Lavüa

Kilawa cha Mashariki

Kiaustroasia

FamiliaKiaustroasia Wasemaji~17K (iliyo hatarini sana) HatiKilatini NchiThailandi Lugha rasmiHapana (Kithai ndiyo lugha pekee rasmi; Kilawa ni lugha ya jamii ya makabila ya milimani inayotambuliwa) Uhai wa lughahatari sana ISO 639-3lwl

Kilawa cha Mashariki (Lavüa) ni lugha ya Mon-Khmer ya kikundi-tanzu cha Palaungic, inayozungumzwa na kabila la milimani la Lawa kaskazini mwa Thailand. Watu wa Lawa wanaaminika kuwa mojawapo ya makundi ya watu ya kale zaidi yaliyosalia katika Asia ya Kusini-Mashariki bara, yaliyotangulia uhamiaji wa Tai-Kadai katika eneo hilo. Hulima mpunga wa matuta katika mabonde ya nyanda za juu ya Mae Hong Son na Chiang Mai. Mgawanyiko wa Kilawa cha Mashariki na Magharibi (lwl + lcp) unaonyesha utengano wa kijiografia na mifumo ya kihistoria ya uhamiaji. Kiisimu, Kilawa kinaonyesha sifa za kawaida za Palaungic: toni ya rejista (register tone), fonolojia ya kisesquisyllabic (yenye presilabi zilizopunguzwa), na mpangilio wa vipashio SVO wenye mwelekeo wa kitenzi-mwisho kwa mtindo wa Mon-Khmer ya Kale. UNESCO huikadiria kuwa iko hatarini kwa hakika, huku uhamishaji baina ya vizazi ukiwa umepotea kwa kiasi kikubwa.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kilawa cha Mashariki

Maji

lo

/lo/

Moto

nem

/nem/

Jua

vüa

/vɨa/

Mwezi

mëi

/məi/

Nyota

sngaɰ

/sŋaɰ/

Mama

ame

/ame/

Baba

apa

/apa/

Mimi

ʔoʔ

/ʔoʔ/

Wewe

maiʔ

/maɪʔ/

Jina

yum

/jɔm/

Jicho

mat

/mat/

Mkono

miŋ

/miŋ/

Moyo

kavüa

/kavɨa/

Upendo

kruŋ

/kɾuŋ/

Mti

ŋoŋ

/ŋoŋ/

Nyumba

nyëa

/ɲəa/

Mbwa

ke

/ke/

Paka

mai

/mai/

Kula

ngui

/ŋui/

Kunywa

ndüet

/ndɨət/

Moja

mvüa

/mvɨa/

Mbili

lʔua

/lʔua/

Habari

lavüa

/lavɨa/

Asante

kop khun

/kop kʰun/

Nzuri

hua

/hua/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Austroasiatic zinazohusiana

Maana Kilawa cha MasharikiKiparauk WaKishwepalaungKibru cha MasharikiGayoKiqiang cha KaskaziniKiwa
Maji lo /lo/ tʃɔː /tʃɔː/ ʔoːm /ʔoːm/ daak /daːk/ weih /weih/ cu /tsu/ rom /rɔm/
Moto nem /nem/ miː /miː/ ŋal /ŋal/ oih /ʔoiʔ/ rara /ɾaɾa/ mi /mi/ ngo /ŋo/
Jua vüa /vɨa/ waː /waː/ saŋi /saŋi/ mat plei /mat plei/ matanlo /matanlo/ mu /mu/ cangaiʔ /tʃaŋaiʔ/
Mwezi mëi /məi/ lɔː /lɔː/ kɨr /kɨr/ kasai /kasai/ ulen /ulən/ nyi /ɲi/ khaiʔ /kʰaiʔ/
Nyota sngaɰ /sŋaɰ/ si-ngai /sŋaɪ/ hərngɔ /hərŋɔ/ mansơ /mənsɤ/ bintang /bintaŋ/ ʁʐə /ʁʐə/ si-ngai /səŋaɪ/
Mama ame /ame/ maː /maː/ mɛʔ /mɛʔ/ amey /amej/ ine /ine/ ami /ami/ yaʔ /jaʔ/
Baba apa /apa/ pʰaː /pʰaː/ paʔ /paʔ/ amung /amuŋ/ ama /ama/ apa /apa/ paiʔ /paiʔ/
Mimi ʔoʔ /ʔoʔ/ ê /ʔɤʔ/ ʔɔ /ʔɔ/ cứq /kɯʔ/ aku /aku/ qa /qɑ/ ex /ʔɤ/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.