Yagaria
Kiyagaria
Trans-New Guinea (Eastern Highlands)
Kiyagaria ni lugha ya nyanda za juu mashariki ya Papua New Guinea, inayoainishwa katika tawi la Kainantu-Goroka la familia ya Trans-New Guinea. Hutumia maumbo mengi ya vitenzi yanayoonyesha ushahidi (evidentiality) na hali (aspect), sifa ya kawaida ya lugha za Kipapua za nyanda za juu.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kiyagaria
Maji
nofa
/nofa/
Moto
yo
/jo/
Jua
kena
/kena/
Mwezi
ulu
/ulu/
Mama
nene
/nene/
Baba
papa
/papa/
Kula
na
/na/
Kunywa
nava
/nava/
Upendo
amige
/amiɡe/
Moyo
nemo
/nemo/
Mti
yake
/jake/
Nyumba
nono
/nono/
Mbwa
yapa
/japa/
Paka
pusi
/pusi/
Mkono
bayo
/bajo/
Jicho
gago
/ɡaɡo/
Habari
amige
/amiɡe/
Asante
tega
/teɡa/
Moja
kahene
/kahene/
Nzuri
kavi
/kavi/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Trans-New Guinea (Eastern Highlands) zinazohusiana
| Maana | Kiyagaria | Kikanite | Kihuli | Kisranan Tongo | Kihiri Motu | Asháninka | Kimian |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | nofa /nofa/ | nai /nai/ | iba /iba/ | watra /watra/ | ranu /ɾanu/ | nija /nidʒa/ | ot /ot/ |
| Moto | yo /jo/ | lo /lo/ | tia /tia/ | faya /faja/ | lahi /lahi/ | paamari /paːmaɾi/ | aon /aon/ |
| Jua | kena /kena/ | suka /suka/ | nogo /noɡo/ | son /son/ | dina /dina/ | oorya /oːɾja/ | kep /kep/ |
| Mwezi | ulu /ulu/ | ika /ika/ | hina /hina/ | mun /mun/ | hua /hua/ | kashiri /kaʃiɾi/ | ham /ham/ |
| Mama | nene /nene/ | nene /nene/ | ainya /aiɲa/ | mama /mama/ | sina /sina/ | ina /ina/ | na /na/ |
| Baba | papa /papa/ | nafa /nafa/ | aba /aba/ | papa /papa/ | tama /tama/ | apa /apa/ | ki /ki/ |
| Kula | na /na/ | ne /ne/ | na /na/ | nyan /ɲan/ | ania /ania/ | noyaki /nojaki/ | naka /naka/ |
| Kunywa | nava /nava/ | ne /ne/ | ila /ila/ | dringi /driŋi/ | inua /inua/ | noiri /noiɾi/ | an /an/ |
| Upendo | amige /amiɡe/ | avesi /avesi/ | hando /hando/ | lobi /lobi/ | lalokau /lalokau/ | nonintsi /nonintsi/ | na /na/ |
| Moyo | nemo /nemo/ | agu /aɡu/ | hambu /hambu/ | ati /ati/ | kudouna /kudouna/ | nosanto /nosanto/ | tem /tem/ |
| Mti | yake /jake/ | yafa /jafa/ | danda /danda/ | bon /boŋ/ | au /au/ | inchato /intʃato/ | yel /jel/ |
| Nyumba | nono /nono/ | no /no/ | anda /anda/ | oso /oso/ | ruma /ɾuma/ | pankotsi /paŋkotsi/ | am /am/ |
| Mbwa | yapa /japa/ | ovava /ovava/ | yamu /jamu/ | dagu /daɡu/ | sisia /sisia/ | otsiti /otsiti/ | kowok /kowok/ |
| Paka | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | poesi /pusi/ | pusi /pusi/ | mishito /miʃito/ | pus /pus/ |
| Mkono | bayo /bajo/ | azana /azana/ | ki /ki/ | anu /anu/ | imana /imana/ | nako /nako/ | kun /kun/ |
| Jicho | gago /ɡaɡo/ | avu /avu/ | ta /ta/ | ai /ai/ | matana /matana/ | noki /noki/ | tan /tan/ |
| Habari | amige /amiɡe/ | naipa /naipa/ | balu /balu/ | odi /odi/ | namona /namona/ | aviro /aβiɾo/ | aben /aben/ |
| Asante | tega /teɡa/ | susu /susu/ | wei /wei/ | grantangi /ɡrantaŋi/ | tanikiu /tanikiu/ | naranki /naɾaŋki/ | hok /hok/ |
| Moja | kahene /kahene/ | magoke /maɡoke/ | mendene /mendene/ | wan /wan/ | ta /ta/ | aparoni /apaɾoni/ | alok /alok/ |
| Nzuri | kavi /kavi/ | knaga /knaɡa/ | poke /poke/ | bun /bun/ | namo /namo/ | kameetsa /kameːtsa/ | kep /kep/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.