Siksiká Iʼksistamiʼkssin

Lugha ya Blackfoot

Algonquian

FamiliaAlgonquian Wasemaji~14–15K (L1 + L2) HatiKilatini (tahajia ya kisasa iliyobuniwa na wanaisimu pamoja na jamii) Lugha rasmiLugha ya wenyeji inayotambuliwa katika Alberta na Montana; haina hadhi rasmi katika ngazi ya jimbo/serikali kuu.

Blackfoot (ISO 639-3: bla), inayojulikana katika lugha yenyewe kama Siksikáí’powahsin au Niitsi’powahsin, ni lugha ya Kialgonquian ya Nyanda za Konfederesheni ya Blackfoot. Huzungumzwa miongoni mwa mataifa ya Siksika, Kainai na Piikani kusini mwa Alberta nchini Kanada, na Taifa la Blackfeet huko Montana, Marekani. Aina za kimaeneo zenye uhusiano wa karibu ni Siksika, Kainai, Aapátohsipikani (Piikani ya Kaskazini) na Aamsskáápipikani (Piikani ya Kusini); kuhamia kwa Kiingereza kumeiweka Blackfoot hatarini licha ya juhudi zinazoendelea za jamii za kuifufua na kuifundisha. Blackfoot ni lugha ya polisintetiki yenye mofolojia changamano ya vitenzi na mpangilio wa maneno unaonyumbulika kiasi; tahajia sanifu yenye msingi wa herufi za Kilatini iliyopitishwa Alberta mwaka 1975 huonyesha sauti ndefu kwa kurudia herufi na ina alama ya kizuiwa glota.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Lugha ya Blackfoot

Maji

aohkíí

/aoxkiː/

Moto

kówa

/koːwa/

Jua

naató'si

/naːtoʔsi/

Mwezi

kokómiksi

/kokoːmiksi/

Nyota

kakató'si

/kakatoʔsi/

Mama

nomó

/nomoː/

Baba

apó

/apoː/

Mimi

niistó

/niːsto/

Wewe

kiistó

/kiːsto/

Jina

inihka'sini

/inixkaʔsini/

Jicho

istó

/istoː/

Mkono

aksí

/aksiː/

Moyo

/—/

Upendo

/—/

Mti

ohtá

/ohtaː/

Nyumba

mahkówa

/mahkoːwa/

Mbwa

imitáá

/imitaː/

Paka

pisimó

/pisimoː/

Kula

íta

/iːta/

Kunywa

oknáhsim

/oknaːhsim/

Moja

niʼtokska

/niʔtokska/

Mbili

naatoka

/naːtoka/

Habari

/—/

Asante

/—/

Nzuri

otstapé

/otstapeː/

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Algonquian zinazohusiana

Maana Lugha ya BlackfootProto-KiryūkyūKibabuzaProto-Kra-DaiKihaidKigiriki cha KimycenaeKiguugu yimithirr
Maji aohkíí /aoxkiː/ *midu /midu/ zalum /zalum/ *naːm /naːm/ xúu /χuː/ 𐀄𐀈 /hudɔːr/ buurraay /buːraːj/
Moto kówa /koːwa/ *pii /piː/ apoi /apoi/ *vɤj /vɤj/ guḵ /ɡuk̚/ 𐀢 /pyːr/ /—/
Jua naató'si /naːtoʔsi/ *teda /teda/ /—/ /—/ t'áaw /tʰɑːw/ 𐀀𐀸𐀪𐀍 /haːwelios/ ngalan /ŋalan/
Mwezi kokómiksi /kokoːmiksi/ *tuki /tuki/ zilias /siliəs/ /—/ x̱aad /χɑːt̚/ 𐀕 /mɛːn/ giitha /ɡiːt̪a/
Nyota kakató'si /kakatoʔsi/ *posi /posi/ botto /botːo/ /—/ k'aayhlt'áa /kʼaːjɬtʼáː/ 𐀀𐀳𐀫 /astɛːr/ biidhi /biːt̪i/
Mama nomó /nomoː/ *amma /amma/ tina /tina/ /—/ gúx̱ /ɡuχ/ 𐀔𐀳 /maːtɛːr/ ngamu /ŋamu/
Baba apó /apoː/ *aja /aja/ tama /tama/ /—/ yan /jɑn/ 𐀞𐀳 /patɛːr/ biiba /biːba/
Mimi niistó /niːsto/ *wa /wa/ ka-ina /kaina/ *kuː /kuː/ hláa /ɬaː/ 𐀁𐀒 /eɡɔː/ ngayu /ŋaju/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.