Lunaapeew
Munsee
Algic (Algonquian, Eastern, Lenape)
Munsee (Lunaapeew, "the Lenape language") is an Eastern Algonquian language of the Munsee Lenape people, originally inhabiting the lower Hudson Valley and Delaware River basin (NY/NJ/PA, including the area now called Manhattan). Forced westward by colonial pressure in the 17th-18th centuries, Munsee speakers eventually settled in scattered Ontario reserves (Moraviantown being the linguistic center today). Sister language to Unami Lenape (now extinct). Critically endangered with ~2 fluent elderly speakers; heritage-revival programs at Munsee-Delaware Nation maintain limited transmission.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Munsee
Maji
mpíi
/mbiː/
Moto
lúhsuw
/luhsuw/
Jua
kíishux
/kiːʃux/
Mwezi
nipáhum
/nipahum/
Mama
nkáhees
/ŋkahees/
Baba
nóoxw
/noːxw/
Kula
mit
/mit/
Kunywa
mneew
/mneew/
Upendo
ahóoluw
/ahoːluw/
Moyo
ulehyii
/ulehjiː/
Mti
hìttuk
/hitːuk/
Nyumba
wíikwam
/wiːkwam/
Mbwa
mwáakaneew
/mwaːkaneːw/
Paka
póshiis
/poʃiːs/
Mkono
mléelii
/mleːliː/
Jicho
wíikšiit
/wiːkʃiːt/
Habari
hé
/heː/
Asante
wanìshi
/waniʃi/
Moja
ngwútii
/ŋɡwutiː/
Nzuri
weltóok
/weltoːk/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Algic (Algonquian, Eastern, Lenape) zinazohusiana
| Maana | Munsee | Kicree cha Mwambao | Kimenominee | Kicree (Tambarare) | Kipotawatomi | Kiirula | Kicheyenne |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | mpíi /mbiː/ | ᓂᐱᕀ /nipiː/ | nepāew /nəpaːew/ | ᓂᐱᕀ /nipij/ | mbish /mbɪʃ/ | nīr /niːɾ/ | mahpe /mahpe/ |
| Moto | lúhsuw /luhsuw/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | eskotēw /eskoteːw/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | shkodé /ʃkode/ | tī /tiː/ | ho'ėstá /hoʔɛsta/ |
| Jua | kíishux /kiːʃux/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | kēsoq /keːsoʔ/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | gises /ɡises/ | čūriyen /tʃuːɾijen/ | éšeʼhe /éʃeʔhe/ |
| Mwezi | nipáhum /nipahum/ | ᑎᐱᐢᑳᐃᐧᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | tepāhkēsoq /tepaːhkeːsoʔ/ | ᑎᐱᐢᑳᐍᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | dbëk-gises /dbək‿ɡises/ | niLā /niɭaː/ | ame'háo'o /ameʔhaʔoʔo/ |
| Mama | nkáhees /ŋkahees/ | ᓂᑳᐃᐧ /nikaːwiː/ | nekīah /nekiːah/ | ᓂᑲᐎᕀ /nikaːwij/ | nge /ŋɡe/ | ammā /amːaː/ | néhe'e /néheʔe/ |
| Baba | nóoxw /noːxw/ | ᓅᐦᑖᐃᐧ /noːhtaːwiː/ | nōhnāeh /noːhnaːeh/ | ᓄᐦᑖᐎᕀ /noːhtaːwij/ | nos /nos/ | ayyā /ajːaː/ | néhyo /néhjo/ |
| Kula | mit /mit/ | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | mīcew /miːtʃew/ | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | wisne /wɪsne/ | činnu /tʃinːu/ | mésehe /mésehe/ |
| Kunywa | mneew /mneew/ | ᒥᓂᐦᑴᐤ /minihkweːw/ | menew /menew/ | ᒥᓂᐦᐠᐌᐤ /minihkweːw/ | mnëkwé /mnəkwe/ | kuDi /kuɖi/ | mane /mane/ |
| Upendo | ahóoluw /ahoːluw/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐃᐧᐣ /saːkihiweːwin/ | kesāenemāew /kesaːenemaːew/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐏᐣ /saːkihiweːwin/ | zhawéndan /ʒaweːndan/ | kāhal /kaːhal/ | méhotó'o /meʔhotoʔo/ |
| Moyo | ulehyii /ulehjiː/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | otēh /oteːh/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | déh /deː/ | idayam /idajam/ | ohtsé /ohtse/ |
| Mti | hìttuk /hitːuk/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | metekoh /metekoh/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | mtëg /mtəɡ/ | maram /maɾam/ | hohtsestse /hohtsestse/ |
| Nyumba | wíikwam /wiːkwam/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | wīkewam /wiːkewam/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | wigwam /wiɡwam/ | vīDu /viːɖu/ | vee'e /veːʔe/ |
| Mbwa | mwáakaneew /mwaːkaneːw/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | anēm /aneːm/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | nemosh /nemoʃ/ | nāyi /naːji/ | oeškeso /oːʃkeso/ |
| Paka | póshiis /poʃiːs/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | — /—/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | gazhag /ɡaʒaɡ/ | pūne /puːne/ | pó'po /poʔpo/ |
| Mkono | mléelii /mleːliː/ | ᒥᒋᒋᕀ /micicij/ | onehkeh /onehkeh/ | ᒥᒋᒋᕀ /miciciːj/ | nej /net͡ʃ/ | kayyu /kajːu/ | ma'kahko /maʔkahko/ |
| Jicho | wíikšiit /wiːkʃiːt/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | oskēsek /oskeːsek/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | shkishek /ʃkɪʃek/ | kaNN /kaɳː/ | vóome /voːme/ |
| Habari | hé /heː/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | posoh /posoh/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | bozho /boʒo/ | vannakkam /vanːakːam/ | Haaahe /haːhe/ |
| Asante | wanìshi /waniʃi/ | ᐦᐊᕀ ᐦᐊᕀ /haj haj/ | wāēwāēnen /wɛːwɛːnen/ | ᑭᓇᓈᐢᑯᒥᑎᐣ /kinanaːskomitin/ | migwéch /miɡwet͡ʃ/ | nanri /nanɾi/ | néá'eše /néáʔeʃe/ |
| Moja | ngwútii /ŋɡwutiː/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | nekot /nekot/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | ngot /ŋɡot/ | onnu /onːu/ | no'ka /noʔka/ |
| Nzuri | weltóok /weltoːk/ | ᒥᔼᓯᐣ /mijwaːsin/ | menwāewen /menwaːewen/ | ᒥᔫ /mijo/ | mno /mno/ | nalla /nalːa/ | pevohto /pevohto/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.