Mampruli
Niger-Congo
Mampruli is a Gur language of the Niger-Congo family, spoken by around 330,000 people in the Northern Region of Ghana, primarily by the Mamprusi people. The Mamprusi trace their ancestry to the medieval Mamprussi Kingdom (founded in the 13th century by the legendary Tohazie/Naa Gbewaa), which is considered the parent kingdom from which the Dagomba and Nanumba kingdoms split off in the 14th century — making Mampruli the historically senior Mole-Gurma language. The Mamprusi paramount chief Naa Yamoogu rules from Nalerigu, and his court is one of the most prestigious traditional kingships of northern Ghana. Linguistically, Mampruli is closely related to Mooré (mos) of Burkina Faso and Dagbani of Ghana, with shared phonological features (vowel harmony, complex tone system) but distinct lexicon and morphology.
Onde é falada
20 palavras essenciais em Mampruli
Água
kuom
/kuom/
Fogo
booma
/boːma/
Sol
wuntiri
/wuntiri/
Lua
gɔoŋ
/ɡɔːŋ/
Mãe
ma
/ma/
Pai
ba
/ba/
Comer
di
/di/
Beber
nyu
/ɲu/
Amor
paaba
/paːba/
Coração
suuri
/suːri/
Árvore
tia
/tia/
Casa
yiri
/jiri/
Cão
baaga
/baːɡa/
Gato
nyusi
/ɲusi/
Mão
nuusi
/nuːsi/
Olho
nini
/nini/
Olá
n na ti bʋɔ
/n na ti bʊɔ/
Obrigado
barika
/barika/
Um
yini
/jini/
Bom
vɛla
/vɛla/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas Niger-Congo relacionadas
| Significado | Mampruli | dagbani | mooré | Donno So | Ngunnawal | Konabéré | fangue |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | kuom /kuom/ | kom /kɔm/ | koom /koːm/ | di /di/ | kungal /kuŋal/ | ji /dʒi/ | mendim /mendim/ |
| Fogo | booma /boːma/ | buɣim /buɣim/ | bʋgʋm /bʊɡʊm/ | yɔ /jɔ/ | warba /waɻba/ | ta /ta/ | ndoa /ndoa/ |
| Sol | wuntiri /wuntiri/ | wuntaŋa /wuntaŋa/ | wəntinga /wəntiŋɡa/ | naa /naː/ | guma /ɡuma/ | tile /tile/ | zòp /zop/ |
| Lua | gɔoŋ /ɡɔːŋ/ | goli /ɡoli/ | kiuugu /kiuːɡu/ | ele /ele/ | birrang /biɻaŋ/ | kalo /kalo/ | ngɔn /ŋɡɔn/ |
| Mãe | ma /ma/ | ma /ma/ | ma /ma/ | na /na/ | guni /ɡuni/ | ba /ba/ | nyia /ɲia/ |
| Pai | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | pumba /pumba/ | fa /fa/ | tara /tara/ |
| Comer | di /di/ | di /di/ | dɩ /dɪ/ | kɔɔ /kɔː/ | daring /daɻiŋ/ | don /don/ | di /di/ |
| Beber | nyu /ɲu/ | nyu /ɲu/ | yʋ /jʊ/ | nɔ /nɔ/ | nyu /ɲu/ | min /min/ | nyu /ɲu/ |
| Amor | paaba /paːba/ | yu /ju/ | nong /noŋɡ/ | suuli /suːli/ | marmit /maɻmit/ | kana /kana/ | ndzem /ndzem/ |
| Coração | suuri /suːri/ | suhu /suhu/ | sũur /sũːr/ | kɛɛla /kɛːla/ | mara /maɻa/ | dusu /dusu/ | nle /nle/ |
| Árvore | tia /tia/ | tia /tia/ | tɩɩg /tɪːɡ/ | ti /ti/ | warabi /waɻabi/ | yiri /jiri/ | eli /eli/ |
| Casa | yiri /jiri/ | yili /jili/ | roogo /roːɡo/ | gina /ɡina/ | kuni /kuni/ | so /so/ | nda /nda/ |
| Cão | baaga /baːɡa/ | baa /baː/ | baaga /baːɡa/ | gɛɛ /ɡɛː/ | mirri /miɻi/ | fugo /fuɡo/ | mvu /mvu/ |
| Gato | nyusi /ɲusi/ | jɛŋkuno /dʒɛŋkuno/ | yʋʋga /jʊːɡa/ | monyi /moɲi/ | poosi /puːsi/ | nyukuma /ɲukuma/ | esin /esin/ |
| Mão | nuusi /nuːsi/ | nuu /nuː/ | nug /nuɡ/ | nu /nu/ | mara /maɻa/ | bolo /bolo/ | wɔ /wɔ/ |
| Olho | nini /nini/ | nini /nini/ | nin /nin/ | gi /ɡi/ | mil /mil/ | ɲɛ /ɲɛ/ | dis /dis/ |
| Olá | n na ti bʋɔ /n na ti bʊɔ/ | dasiba /dasiba/ | ne y yibeoogo /ne i jibeoːɡo/ | agandɛla /aɡandɛla/ | yumalundi /jumalundi/ | ka kɛ /ka kɛ/ | mbolo /mbolo/ |
| Obrigado | barika /barika/ | mpaɣya /mpaɣja/ | barka /barka/ | biguƞ /biɡũ/ | miyamala /mijamala/ | baraka /baɾaka/ | akiba /akiba/ |
| Um | yini /jini/ | yini /jini/ | a yɛmbɛr /a jɛmbɛr/ | tum /tum/ | guma /ɡuma/ | kelen /kelen/ | bok /bok/ |
| Bom | vɛla /vɛla/ | viɛla /viɛla/ | sõma /sõma/ | suuli /suːli/ | walunga /waluŋa/ | ɲuman /ɲuman/ | mbeng /mbeŋ/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.