Mexicaneru
Истмус-науатль
Юто-ацтекская
Науатль перешейка (также науатль Мекаяпан-Пахапан, Náhuatl del Istmo) — одна из ~30 современных разновидностей науатля Мексики, на которой говорят в трёх муниципалитетах района перешейка Теуантепек в штате Веракрус. Науанская семья (происходящая от классического науатля nci, литературного языка Ацтекской империи) делится на восточную науанскую (включая науатль перешейка), западную науанскую и вымершую почутекскую ветви. Науатль перешейка входит в кластер восточных вариантов и взаимно непонятен с более крупным науатлем Уастеки (nhe) и разновидностями науатля Сьерра-де-Пуэбла. Программы двуязычного образования с 1990-х годов создали стандартизированные материалы для обучения грамоте, при этом науатль перешейка примечателен сохранением черт классического науатля (гортанные смычки сальтильо, различия по долготе гласных), утраченных в некоторых западных разновидностях.
Где на нём говорят
31 основных слов на языке Истмус-науатль
Вода
ahtli
/aʔtli/
Огонь
tit
/tit/
Солнце
tonal
/tonal/
Луна
metz
/mets/
Звезда
sitlalin
/siˈtlalin/
Мать
nan
/nan/
Отец
tat
/tat/
Я
naja
/ˈnaha/
Ты
taja
/ˈtaha/
Имя
tocayotl
/tokaˈjotɬ/
Глаз
ix
/iʃ/
Рука
mahuit
/mawit/
Сердце
yolio
/jolio/
Любовь
nequi
/neki/
Дерево
cuahuit
/kʷawit/
Дом
cali
/kali/
Собака
itzcuintli
/itskʷintli/
Кошка
miston
/miston/
Есть
tacua
/takʷa/
Пить
ati
/ati/
Один
ce
/se/
Два
ome
/ˈome/
Привет
niltze
/niltse/
Спасибо
tlazohcamati
/tlasoʔkamati/
Хороший
cualli
/kʷalːi/
Источники
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками Uto-Aztecan
| Значение | Истмус-науатль | Центральный уастекский науатль | Западный уастекский науатль | Пипиль | Герреро науатль | Восточный уастекский науатль | Классический науатль |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ahtli /aʔtli/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | at /at/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | ātl /aːtɬ/ |
| Огонь | tit /tit/ | tlitl /tɬitɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | tit /tit/ | tletl /tɬetɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | tlētl /tɬeːtɬ/ |
| Солнце | tonal /tonal/ | tonati /tonati/ | tonati /tonati/ | tunal /tunal/ | tonatih /tonatih/ | tonatih /tonatih/ | tōnatiuh /toːnatiw/ |
| Луна | metz /mets/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | metsti /metsti/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | mētztli /meːtstɬi/ |
| Звезда | sitlalin /siˈtlalin/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sital /ˈsital/ | sitlalin /siˈtlalin/ | sitlalij /siˈtlalih/ | cītlālin /siːˈtlaːlin/ |
| Мать | nan /nan/ | nana /nana/ | nana /nana/ | nan /nan/ | nanan /nanan/ | mama /mama/ | nāntli /naːntɬi/ |
| Отец | tat /tat/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tat /tat/ | tatah /tatah/ | tata /tata/ | tahtli /tahtɬi/ |
| Я | naja /ˈnaha/ | na /na/ | na /na/ | naja /ˈnaha/ | nejua /neˈwa/ | na /na/ | nehhuātl /neʔˈwaːtɬ/ |
| Ты | taja /ˈtaha/ | ta /ta/ | ta /ta/ | taja /ˈtaha/ | tejua /teˈwa/ | ta /ta/ | tehhuātl /teʔˈwaːtɬ/ |
| Имя | tocayotl /tokaˈjotɬ/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tukay /ˈtukaj/ | tocaitl /toˈkaitɬ/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tōcāitl /toːˈkaːitɬ/ |
| Глаз | ix /iʃ/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | ish /iʃ/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | īxtli /iːʃtɬi/ |
| Рука | mahuit /mawit/ | maitl /maitl/ | maitl /maitl/ | mey /mei/ | maitl /maitɬ/ | maitl /maitl/ | māitl /maːitɬ/ |
| Сердце | yolio /jolio/ | yollotl /jolːotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yulu /julu/ | yolotl /jolotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yōllōtl /joːlːoːtɬ/ |
| Любовь | nequi /neki/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tasujta /tasuhta/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazōhtla /tɬasoːhtɬa/ |
| Дерево | cuahuit /kʷawit/ | cuahuitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitl/ | kwawit /kʷawit/ | kuauitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ |
| Дом | cali /kali/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ | kal /kal/ | kalli /kalːi/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ |
| Собака | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | chichi /tʃitʃi/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuīntli /itskʷiːntɬi/ |
| Кошка | miston /miston/ | mizton /miston/ | mizton /miston/ | mishin /miʃin/ | miston /miston/ | mizton /miston/ | mīztōn /miːstoːn/ |
| Есть | tacua /takʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | takwa /takwa/ | tlakua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ |
| Пить | ati /ati/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | ati /ati/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | ātli /aːtɬi/ |
| Один | ce /se/ | ce /se/ | ce /se/ | se /se/ | ce /se/ | ce /se/ | cē /seː/ |
| Два | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ume /ˈume/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ōme /ˈoːme/ |
| Привет | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | ne pakua /ne pakwa/ | niltze /niltse/ | nimitzpaca /nimitspaka/ | niltze /niltse/ |
| Спасибо | tlazohcamati /tlasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | padiush /padjuʃ/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazōhcāmati /tɬasoːhkaːmati/ |
| Хороший | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | kwahli /kʷahli/ | kuajli /kʷahli/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ |
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.