Mampruli
Мампрули
Нигеро-конголезская
Мампрули — язык группы гур нигеро-конголезской семьи, на котором говорят около 330 000 человек в Северной области Ганы, преимущественно народ мампруси. Мампруси возводят своё происхождение к средневековому королевству Мампрусси (основанному в XIII веке легендарным Тохазие/Наа Гбеваа), которое считается родительским королевством, от которого в XIV веке отделились королевства дагомба и нанумба, что делает мампрули исторически старшим языком моле-гурма. Верховный вождь мампруси Наа Ямоогу правит из Налеригу, и его двор — одно из самых престижных традиционных вождеств на севере Ганы. В лингвистическом отношении мампрули тесно родственен языкам мооре (mos) из Буркина-Фасо и дагбани из Ганы, с общими фонологическими чертами (гармония гласных, сложная тоновая система), но отдельными лексиконом и морфологией.
Где на нём говорят
31 основных слов на языке Мампрули
Вода
kuom
/kuom/
Огонь
booma
/boːma/
Солнце
wuntiri
/wuntiri/
Луна
gɔoŋ
/ɡɔːŋ/
Звезда
ŋmariga
/ŋmariɡa/
Мать
ma
/ma/
Отец
ba
/ba/
Я
mani
/mani/
Ты
fu
/fʊ/
Имя
yuli
/juli/
Глаз
nini
/nini/
Рука
nuusi
/nuːsi/
Сердце
suuri
/suːri/
Любовь
paaba
/paːba/
Дерево
tia
/tia/
Дом
yiri
/jiri/
Собака
baaga
/baːɡa/
Кошка
nyusi
/ɲusi/
Есть
di
/di/
Пить
nyu
/ɲu/
Один
yini
/jini/
Два
ayi
/ajɪ/
Привет
n na ti bʋɔ
/n na ti bʊɔ/
Спасибо
barika
/barika/
Хороший
vɛla
/vɛla/
Источники
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками Niger-Congo
| Значение | Мампрули | Дагбани | Море | Нгуннавал | Аймара | Донно-со | Фанг |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | kuom /kuom/ | kom /kɔm/ | koom /koːm/ | kungal /kuŋal/ | uma /uma/ | di /di/ | mendim /mendim/ |
| Огонь | booma /boːma/ | buɣim /buɣim/ | bʋgʋm /bʊɡʊm/ | warba /waɻba/ | nina /nina/ | yɔ /jɔ/ | ndoa /ndoa/ |
| Солнце | wuntiri /wuntiri/ | wuntaŋa /wuntaŋa/ | wəntinga /wəntiŋɡa/ | guma /ɡuma/ | inti /inti/ | naa /naː/ | zòp /zop/ |
| Луна | gɔoŋ /ɡɔːŋ/ | goli /ɡoli/ | kiuugu /kiuːɡu/ | birrang /biɻaŋ/ | phaxsi /pʰaχsi/ | ele /ele/ | ngɔn /ŋɡɔn/ |
| Звезда | ŋmariga /ŋmariɡa/ | saŋmariga /saŋmariɡa/ | ãdga /ãdɡa/ | dyurra /ɟura/ | warawara /waɾawaɾa/ | tolo /tolo/ | ótéteŋ /ótéteŋ/ |
| Мать | ma /ma/ | ma /ma/ | ma /ma/ | guni /ɡuni/ | mama /mama/ | na /na/ | nyia /ɲia/ |
| Отец | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | pumba /pumba/ | tata /tata/ | ba /ba/ | tara /tara/ |
| Я | mani /mani/ | mani /máni/ | mam /mãm/ | ngaya /ŋaja/ | naya /naja/ | mi /mi/ | me /me/ |
| Ты | fu /fʊ/ | nyini /ɲĩni/ | fo /fʊ/ | ngindu /ŋindu/ | juma /huma/ | u /u/ | wè /wè/ |
| Имя | yuli /juli/ | yuli /juli/ | yʋʋre /jʊːre/ | yini /jini/ | suti /suti/ | boy /bɔj/ | djoè /dʒoɛ/ |
| Глаз | nini /nini/ | nini /nini/ | nin /nin/ | mil /mil/ | nayra /najɾa/ | giré /ɡiɾe/ | dis /dis/ |
| Рука | nuusi /nuːsi/ | nuu /nuː/ | nug /nuɡ/ | mara /maɻa/ | ampara /ampaɾa/ | nu /nu/ | wɔ /wɔ/ |
| Сердце | suuri /suːri/ | suhu /suhu/ | sũur /sũːr/ | gauar /ɡauar/ | chuyma /tʃujma/ | kɛɛla /kɛːla/ | nle /nle/ |
| Любовь | paaba /paːba/ | yu /ju/ | nong /noŋɡ/ | marmit /maɻmit/ | munasiña /munasiɲa/ | suuli /suːli/ | ndzem /ndzem/ |
| Дерево | tia /tia/ | tia /tia/ | tɩɩg /tɪːɡ/ | warabi /waɻabi/ | quqa /quqa/ | ti /ti/ | eli /eli/ |
| Дом | yiri /jiri/ | yili /jili/ | roogo /roːɡo/ | kuni /kuni/ | uta /uta/ | gina /ɡina/ | nda /nda/ |
| Собака | baaga /baːɡa/ | baa /baː/ | baaga /baːɡa/ | mirri /miɻi/ | anu /anu/ | gɛɛ /ɡɛː/ | mvu /mvu/ |
| Кошка | nyusi /ɲusi/ | jɛŋkuno /dʒɛŋkuno/ | yʋʋga /jʊːɡa/ | poosi /puːsi/ | phisi /pʰisi/ | monyi /moɲi/ | esin /esin/ |
| Есть | di /di/ | di /di/ | dɩ /dɪ/ | daring /daɻiŋ/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | kɔɔ /kɔː/ | di /di/ |
| Пить | nyu /ɲu/ | nyu /ɲu/ | yʋ /jʊ/ | nyu /ɲu/ | umaña /umaɲa/ | nɔ /nɔ/ | nyu /ɲu/ |
| Один | yini /jini/ | yini /jini/ | a yɛmbɛr /a jɛmbɛr/ | guma /ɡuma/ | maya /maja/ | tum /tum/ | bok /bok/ |
| Два | ayi /ajɪ/ | ayi /aji/ | yiibu /jiːbu/ | bula /bula/ | paya /paja/ | lɛy /lɛj/ | bɛ̀ /bɛ̀/ |
| Привет | n na ti bʋɔ /n na ti bʊɔ/ | dasiba /dasiba/ | ne y yibeoogo /ne i jibeoːɡo/ | yumalundi /jumalundi/ | kamisaki /kamisaki/ | agandɛla /aɡandɛla/ | mbolo /mbolo/ |
| Спасибо | barika /barika/ | mpaɣya /mpaɣja/ | barka /barka/ | miyamala /mijamala/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | biguƞ /biɡũ/ | akiba /akiba/ |
| Хороший | vɛla /vɛla/ | viɛla /viɛla/ | sõma /sõma/ | walunga /waluŋa/ | suma /suma/ | suuli /suːli/ | mbeng /mbeŋ/ |
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.