Avañe'ẽ

Kiguarani

Kitupi

FamiliaKitupi Wasemaji~6.5M HatiKilatini NchiParaguay, Argentina, Bolivia, Brazili Lugha rasmiParaguay (pamoja na Kihispania), Bolivia, Argentina (kikanda) Uhai wa lughasalama ISO 639-3grn

Kiguarani (Avañe’ẽ) ni lugha ya tawi la Tupi–Guaraní la familia ya Kitupi. Msimbo wa makrolugha wa ISO 639-3 ni grn, ilhali Kiguarani cha Paraguay kina msimbo wake gug; aina zinazohusiana nchini Bolivia, Ajentina na Brazil ni tofauti na hazipaswi zote kuchukuliwa kuwa kiwango kimoja. Katiba ya Paraguay ya 1992 inafanya Kiguarani na Kihispania cha Kastilia kuwa lugha rasmi, na wenyeji asilia na wasio asilia hutumia sana Kiguarani cha Paraguay katika mazungumzo, utangazaji, elimu na fasihi. Sarufi yake ambatani huonyesha nafsi kwenye kitenzi na ina upangaji wa kiutendaji–kihali, huku uwiano wa unasali ukiweza kuathiri vokali, konsonanti na viambishi ndani ya neno. Tahajia sanifu hutumia alfabeti ya Kilatini yenye herufi kama ñ na alama za vokali za puani. Mawasiliano na Kihispania huunda wigo mpana wa matumizi mseto unaoitwa Jopara, si aina moja yenye mpaka mkali.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiguarani

Maji

y

/ɨ/

Moto

tata

/tata/

Jua

kuarahy

/kwaɾahɨ/

Mwezi

jasy

/dʒasɨ/

Nyota

mbyja

/mbɨˈdʒa/

Mama

sy

/sɨ/

Baba

túva

/tuva/

Mimi

che

/ʃe/

Wewe

nde

/nde/

Jina

téra

/ˈtera/

Jicho

tesa

/tesa/

Mkono

po

/po/

Moyo

pyʼa

/pɨʔa/

Upendo

hayhu

/haɨhu/

Mti

yvyra

/ɨvɨɾa/

Nyumba

óga

/oɡa/

Mbwa

jagua

/dʒaɡwa/

Paka

mbarakaja

/mbaɾakadʒa/

Kula

karu

/kaˈɾu/

Kunywa

yʼu

/ɨʔu/

Moja

peteĩ

/peteĩ/

Mbili

mokõi

/mokõĩ/

Habari

mbaʼéichapa

/mbaʔeitʃapa/

Asante

aguyje

/aɡuɨdʒe/

Nzuri

porã

/poɾã/

Kekeo

anó

/aˈno/

Kompyuta

mohendaha

/mohendaˈha/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Tupian zinazohusiana

Maana KiguaraniKigurarani cha MbyáKitupinambaKinheengatuKirapanuiKikiribatiKihiligaynon
Maji y /ɨ/ y /ɨ/ 'y /ʔɨ/ ig /iɡ/ vai /vai/ ran /ɾan/ tubig /tubiɡ/
Moto tata /tata/ tata /ta.ˈta/ tatá /taˈta/ tatá /tata/ ahi /ahi/ ai /ai/ kalayo /kalajɔ/
Jua kuarahy /kwaɾahɨ/ nhamandu /ɲã.mɑ̃.ˈdu/ kuarasy /kwaɾaˈsɨ/ kuarasi /kwaɾasi/ raʻā /raʔaː/ taai /taːi/ adlaw /ʔadlaw/
Mwezi jasy /dʒasɨ/ jaxy /ʒa.ˈʃɨ/ iasy /jaˈsɨ/ yasi /jasi/ mahina /mahina/ namwakaina /namʷakaina/ bulan /bulan/
Nyota mbyja /mbɨˈdʒa/ jaxy tata /dʒaʃɨ taˈta/ jasytata /jasɨtaˈta/ yasytatá /jasɨtaˈta/ hetuʻu /heˈtuʔu/ itoi /iˈtoi/ bituon /bituˈʔon/
Mama sy /sɨ/ sy /ˈsɨ/ sy /sɨ/ mãi /mãi/ matuʻa vahine /matuʔa vahine/ tinau /tinau/ nanay /nanaj/
Baba túva /tuva/ tupa /ˈtu.pa/ tuba /ˈtuβa/ paiá /paja/ matuʻa tāne /matuʔa taːne/ tamau /tamau/ tatay /tataj/
Mimi che /ʃe/ xee /ʃeː/ ixé /iˈʃɛ/ ixé /iˈʃe/ au /au/ ngai /ŋai/ ako /ʔaˈko/
Ukurasa 1/4

Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno

Linganisha na lugha kuu za dunia

Kiguarani
Che hotél rovake jaguarendápe ahechakue ao porã añemonde haguã aipota
أنا أريد أن أجرب بدلة رأيتها في محل مقابل الفندق
试穿 酒店 对面的 商店 看到的 那套西装
मैं होटल के सामने एक दुकान में देखा सूट को पहनकर देखना चाहता हूँ
I want to try on a suit I saw ‌in a shop across from the hotel
私は ホテルの 向かいの お店 見た スーツを 試着 したいです
Ich möchte einen Anzug anprobieren den ich in einem Geschäft gegenüber vom Hotel gesehen habe
Я хочу примерить костюм который я увидел в магазине напротив отеля

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.