Atala-mọ
Degema
Níger-Congo
O degema (autônimo Atala-mọ, «fala degema») é uma língua edoide nígero-congolesa do sub-ramo delta-edoide, falada na Área de Governo Local de Bonny, no estado de Rivers, na Nigéria. Linguisticamente isolado das línguas edoides mais conhecidas (edo bin, urhobo urh, isoko isn) pela geografia fluvial do delta do Níger, o degema é mais próximo do engenni e do epie dentro do nó taxonômico delta-edoide. O povo degema é formado por pescadores-comerciantes ribeirinhos com fortes laços culturais com o histórico Reino de Bonny da era do comércio atlântico de escravos dos séculos XVII a XIX. O degema apresenta traços edoides clássicos: sistema tonal lexical, concordância de classe nominal e um elaborado tipo de oração com verbo final. A gramática de referência de Kari, de 2004, é a principal documentação moderna.
Onde é falada
31 palavras essenciais em Degema
Água
mọn
/mɔn/
Fogo
ọmạrị
/ɔmaɾi/
Sol
ọvịnị
/ɔvini/
Lua
ọsọ
/ɔsɔ/
Estrela
esi
/esi/
Mãe
inyeyẹ
/iɲɛjɛ/
Pai
etete
/etete/
Eu
mẹ
/mɛ/
Tu
wo
/wo/
Nome
eni
/eni/
Olho
enẹ
/enɛ/
Mão
ọnẹ
/ɔnɛ/
Coração
ọkọmpọnị
/ɔkɔmpɔni/
Amor
inyiẹna
/iɲjɛna/
Árvore
eyo
/ejo/
Casa
ọsụnẹ
/ɔsunɛ/
Cão
ifụnị
/ifuni/
Gato
ọchẹ
/ɔtʃɛ/
Comer
re
/ɾe/
Beber
da
/da/
Um
ọmọ
/ɔmɔ/
Dois
eva
/eva/
Olá
amọn
/amɔn/
Obrigado
nani
/nani/
Bom
ekenẹ
/ekenɛ/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas Niger-Congo relacionadas
| Significado | Degema | Isoko | Urhobo | Yekhee | Aja | Serer | Efik |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | mọn /mɔn/ | ame /ame/ | ame /ame/ | amen /amen/ | esi /esi/ | mbox /mbɔx/ | mmọñ /m̩mɔŋ/ |
| Fogo | ọmạrị /ɔmaɾi/ | erae /eɾae/ | erane /eɾane/ | eria /eɾia/ | ezo /ezo/ | ngir /ŋɡiɾ/ | ikañ /ikaŋ/ |
| Sol | ọvịnị /ɔvini/ | ọvẹ /ɔvɛ/ | ọvẹ /ɔvɛ/ | ovan /ovan/ | ewe /ewe/ | naangu /naːŋɡu/ | utin /utin/ |
| Lua | ọsọ /ɔsɔ/ | ọwa /ɔwa/ | emẹrẹ /emɛɾɛ/ | ukpoki /ukpoki/ | esun /esun/ | weer /weːɾ/ | ọfiọñ /ɔfiɔŋ/ |
| Estrela | esi /esi/ | esi /esi/ | isi /isi/ | isi /isi/ | ɣletivi /ɣletivi/ | xôr /xɔːr/ | ntantaọfiọn̄ /n̩tantaˈɔfiɔŋ/ |
| Mãe | inyeyẹ /iɲɛjɛ/ | oni /oni/ | onie /onie/ | iye /ije/ | nɔ /nɔ/ | yaay /jaːj/ | eka /eka/ |
| Pai | etete /etete/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | ada /ada/ | to /to/ | baay /baːj/ | ete /ete/ |
| Eu | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | mi /mi/ | ami /aˈmi/ |
| Tu | wo /wo/ | whẹ /ʍɛ/ | wẹ /wɛ/ | wẹ /wɛ/ | wo /wo/ | wo /wo/ | afo /aˈfo/ |
| Nome | eni /eni/ | odẹ /odɛ/ | odẹ /odɛ/ | ena /ena/ | nyikɔ /ɲikɔ/ | sant /sant/ | enyịn̄ /ɛˈɲɪŋ/ |
| Olho | enẹ /enɛ/ | ẹro /ɛɾo/ | aro /aɾo/ | evua /evua/ | ŋku /ŋku/ | kën /kən/ | enyin /eɲin/ |
| Mão | ọnẹ /ɔnɛ/ | obọ /obɔ/ | obọ /obɔ/ | oba /oba/ | alɔ /alɔ/ | ɓod /ɓɔd/ | ubọk /ubɔk/ |
| Coração | ọkọmpọnị /ɔkɔmpɔni/ | udu /udu/ | udu /udu/ | itsu /itsu/ | dzi /dzi/ | xol /xɔl/ | esit /esit/ |
| Amor | inyiẹna /iɲjɛna/ | ọsuọ /ɔswɔ/ | ẹguọnọ /ɛɡwɔnɔ/ | gbele /ɡbele/ | lɔ̃ /lɔ̃/ | mbutu /mbutu/ | ima /ima/ |
| Árvore | eyo /ejo/ | orhan /oɾan/ | orhan /oɾan/ | orhan /oɾhan/ | ati /ati/ | garab /ɡaɾab/ | eto /eto/ |
| Casa | ọsụnẹ /ɔsunɛ/ | uwowhe /uwowhe/ | uwevwi /uweβwi/ | ukekpe /ukekpe/ | avia /avia/ | kër /kəɾ/ | ufọk /ufɔk/ |
| Cão | ifụnị /ifuni/ | ebọ /ebɔ/ | ebọ /ebɔ/ | agbon /aɡbon/ | avu /avu/ | xaj /xaj/ | ebua /ebua/ |
| Gato | ọchẹ /ɔtʃɛ/ | ọtọmha /ɔtɔmha/ | ọtọma /ɔtɔma/ | otsuvua /otsuvua/ | ami /ami/ | mboor /mboːɾ/ | nyabudaha /ɲabudaha/ |
| Comer | re /ɾe/ | re /ɾe/ | re /ɾe/ | gba /ɡba/ | ɖu /ɖu/ | niam /ɲam/ | dia /dia/ |
| Beber | da /da/ | da /da/ | da /da/ | gbo /ɡbo/ | nu /nu/ | ñam /ɲam/ | ñwọñ /ŋwɔɲ/ |
| Um | ọmọ /ɔmɔ/ | ọvo /ɔvo/ | ọvo /ɔvo/ | ovo /ovo/ | ɖeka /ɖeka/ | leeng /leːŋɡ/ | kiet /kiet/ |
| Dois | eva /eva/ | ivẹ /ivɛ/ | ivẹ /ivɛ/ | eva /eva/ | eve /eve/ | ɗak /ɗak/ | iba /iˈba/ |
| Olá | amọn /amɔn/ | mavọ /mavɔ/ | migwo /miɡwo/ | udze /udze/ | nɛnɛ /nɛnɛ/ | nam fiyo /nam fijo/ | mọñọ /mɔɲɔ/ |
| Obrigado | nani /nani/ | migwo /miɡwo/ | miguo /miɡuo/ | oyabuwere /ojabuweɾe/ | amɛ akpe /amɛ akpe/ | jaaraama /dʒaːɾaːma/ | sọsọñọ /sɔsɔɲɔ/ |
| Bom | ekenẹ /ekenɛ/ | ọwhọ /ɔwhɔ/ | ọmaẹjẹ /ɔmaɛdʒɛ/ | edue /edue/ | nyo /ɲo/ | xaal /xaːl/ | eti /eti/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.