Nheengatú

Kinheengatu

Tupian

FamiliaTupian Wasemaji~6K-8K HatiLatin NchiBrazil Lugha rasmiBrazil Uhai wa lughadefinitely-endangered ISO 639-3yrl

Nheengatu (Língua Geral Amazônica, "Good speech of the Amazon") is the modern descendant of Tupinambá, the Tupi-Guarani language used by colonial Portuguese Jesuits as a lingua franca for indigenous communication across coastal and Amazonian Brazil from the 16th-18th centuries. By the 19th century, after the colonial decline and Portuguese imposition, Tupinambá largely died as L1, but Nheengatu survived as a regional vernacular in the upper Rio Negro region near the Brazil-Colombia-Venezuela tri-border. In 2002, São Gabriel da Cachoeira (Amazonas, Brazil) became the first Brazilian municipality to recognize indigenous languages as official languages alongside Portuguese, with Nheengatu among them. ~6,000-8,000 speakers maintain it today, primarily in indigenous communities along the Rio Negro and its tributaries.

Inakozungumzwa

Maneno 20 ya msingi katika Kinheengatu

Maji

ig

/iɡ/

Moto

tatá

/tata/

Jua

kuarasi

/kwaɾasi/

Mwezi

yasi

/jasi/

Mama

mãi

/mãi/

Baba

paiá

/paja/

Kula

ku

/ku/

Kunywa

/jú/

Upendo

saysu

/sajsu/

Moyo

py'ã

/pɨʔã/

Mti

mira-vra

/miɾavɾa/

Nyumba

oka

/oka/

Mbwa

yawara

/jawaɾa/

Paka

mariwa

/maɾiwa/

Mkono

/po/

Jicho

sesa

/sesa/

Habari

poranga

/poɾaŋɡa/

Asante

katu

/katu/

Moja

yepé

/jepe/

Nzuri

katu

/katu/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Tupian zinazohusiana

Maana KinheengatuKitupinambaKiguaraniKimanyikaKishonaKisenaKisoninke
Maji ig /iɡ/ 'y /ʔɨ/ y /ɨ/ mvura /mvuɾa/ mvura /mvuɾa/ madzi /madzi/ jiyi /dʒiji/
Moto tatá /tata/ tatá /taˈta/ tata /tata/ moto /moto/ moto /moto/ moto /moto/ ñaaxe /ɲaːxe/
Jua kuarasi /kwaɾasi/ kuarasy /kwaɾaˈsɨ/ kuarahy /kwaɾahɨ/ zuva /zuva/ zuva /zuva/ dzuwa /dzuwa/ kiye /kije/
Mwezi yasi /jasi/ iasy /jaˈsɨ/ jasy /dʒasɨ/ mwedzi /mwedzi/ mwedzi /mwedzi/ mwedzi /mwedzi/ kullu /kulːu/
Mama mãi /mãi/ sy /sɨ/ sy /sɨ/ amai /amai/ amai /amai/ mai /mai/ ma /ma/
Baba paiá /paja/ tuba /ˈtuβa/ túva /tuva/ baba /baba/ baba /baba/ baba /baba/ baba /baba/
Kula ku /ku/ 'u /ʔu/ karu /kaˈɾu/ kudya /kudʒa/ kudya /kudja/ kudya /kudja/ lawu /lawu/
Kunywa /jú/ 'u /ʔu/ yʼu /ɨʔu/ kumwa /kumwa/ kunwa /kunwa/ kumwa /kumwa/ mini /mini/
Ukurasa 1/3

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.