Dakhótiyapi
Kidakota
Siouan
Kidakota ni lugha ya Kisioux ya Mashariki, ya karibu na Kilakota (tofauti kuu ya kifonetiki: /d/ ya Dakota dhidi ya /l/ ya Lakota). Linajumuisha lahaja za Santee, Sisseton, Wahpeton, na Yankton-Yanktonai.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kidakota
Maji
mní
/mní/
Moto
phéta
/pʰéta/
Jua
aŋpétuwí
/aŋpétuwí/
Mwezi
haŋyétuwí
/haŋjétuwí/
Mama
iná
/iná/
Baba
até
/até/
Kula
yúta
/júta/
Kunywa
yatkáŋ
/jatkáŋ/
Upendo
thečhíȟida
/tʰetʃʰíχida/
Moyo
čhaŋté
/tʃʰaŋté/
Mti
čháŋ
/tʃʰáŋ/
Nyumba
thípi
/tʰípi/
Mbwa
šúŋka
/ʃúŋka/
Paka
igmúŋ
/iɡmúŋ/
Mkono
napé
/napé/
Jicho
ištá
/iʃtá/
Habari
háu
/háu/
Asante
pidámayaye
/pidámajaje/
Moja
waŋžidaŋ
/waŋʒidaŋ/
Nzuri
wašté
/waʃté/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Siouan zinazohusiana
| Maana | Kidakota | Kilakota | Kiosage | Kihurri | Kisaho | Kibatak Toba | Kiawajun |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | mní /mní/ | mní /mní/ | ni /ni/ | 𒅆𒂊 /ʃie/ | lee /leː/ | aek /aek/ | yumi /jumi/ |
| Moto | phéta /pʰéta/ | pȟéta /pˣéta/ | péje /péʒe/ | 𒋫𒌅 /tatu/ | gira /ɡira/ | api /api/ | úkam /úkam/ |
| Jua | aŋpétuwí /aŋpétuwí/ | wí /wí/ | mį́ /mĩ́/ | 𒅆𒈨𒄀 /ʃimeɡi/ | ayro /ajɾo/ | mata ni ari /mata ni ari/ | etsá /etsá/ |
| Mwezi | haŋyétuwí /haŋjétuwí/ | haŋhépi wí /haŋhépi wí/ | mį́ hǫ́bre /mĩ́ hṍbɾe/ | 𒆪𒋢𒄴 /kuʃuh/ | alsa /alsa/ | bulan /bulan/ | nántu /nántu/ |
| Mama | iná /iná/ | iná /iná/ | iną́ /inã́/ | 𒂊𒈾 /ena/ | ina /ina/ | ina /ina/ | dukú /dukú/ |
| Baba | até /até/ | até /até/ | indáce /indátse/ | 𒀜𒋫𒀀𒄿 /attai/ | abba /abba/ | ama /ama/ | apá /apá/ |
| Kula | yúta /júta/ | yúta /júta/ | ðatʰé /ðatʰé/ | 𒄠 /am/ | niitan /niːtan/ | mangan /maŋan/ | yuwámu /juwámu/ |
| Kunywa | yatkáŋ /jatkáŋ/ | yatkáŋ /jatkáŋ/ | iðátʰǫ /iðátʰũ/ | 𒈾𒄴𒉿 /nahw/ | yaaqab /jaːʕab/ | minum /minum/ | úmag /úmaɡ/ |
| Upendo | thečhíȟida /tʰetʃʰíχida/ | thečhíȟila /tʰetʃʰíxila/ | ðakʰíðe /ðakʰíðe/ | 𒋫𒁺 /tadu/ | kichanam /kitʃanam/ | holong /holoŋ/ | amaja /amaha/ |
| Moyo | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | náⁿʒe /nãʒe/ | 𒋾𒊭 /tiʃa/ | laffa /laffa/ | roha /roha/ | anéntai /anɛ́ntaj/ |
| Mti | čháŋ /tʃʰáŋ/ | čháŋ /tʃʰáŋ/ | žą́ /ʒã́/ | 𒋫𒁉 /tappi/ | caar /ħaːr/ | hau /hau/ | númi /númi/ |
| Nyumba | thípi /tʰípi/ | thípi /tʰípi/ | cí /tsí/ | 𒅁𒊑 /ipri/ | kalo /kalo/ | jabu /dʒabu/ | jegámu /heɡámu/ |
| Mbwa | šúŋka /ʃúŋka/ | šúŋka /ʃúŋka/ | šǫ́ke /ʃṍke/ | 𒅕𒈠 /irma/ | kare /kaɾe/ | biang /biaŋ/ | yawá /jawá/ |
| Paka | igmúŋ /iɡmúŋ/ | igmúŋke /iɡmúŋke/ | įgðǫíka /ĩɡðũíka/ | 𒊭𒉿𒍣 /ʃawazi/ | dummu /dummu/ | huting /hutiŋ/ | micha /mitʃa/ |
| Mkono | napé /napé/ | napé /napé/ | nǫbé /nũbé/ | 𒋗𒉌 /ʃuni/ | gaba /ɡaba/ | tangan /taŋan/ | uwéj /uwéh/ |
| Jicho | ištá /iʃtá/ | ištá /iʃtá/ | ištá /ɪʃtá/ | 𒅆𒉌 /ʃini/ | int /int/ | mata /mata/ | jíi /híː/ |
| Habari | háu /háu/ | háu /háu/ | Háwe /háwe/ | 𒄭𒇻 /hilːu/ | malaal /malaːl/ | horas /horas/ | pujámek /puhámɛk/ |
| Asante | pidámayaye /pidámajaje/ | philámayaye /pʰilámajaje/ | Wíbthaxube /wíbθaxube/ | 𒀀𒅆 /aʃi/ | galatto /ɡalatto/ | mauliate /mauliate/ | see /sɛː/ |
| Moja | waŋžidaŋ /waŋʒidaŋ/ | waŋží /waŋʒí/ | wį́xci /wĩ́xtsi/ | 𒊭 /ʃa/ | inki /inki/ | sada /sada/ | makichik /makitʃik/ |
| Nzuri | wašté /waʃté/ | wašté /waʃté/ | ðą́ /ðã́/ | 𒀀𒍣 /aʦi/ | meqe /meʕe/ | denggan /deŋɡan/ | ímia /ímia/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.