Kiarapaho

Kiarapaho (kwa jina lake la asili Hinónoʼeitíít, "lugha yetu") ni lugha ya Kialgonkia ya tawi la Tambarare, inayozungumzwa na watu wapatao 1,000 katika Eneo la Wahindi la Wind River huko Wyoming na Eneo la Makabila ya Cheyenne na Arapaho huko Oklahoma. Waarapaho walihamia Tambarare kutoka eneo la magharibi la Maziwa Makuu karibu mwaka 1700 pamoja na Wacheyenne (chy), jambo lililowafanya kuwa mataifa yanayozungumza Kialgonkia yaliyo magharibi kabisa. Kiisimu, Kiarapaho ni maarufu kwa fonolojia yake yenye uvumbuzi mkubwa ikilinganishwa na lugha nyingine za Kialgonkia — sauti *p ya Proto-Algonkia ikawa /h/ katika Kiarapaho (hivyo kalapay → ahawaa), ikitengeneza mifumo ya sauti ya kipekee tofauti na Kicheyenne au lugha nyingine za jamaa. Kabila la Arapaho ya Kaskazini linaendesha shule za kuzamia lugha na ushirikiano wa Wyoming Indian Schools ili kuhuisha lugha hiyo, lakini wasemaji wengi waliosalia sasa wamezidi miaka 60.