ma
/ma/
Baba
*pa
/pa/
Mimi
*ŋa
/ŋa/
Wewe
*naŋ
/naŋ/
Jina
*r-miŋ
/r-miŋ/
Jicho
*s-mik
/s-mik/
Mkono
*lak
/lak/
Moyo
—
/—/
Upendo
—
/—/
Mti
*siŋ
/siŋ/
Nyumba
—
/—/
Mbwa
*d-kʷəy
/d-kʷəy/
Paka
—
/—/
Kula
*dzya
/dzya/
Kunywa
—
/—/
Moja
*tik
/tik/
Mbili
*g-nis
/g-nis/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
—
/—/
Vyanzo
- Matisoff (2003) Handbook of Proto-Tibeto-Burman
- STEDT — Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Proto-language (reconstructed) zinazohusiana
| Maana | Protosinotibet | Kipyu | Kilardil | Kiyangkaal | Proto-Kijaponi-Kikorea | Kifrigia | Kidamin |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | — /—/ | ʔuy /uj/ | kantha /kanθa/ | ngogo /ŋoɡo/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moto | *mey /mey/ | vyaŋ /wjaŋ/ | jalul /dʒalul/ | ngida /ŋida/ | — /—/ | — /—/ | l!ii /lǃiː/ |
| Jua | *nəy /nəy/ | ño /ɲo/ | thurara /θuɾaɾa/ | wargu /waɾɡu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mwezi | *s-la /s-la/ | hla /hla/ | kirdikir /kiɖikir/ | waldar /waldaɾ/ | — /—/ | masê /maˈseː/ | — /—/ |
| Nyota | *s-kar /s-kar/ | kar /karʔ/ | kambin /kambin/ | thurara /t̪uɾaɾa/ | — /—/ | — /—/ | l*i /ʎ͡ʘi/ |
| Mama | *ma /ma/ | na /na/ | ngama /ŋama/ | ngama /ŋama/ | *əma /əma/ | mater /ˈmater/ | — /—/ |
| Baba | *pa /pa/ | paʔ /paʔ/ | — /—/ | kanda /kanda/ | *əpa /əpa/ | atas /aˈtas/ | — /—/ |
| Mimi | *ŋa /ŋa/ | ŋa /ŋa/ | ngada /ŋada/ | ngada /ŋada/ | — /—/ | az /az/ | n!aa /ŋ͡ʘaː/ |
| Wewe | *naŋ /naŋ/ | naŋ /naŋ/ | nyingki /ɲiŋki/ | nyingka /ɲiŋka/ | — /—/ | — /—/ | n!uu /ŋ͡ʘuː/ |
| Jina | *r-miŋ /r-miŋ/ | miŋ /miŋ/ | wangalk /waŋalk/ | warra /wara/ | — /—/ | — /—/ | m!ii /m͡ʘiː/ |
| Jicho | *s-mik /s-mik/ | mik /mik/ | mela /mela/ | miibul /miːbul/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mkono | *lak /lak/ | lak /lak/ | marra /maɾa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moyo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | *siŋ /siŋ/ | siŋ /siŋ/ | tungal /tuŋal/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyumba | — /—/ | vaiŋ /waiŋ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbwa | *d-kʷəy /d-kʷəy/ | kwiy /kwij/ | ngawu /ŋawu/ | — /—/ | — /—/ | kan /kan/ | — /—/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kula | *dzya /dzya/ | cyaʔ /tɕaʔ/ | jitha /dʒiθa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kunywa | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moja | *tik /tik/ | te /te/ | kunngirr /kuŋŋir/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbili | *g-nis /g-nis/ | nit /nit/ | kiyarrng /kijaraŋ/ | kiyarrngka /kijaraŋka/ | — /—/ | — /—/ | r!ii /ɽ͡ʘiː/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.