Faiwol
Kifaiwol
Trans-New Guinea
Faiwol ni lugha ya familia ya Ok ya Trans-New Guinea kutoka eneo la Milima ya Star katika Mkoa wa Magharibi, Papua New Guinea. Familia ya Ok (Telefol, Mian, Bimin, Tifal, Faiwol — takriban lugha 7, jumla ya wasemaji takriban 30,000) ni mojawapo ya vikundi vikuu vidogo vya Trans-New Guinea, ikikalia Milima ya Star yenye miinuko mikali na maeneo ya jirani. Wasemaji wa Faiwol wamejilimbikizia karibu na Olsobip katika eneo la milimani. Kiisimu, Faiwol inashiriki sifa za kawaida za familia ya Ok na Telefol: mpangilio wa vipashio SOV, mofolojia tata ya vitenzi yenye upatanisho wa kihierarkia, mofolojia rahisi ya nomino, na mfumo wa toni. Kazi ya tafsiri ya Biblia ya SIL tangu miaka ya 1970 ilitoa Agano Jipya (1998) na kamusi ya Faiwol-Kiingereza.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kifaiwol
Maji
ok
/ok/
Moto
baal
/baːl/
Jua
kibel
/kibel/
Mwezi
ulup
/ulup/
Nyota
milum
/milum/
Mama
anim
/anim/
Baba
atim
/atim/
Mimi
na
/na/
Wewe
kaba
/kaba/
Jina
win
/win/
Jicho
nin
/nin/
Mkono
miim
/miːm/
Moyo
kayem
/kajem/
Upendo
kunum
/kunum/
Mti
biin
/biːn/
Nyumba
am
/am/
Mbwa
kuyak
/kujak/
Paka
kit
/kit/
Kula
nemin
/nemin/
Kunywa
ok ne
/ok ne/
Moja
kowin
/kowin/
Mbili
alep
/alɛp/
Habari
ben kaba
/ben kaba/
Asante
ngam ngam
/ŋam ŋam/
Nzuri
kanim
/kanim/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Trans-New Guinea zinazohusiana
| Maana | Kifaiwol | Kimian | Kinalca | Kiadnyamathanha | Kiyaeyama | Kinaga cha Tangkhul | Kiwaray |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ok /ok/ | ot /ot/ | mi /mi/ | awi /awi/ | 水 /midzɨ/ | ze /ze/ | tubig /tubiɡ/ |
| Moto | baal /baːl/ | aon /aon/ | lakil /lakil/ | warlu /waɻlu/ | 火 /pɨː/ | mei /mei/ | kalayo /kalajɔ/ |
| Jua | kibel /kibel/ | kep /kep/ | nyem /ɲem/ | yidnu /jidnu/ | てぃだ /tida/ | nyithui /ɲitʰui/ | adlaw /ʔadlaw/ |
| Mwezi | ulup /ulup/ | ham /ham/ | lakum /lakum/ | vuyu /vuju/ | 月 /tsɨkɨ/ | lai /lai/ | bulan /bulan/ |
| Nyota | milum /milum/ | fut /fut/ | gura' /guraʔ/ | vurdli /ˈvuɖli/ | ぷし /puɕi/ | sira /siraː/ | bitoon /bituʔon/ |
| Mama | anim /anim/ | na /na/ | ne /ne/ | nyangka /ɲaŋka/ | あっぱ /appa/ | ina /ina/ | nanay /nanaj/ |
| Baba | atim /atim/ | ki /ki/ | ke /ke/ | arndu /aɳɖu/ | あっちゃ /attʃa/ | apa /apa/ | tatay /tataj/ |
| Mimi | na /na/ | naka /naka/ | na /na/ | ngai /ŋai/ | ばぬ /banu/ | i /i/ | ako /ʔako/ |
| Wewe | kaba /kaba/ | keba /keba/ | an /an/ | nhina /n̪ina/ | わー /waː/ | na /na/ | ikaw /ʔikaw/ |
| Jina | win /win/ | weng /weŋ/ | si /si/ | mityi /mici/ | なー /naː/ | amin /amin/ | ngaran /ŋaran/ |
| Jicho | nin /nin/ | tan /tan/ | nye /ɲe/ | mina /mina/ | 目 /miː/ | mi /mi/ | mata /mata/ |
| Mkono | miim /miːm/ | kun /kun/ | ku /ku/ | mara /maɻa/ | 手 /tiː/ | phei /pʰei/ | kamot /kamɔt/ |
| Moyo | kayem /kajem/ | tem /tem/ | ngal /ŋal/ | kurda /kuɖa/ | 肝 /kɨmu/ | mokyaba /mokjaba/ | kasingkasing /kasiŋkasiŋ/ |
| Upendo | kunum /kunum/ | na /na/ | ngam /ŋam/ | mukunha /mukun̪a/ | 情き /nasaki/ | cha /tʃa/ | gugma /ɡuɡma/ |
| Mti | biin /biːn/ | yel /jel/ | ye /je/ | urtu /uʈu/ | 木 /kiː/ | leiyik /leijik/ | kahoy /kahɔj/ |
| Nyumba | am /am/ | am /am/ | kim /kim/ | vakali /vakali/ | 家 /jaː/ | shim /ʃim/ | balay /balaj/ |
| Mbwa | kuyak /kujak/ | kowok /kowok/ | ngal /ŋal/ | vurlpu /vuɻlpu/ | 犬 /iɴ/ | ui /ui/ | ayam /ˈʔajam/ |
| Paka | kit /kit/ | pus /pus/ | kucing /kutʃiŋ/ | vunmara /vunmaɻa/ | 猫 /maja/ | mibu /mibu/ | misay /misaj/ |
| Kula | nemin /nemin/ | naka /naka/ | ne /ne/ | ngalkanha /ŋalkan̪a/ | 食い /ɸai/ | ngui /ŋui/ | kaon /kaʔon/ |
| Kunywa | ok ne /ok ne/ | an /an/ | mi ne /mi ne/ | ulpanha /ulpan̪a/ | 飲み /numi/ | rai /rai/ | inom /ʔinɔm/ |
| Moja | kowin /kowin/ | alok /alok/ | mom /mom/ | mukuna /mukuna/ | 一つ /pi̥tiːdzɨ/ | kha /kʰa/ | usa /ʔusa/ |
| Mbili | alep /alɛp/ | ata /ata/ | phein /pʰein/ | arlpili /aɭpili/ | ふたーち /ɸutaːtɕi/ | khani /kʰani/ | duha /duha/ |
| Habari | ben kaba /ben kaba/ | aben /aben/ | silok /silok/ | — /—/ | くよーなーら /kujoːnaːɾa/ | hayau /hajau/ | kumusta /kumusta/ |
| Asante | ngam ngam /ŋam ŋam/ | hok /hok/ | amole /amole/ | mukunha /mukun̪a/ | みーふぁいゆー /miːɸaijuː/ | ase /ase/ | salamat /salamat/ |
| Nzuri | kanim /kanim/ | kep /kep/ | ko /ko/ | ngarrkanha /ŋaɻkan̪a/ | カイシャーン /kaiʃaːɴ/ | kahei /kahei/ | maupay /maʔupaj/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.