Ngunnawal
Pama-Nyungan
Ngunnawal (also Ngunawal, Yuin) is a Pama-Nyungan language of the Yuin-Kuric subgroup, the traditional language of the Ngunnawal people of the Australian Capital Territory and surrounding southeast NSW. The Ngunnawal Country includes the entire Canberra basin and the Yass Valley plateau. Last fluent L1 speakers passed in the early 20th century after severe colonial disruption, but the United Ngunnawal Elders Council and the ACT Aboriginal Language Centre have led an active community revival since the 1990s, with ~5,000 heritage learners through school programs at the Australian National University and ACT public schools. Traditional Ngunnawal vocabulary survives in Canberra-area placenames (Tidbinbilla, Tuggeranong, Murrumbidgee), and is increasingly used in welcome ceremonies and public signage in the ACT.
Onde é falada
20 palavras essenciais em Ngunnawal
Água
kungal
/kuŋal/
Fogo
warba
/waɻba/
Sol
guma
/ɡuma/
Lua
birrang
/biɻaŋ/
Mãe
guni
/ɡuni/
Pai
pumba
/pumba/
Comer
daring
/daɻiŋ/
Beber
nyu
/ɲu/
Amor
marmit
/maɻmit/
Coração
mara
/maɻa/
Árvore
warabi
/waɻabi/
Casa
kuni
/kuni/
Cão
mirri
/miɻi/
Gato
poosi
/puːsi/
Mão
mara
/maɻa/
Olho
mil
/mil/
Olá
yumalundi
/jumalundi/
Obrigado
miyamala
/mijamala/
Um
guma
/ɡuma/
Bom
walunga
/waluŋa/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas Pama-Nyungan relacionadas
| Significado | Ngunnawal | Nhanda | Olkol | pitjantjatjara | Pintupi-Luritja | Warnman | Adnyamathanha |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | kungal /kuŋal/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | awi /awi/ |
| Fogo | warba /waɻba/ | warla /waɻla/ | paral /paɻal/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | warlu /waɻlu/ |
| Sol | guma /ɡuma/ | ngama /ŋama/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | tjirntu /cinʈu/ | yidnu /jidnu/ |
| Lua | birrang /biɻaŋ/ | kanyala /kaɲala/ | kakal /kakal/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | vuyu /vuju/ |
| Mãe | guni /ɡuni/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngangi /ŋaŋi/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngurra /ŋuɻa/ | nyangka /ɲaŋka/ |
| Pai | pumba /pumba/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kaba /kaba/ | mama /mama/ | mama /mama/ | kirrki /kiɻki/ | arndu /aɳɖu/ |
| Comer | daring /daɻiŋ/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalkanha /ŋalkan̪a/ |
| Beber | nyu /ɲu/ | nyuna /ɲuna/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | nyaa /ɲaː/ | ulpanha /ulpan̪a/ |
| Amor | marmit /maɻmit/ | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukunha /mukun̪a/ |
| Coração | mara /maɻa/ | pulpara /pulpaɻa/ | piku /piku/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurda /kuɖa/ | kurda /kuɖa/ |
| Árvore | warabi /waɻabi/ | parntany /paɳʈaɲ/ | warray /waɾaj/ | punu /punu/ | punu /punu/ | watiya /watija/ | urtu /uʈu/ |
| Casa | kuni /kuni/ | nhurra /ɳuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | vakali /vakali/ |
| Cão | mirri /miɻi/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | kunpa /kunpa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | vurlpu /vuɻlpu/ |
| Gato | poosi /puːsi/ | paka /paka/ | paka /paka/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | ngarda /ŋaɖa/ | vunmara /vunmaɻa/ |
| Mão | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ |
| Olho | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | mina /mina/ |
| Olá | yumalundi /jumalundi/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ |
| Obrigado | miyamala /mijamala/ | marlu /maɻlu/ | marlu /maɻlu/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | mukunha /mukun̪a/ |
| Um | guma /ɡuma/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | mukuna /mukuna/ |
| Bom | walunga /waluŋa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | ngarrkanha /ŋaɻkan̪a/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.