Mian
Kimian
Familia ya Trans-New Guinea (kundi la Ok wa Milimani)
Mian ni lugha ya kundi la Mountain Ok katika familia ya Trans-New Guinea, inayozungumzwa na watu wapatao 3,500 katika Milima ya Star yenye miinuko mikali nchini Papua New Guinea (Telefomin na Tabubil). Inajulikana kwa mfumo wake tata wa jinsia na viainishi: kila nomino ni ya mojawapo ya makundi manne ya jinsia (kiume, kike, na jinsia mbili za wastani) yanayoathiri upatanisho wa vitenzi, viashiria, na vibainishi vya idadi. Mfumo huu una mihimili ya jinsia ya kibayolojia, umbo, kazi, na uhai. Vitenzi vyake ni vya mchanganyiko wa hali ya juu vikiwa na makundi zaidi ya sita ya nafasi. Uandishi wa kumbukumbu uliofanywa na Sebastian Fedden ulizalisha mojawapo ya sarufi za Kipapua zenye maelezo zaidi ya karne ya 21. Hati ya Kilatini.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kimian
Maji
ot
/ot/
Moto
aon
/aon/
Jua
kep
/kep/
Mwezi
ham
/ham/
Nyota
fut
/fut/
Mama
na
/na/
Baba
ki
/ki/
Mimi
naka
/naka/
Wewe
keba
/keba/
Jina
weng
/weŋ/
Jicho
tan
/tan/
Mkono
kun
/kun/
Moyo
tem
/tem/
Upendo
na
/na/
Mti
yel
/jel/
Nyumba
am
/am/
Mbwa
kowok
/kowok/
Paka
pus
/pus/
Kula
naka
/naka/
Kunywa
an
/an/
Moja
alok
/alok/
Mbili
ata
/ata/
Habari
aben
/aben/
Asante
hok
/hok/
Nzuri
kep
/kep/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Trans-New Guinea (Mountain Ok) zinazohusiana
| Maana | Kimian | Kifaiwol | Kinalca | Kitokelau | Kisakizaya | Kimaranao | Atoni |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ot /ot/ | ok /ok/ | mi /mi/ | vai /vai/ | nanum /nanum/ | ig /iɡ/ | oe /oe/ |
| Moto | aon /aon/ | baal /baːl/ | lakil /lakil/ | afi /afi/ | lamal /lamal/ | apoy /apoj/ | ai /ai/ |
| Jua | kep /kep/ | kibel /kibel/ | nyem /ɲem/ | la /la/ | cidal /tʃidal/ | alongan /aloŋan/ | manas /manas/ |
| Mwezi | ham /ham/ | ulup /ulup/ | lakum /lakum/ | malama /malama/ | bulad /bulad/ | bolan /bolan/ | fun /fun/ |
| Nyota | fut /fut/ | milum /milum/ | gura' /guraʔ/ | fetu /fetu/ | bo'is /boʔis/ | bito-on /bitoʔon/ | kfu /kfuʔ/ |
| Mama | na /na/ | anim /anim/ | ne /ne/ | mātua /maːtua/ | ina /ina/ | ina /ina/ | ainaf /ainaf/ |
| Baba | ki /ki/ | atim /atim/ | ke /ke/ | tamana /tamana/ | ama /ama/ | ama /ama/ | amat /amat/ |
| Mimi | naka /naka/ | na /na/ | na /na/ | au /au/ | zaku /ʐaku/ | ako /ako/ | au /au/ |
| Wewe | keba /keba/ | kaba /kaba/ | an /an/ | koe /koe/ | kisu /kisu/ | seka /sɵka/ | ho /ho/ |
| Jina | weng /weŋ/ | win /win/ | si /si/ | igoa /iŋoa/ | ngangan /ŋaŋan/ | ngaran /ŋaran/ | kanan /ˈkanan/ |
| Jicho | tan /tan/ | nin /nin/ | nye /ɲe/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | matan /matan/ |
| Mkono | kun /kun/ | miim /miːm/ | ku /ku/ | lima /lima/ | kamay /kamai/ | lima /lima/ | ʼniman /ʔniman/ |
| Moyo | tem /tem/ | kayem /kajem/ | ngal /ŋal/ | fatu /fatu/ | gawang /ɡawaŋ/ | pusoʔ /pusoʔ/ | nesa /nesa/ |
| Upendo | na /na/ | kunum /kunum/ | ngam /ŋam/ | alofa /alofa/ | maolah /maolah/ | kalimo /kalimo/ | nekat /nekat/ |
| Mti | yel /jel/ | biin /biːn/ | ye /je/ | lakau /lakau/ | kilang /kilaŋ/ | kayo /kajo/ | hau /hau/ |
| Nyumba | am /am/ | am /am/ | kim /kim/ | fale /fale/ | luma /luma/ | walay /walaj/ | ume /ume/ |
| Mbwa | kowok /kowok/ | kuyak /kujak/ | ngal /ŋal/ | kuli /kuli/ | waco /watʃo/ | aso /aso/ | asu /asu/ |
| Paka | pus /pus/ | kit /kit/ | kucing /kutʃiŋ/ | pusi /pusi/ | posi /posi/ | pusa /pusa/ | mose /mose/ |
| Kula | naka /naka/ | nemin /nemin/ | ne /ne/ | kai /kai/ | hekal /hekal/ | mangan /maŋan/ | ah /ah/ |
| Kunywa | an /an/ | ok ne /ok ne/ | mi ne /mi ne/ | inu /inu/ | mihecak /mihetʃak/ | minom /minom/ | ninu /ninu/ |
| Moja | alok /alok/ | kowin /kowin/ | mom /mom/ | tahi /tahi/ | cacay /tʃatʃai/ | isa /isa/ | mese /mese/ |
| Mbili | ata /ata/ | alep /alɛp/ | phein /pʰein/ | lua /lua/ | tusa /tusa/ | dowa /dowa/ | nua /ˈnua/ |
| Habari | aben /aben/ | ben kaba /ben kaba/ | silok /silok/ | malo ni /malo ni/ | marayas /maɾajas/ | kapian /kapijan/ | neut /neut/ |
| Asante | hok /hok/ | ngam ngam /ŋam ŋam/ | amole /amole/ | fakafetai /fakafetai/ | lalumahan /lalumahan/ | salamat /salamat/ | neno biluk /neno biluk/ |
| Nzuri | kep /kep/ | kanim /kanim/ | ko /ko/ | lelei /lelei/ | kapah /kapah/ | mapia /mapija/ | malaek /malaek/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.