Nalca
Kinalca
Trans-New Guinea
Nalca ni lugha ya familia ya Mek ya Trans-New Guinea kutoka Nyanda za Juu za kati za Papua, Indonesia, inayozungumzwa na watu wapatao 10,000 katika Riijensi ya Yahukimo. Familia ya Mek (Eipo, Yale, Una, Nalca, Mek, n.k. — takriban lugha 12, jumla ya wasemaji takriban 50,000) ni mojawapo ya vikundi vidogo vidogo zaidi vya Trans-New Guinea, ikikalia Milima ya Star na sehemu ya magharibi ya Nyanda za Juu za Mashariki. Kiisimu, Nalca inashiriki sifa za familia ya Mek na typolojia ya kawaida ya Trans-New Guinea: mpangilio wa vipashio SOV, vihusishi-fuatishi (postpositions), mofolojia tata ya vitenzi yenye upatanisho wa kihierarkia, na viainishi vya nomino. Kazi ya tafsiri ya Biblia ya SIL tangu miaka ya 1990 imetoa nyenzo za kujua kusoma na kuandika kwa Nalca; Biblia ya Eipo (1992) ya familia ya Mek ilikuwa mradi mashuhuri wa tafsiri ya Biblia katika familia ya Mek.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kinalca
Maji
mi
/mi/
Moto
lakil
/lakil/
Jua
nyem
/ɲem/
Mwezi
lakum
/lakum/
Nyota
gura'
/guraʔ/
Mama
ne
/ne/
Baba
ke
/ke/
Mimi
na
/na/
Wewe
an
/an/
Jina
si
/si/
Jicho
nye
/ɲe/
Mkono
ku
/ku/
Moyo
ngal
/ŋal/
Upendo
ngam
/ŋam/
Mti
ye
/je/
Nyumba
kim
/kim/
Mbwa
ngal
/ŋal/
Paka
kucing
/kutʃiŋ/
Kula
ne
/ne/
Kunywa
mi ne
/mi ne/
Moja
mom
/mom/
Mbili
phein
/pʰein/
Habari
silok
/silok/
Asante
amole
/amole/
Nzuri
ko
/ko/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Trans-New Guinea zinazohusiana
| Maana | Kinalca | Kimian | Kifaiwol | Kikanite | Kimizo | Kibuang cha Mapos | Kiaari |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | mi /mi/ | ot /ot/ | ok /ok/ | nai /nai/ | tui /tui/ | vuur /vuːr/ | waki /waki/ |
| Moto | lakil /lakil/ | aon /aon/ | baal /baːl/ | lo /lo/ | mei /mei/ | ehe /ehe/ | mola /mola/ |
| Jua | nyem /ɲem/ | kep /kep/ | kibel /kibel/ | suka /suka/ | ni /ni/ | gum /ɡum/ | háy /haj/ |
| Mwezi | lakum /lakum/ | ham /ham/ | ulup /ulup/ | ika /ika/ | thla /tʰla/ | mha /mha/ | arfi /arfi/ |
| Nyota | gura' /guraʔ/ | fut /fut/ | milum /milum/ | ka'nefi /kaʔnefi/ | arsi /arsi/ | betuheng /betuheŋ/ | manka /ˈmanka/ |
| Mama | ne /ne/ | na /na/ | anim /anim/ | nene /nene/ | nu /nu/ | ne /ne/ | inde /inde/ |
| Baba | ke /ke/ | ki /ki/ | atim /atim/ | nafa /nafa/ | pa /pa/ | ma /ma/ | baba /baba/ |
| Mimi | na /na/ | naka /naka/ | na /na/ | nagaya /naɡaja/ | kei /kei/ | sa /sa/ | ita /ʔiˈta/ |
| Wewe | an /an/ | keba /keba/ | kaba /kaba/ | kagaya /kaɡaja/ | nang /naŋ/ | honġ /hoŋ/ | ahna /ahˈna/ |
| Jina | si /si/ | weng /weŋ/ | win /win/ | agi /aɡi/ | hming /hmiŋ/ | arë /arə/ | naami /naːˈmi/ |
| Jicho | nye /ɲe/ | tan /tan/ | nin /nin/ | avu /avu/ | mit /mit/ | mata /mata/ | aafi /aːfi/ |
| Mkono | ku /ku/ | kun /kun/ | miim /miːm/ | azana /azana/ | kut /kut/ | mok /mok/ | kushum /kuʃum/ |
| Moyo | ngal /ŋal/ | tem /tem/ | kayem /kajem/ | agu /aɡu/ | thinlung /tʰinluŋ/ | minga /miŋa/ | lubba /lubːa/ |
| Upendo | ngam /ŋam/ | na /na/ | kunum /kunum/ | avesi /avesi/ | hmangaih /hmaŋai/ | vong /voŋ/ | gaya /ɡaja/ |
| Mti | ye /je/ | yel /jel/ | biin /biːn/ | yafa /jafa/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | leng /leŋ/ | miza /miza/ |
| Nyumba | kim /kim/ | am /am/ | am /am/ | no /no/ | in /in/ | ya /ja/ | kara /kara/ |
| Mbwa | ngal /ŋal/ | kowok /kowok/ | kuyak /kujak/ | ovava /ovava/ | ui /ui/ | nyam /ɲam/ | kana /kana/ |
| Paka | kucing /kutʃiŋ/ | pus /pus/ | kit /kit/ | pusi /pusi/ | zawhte /zɔʔte/ | pus /pus/ | shanɡo /ʃaŋɡo/ |
| Kula | ne /ne/ | naka /naka/ | nemin /nemin/ | ne /ne/ | ei /ei/ | gen /ɡen/ | itte /itːe/ |
| Kunywa | mi ne /mi ne/ | an /an/ | ok ne /ok ne/ | ne /ne/ | in /in/ | nung /nuŋ/ | ushe /uʃe/ |
| Moja | mom /mom/ | alok /alok/ | kowin /kowin/ | magoke /maɡoke/ | pakhat /pakʰat/ | lon /lon/ | kollo /kolːo/ |
| Mbili | phein /pʰein/ | ata /ata/ | alep /alɛp/ | tole /tole/ | pahnih /pahniʔ/ | luu /luː/ | qasken /qasˈken/ |
| Habari | silok /silok/ | aben /aben/ | ben kaba /ben kaba/ | naipa /naipa/ | chibai /tʃibai/ | miig /miːɡ/ | saro /saro/ |
| Asante | amole /amole/ | hok /hok/ | ngam ngam /ŋam ŋam/ | susu /susu/ | ka lawm e /ka lɔːm e/ | vog ehog /voɡ ehoɡ/ | galatoma /ɡalatoma/ |
| Nzuri | ko /ko/ | kep /kep/ | kanim /kanim/ | knaga /knaɡa/ | tha /tʰa/ | vovo /vovo/ | goodi /ɡoːdi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.