Kinheengatu

Nheengatu (Língua Geral Amazônica, "usemi mzuri wa Amazoni") ni mzao wa kisasa wa Tupinambá, lugha ya Kitupi-Kiguarani iliyotumiwa na Wajesuiti wa Kireno wa enzi ya ukoloni kama lugha ya mawasiliano ya pamoja kwa kuwasiliana na wenyeji kotekote katika pwani na Amazoni ya Brazili kuanzia karne ya 16 hadi 18. Kufikia karne ya 19, baada ya kuporomoka kwa ukoloni na kulazimishwa kwa Kireno, Tupinambá ilikufa kwa kiasi kikubwa kama lugha ya kwanza (L1), lakini Nheengatu ilinusurika kama lugha ya kienyeji ya kikanda katika eneo la juu la Rio Negro karibu na mpaka wa nchi tatu wa Brazili-Kolombia-Venezuela. Mwaka 2002, São Gabriel da Cachoeira (Amazonas, Brazili) ikawa manispaa ya kwanza ya Brazili kutambua lugha za wenyeji kuwa lugha rasmi pamoja na Kireno, Nheengatu ikiwa miongoni mwazo. Leo hii wazungumzaji wapatao 6,000 hadi 8,000 wanaiendeleza, hasa katika jamii za wenyeji kando ya Rio Negro na vijito vyake.