Basa Gayo
Gayo
Austronesian (Malayo-Polynesian, Northwest Sumatra-Barrier Islands)
Gayo (Basa Gayo) is the language of the Gayo people of the central Aceh highlands. Although surrounded by Acehnese, Gayo belongs to a different Austronesian branch — the Northwest Sumatra-Barrier Islands group, alongside Nias and the Mentawai languages — reflecting an earlier migration layer to Sumatra. The Gayo people are predominantly Muslim and famous for the Saman dance (UNESCO Intangible Heritage 2011).
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Gayo
Maji
weih
/weih/
Moto
rara
/ɾaɾa/
Jua
matacana
/matatʃana/
Mwezi
lao
/lao/
Mama
ine
/ine/
Baba
ama
/ama/
Kula
mangan
/maŋan/
Kunywa
minum
/minum/
Upendo
kunyung
/kuɲuŋ/
Moyo
ate
/ate/
Mti
kayu
/kaju/
Nyumba
umah
/umah/
Mbwa
asu
/asu/
Paka
kucing
/kutʃiŋ/
Mkono
pumu
/pumu/
Jicho
mata
/mata/
Habari
salam
/salam/
Asante
matur sangat
/matuɾ saŋat/
Moja
sara
/saɾa/
Nzuri
jeroh
/dʒeɾoh/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Austronesian (Malayo-Polynesian, Northwest Sumatra-Barrier Islands) zinazohusiana
| Maana | Gayo | Mandar | Kijava cha kale (Kawi) | Kibatak Toba | Kibatak cha Angkola | Kilampung | Kibatak cha Simalungun |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | weih /weih/ | uai /uai/ | ꦮꦫꦶꦃ /warih/ | aek /aek/ | aek /aek/ | way /waj/ | bah /bah/ |
| Moto | rara /ɾaɾa/ | api /api/ | ꦄꦒ꧀ꦤꦶ /aɡni/ | api /api/ | api /api/ | apui /apui/ | apuy /apuj/ |
| Jua | matacana /matatʃana/ | mata allo /mata alːo/ | ꦱꦸꦂꦪ /suɾja/ | mata ni ari /mata ni ari/ | ari /ari/ | matarani /matarani/ | mata ni ari /mata ni ari/ |
| Mwezi | lao /lao/ | bulang /bulaŋ/ | ꦕꦤ꧀ꦢꦿ /tʃandra/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| Mama | ine /ine/ | indo /indo/ | ꦆꦧꦸ /ibu/ | ina /ina/ | inang /inaŋ/ | ina /ina/ | inang /inaŋ/ |
| Baba | ama /ama/ | ama /ama/ | ꦫꦩ /rama/ | ama /ama/ | amang /amaŋ/ | kemamang /kemamaŋ/ | bapa /bapa/ |
| Kula | mangan /maŋan/ | ma'ande /maʔande/ | ꦄꦩꦔꦤ꧀ /amaŋan/ | mangan /maŋan/ | mangan /maŋan/ | nganik /ŋanik/ | mangan /maŋan/ |
| Kunywa | minum /minum/ | minung /minuŋ/ | ꦄꦩꦶꦤꦸꦩ꧀ /aminum/ | minum /minum/ | minum /minum/ | nginum /ŋinum/ | minum /minum/ |
| Upendo | kunyung /kuɲuŋ/ | mappinawa /mapːinawa/ | ꦱꦶꦃ /sih/ | holong /holoŋ/ | holong /holoŋ/ | gawoh /ɡawoh/ | holong /holoŋ/ |
| Moyo | ate /ate/ | ate /ate/ | ꦲꦠꦶ /hati/ | roha /roha/ | roha /roha/ | hati /hati/ | uhur /uhur/ |
| Mti | kayu /kaju/ | kaju /kaju/ | ꦏꦪꦸ /kaju/ | hau /hau/ | hayu /haju/ | batang kayu /bataŋ kaju/ | hayu /haju/ |
| Nyumba | umah /umah/ | boyang /bojaŋ/ | ꦈꦩꦃ /umah/ | jabu /dʒabu/ | bagas /baɡas/ | lamban /lamban/ | rumah /rumah/ |
| Mbwa | asu /asu/ | asu /asu/ | ꦄꦱꦸ /asu/ | biang /biaŋ/ | asu /asu/ | asu /asu/ | baliang /baliaŋ/ |
| Paka | kucing /kutʃiŋ/ | mio /mio/ | ꦩꦺꦴꦁ /moŋ/ | huting /hutiŋ/ | huting /hutiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | huting /hutiŋ/ |
| Mkono | pumu /pumu/ | lima /lima/ | ꦠꦔꦤ꧀ /taŋan/ | tangan /taŋan/ | tangan /taŋan/ | pungow /puŋow/ | tangan /taŋan/ |
| Jicho | mata /mata/ | mata /mata/ | ꦩꦠ /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Habari | salam /salam/ | salama' ma'ondong /salamaʔ maʔondoŋ/ | ꦫꦲꦪꦸ /rahaju/ | horas /horas/ | horas /horas/ | tabik /tabik/ | horas /horas/ |
| Asante | matur sangat /matuɾ saŋat/ | kuru' sumanga' /kuɾuʔ sumaŋaʔ/ | ꦤꦸꦮꦸꦤ꧀ /nuwun/ | mauliate /mauliate/ | mauliate /mauliate/ | tarima kasih /tarima kasih/ | diatebei /diatebei/ |
| Moja | sara /saɾa/ | mesa /mesa/ | ꦌꦏ /eka/ | sada /sada/ | sada /sada/ | sai /sai/ | sada /sada/ |
| Nzuri | jeroh /dʒeɾoh/ | macoa /matʃoa/ | ꦲꦪꦸ /haju/ | denggan /deŋɡan/ | denggan /deŋːan/ | hayep /hajep/ | dear /dear/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.