Kirimi
Bahasa Nyaturu
Niger-Kongo
Nyaturu (Kirimi, dengan autonim Kinyaturu) adalah bahasa Bantu dari kelompok Bantu Tanzania Tengah (Glottolog F32), dituturkan oleh sekitar 570.000 orang di Region Singida di Tanzania tengah, di sekitar kota Singida (ibu kota region dan pusat budaya Nyaturu). Orang Nyaturu secara tradisional adalah penggembala sapi semi-nomaden serta petani milet dan sorgum di dataran tinggi semi-gersang Tanzania tengah, dan berbagi ciri klaster F30 Danau Eyasi/Singida dengan bahasa-bahasa kerabatnya, Langi (lag, F33), serta secara lebih jauh dengan Nyamwezi (nym, F22). Secara linguistik, Nyaturu memiliki ciri-ciri Bantu Timur yang khas (16 kelas nomina atau lebih, morfologi verba yang kompleks dengan kesesuaian subjek-objek-kala-aspek, sistem register dua nada), dengan deskripsi fonologis Olson tahun 1964 di bawah SIL sebagai dokumentasi modern utama. Komunitasnya telah beralih secara signifikan ke bahasa Swahili dalam pendidikan dan konteks perkotaan, tetapi tetap mempertahankan Nyaturu sebagai bahasa rumah yang dominan di desa-desa pedesaan.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Nyaturu
Air
maazi
/maːzi/
Api
moto
/moto/
Matahari
nzua
/nzua/
Bulan
umweri
/umweɾi/
Bintang
nyeenyeeri
/ɲeːɲeːri/
Ibu
mama
/mama/
Ayah
tata
/tata/
Saya
une
/une/
Kamu
uwe
/uwe/
Nama
izina
/izina/
Mata
iriiso
/iɾiːso/
Tangan
ukuboko
/ukuboko/
Hati
umutima
/umutima/
Cinta
butogwa
/butoɡwa/
Pohon
umuti
/umuti/
Rumah
nyumba
/ɲumba/
Anjing
imbwa
/imbwa/
Kucing
paka
/paka/
Makan
kuria
/kuɾia/
Minum
kunywa
/kuɲwa/
Satu
umwe
/umwe/
Dua
aviri
/aβiri/
Halo
mbukire
/mbukiɾe/
Terima kasih
asante
/aˈsante/
Baik
kihi
/kihi/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Niger-Congo terkait
| Arti | Bahasa Nyaturu | Sangu | Shambala | Bahasa Asu | Nyamwezi | Sena | Bahasa Tumbuka |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | maazi /maːzi/ | ameenzi /ameːnzi/ | mazi /mazi/ | mende /mende/ | minzi /minzi/ | madzi /madzi/ | maji /madʒi/ |
| Api | moto /moto/ | umoto /umoto/ | moto /moto/ | mshika /mʃika/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| Matahari | nzua /nzua/ | liluga /liluɡa/ | zuwa /zuwa/ | idhuva /iðuʋa/ | izuba /izuβa/ | dzuwa /dzuwa/ | zuwa /zuwa/ |
| Bulan | umweri /umweɾi/ | umwesi /umwesi/ | mwezi /mwezi/ | mwezi /mwezi/ | ng'wezi /ŋweːzi/ | mwedzi /mwedzi/ | mwezi /mwezi/ |
| Bintang | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | nyenyeezi /ɲeˈɲeːzi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ |
| Ibu | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mayu /majʊ/ | mai /mai/ | amama /amama/ |
| Ayah | tata /tata/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | adada /adada/ |
| Saya | une /une/ | une /une/ | niye /nije/ | mine /mine/ | nene /ˈnene/ | ine /ine/ | ine /ine/ |
| Kamu | uwe /uwe/ | uwe /uwe/ | weye /weje/ | uwe /uwe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ |
| Nama | izina /izina/ | litawa /litawa/ | izina /izina/ | izina /izina/ | lina /ˈlina/ | dzina /dzina/ | zina /zina/ |
| Mata | iriiso /iɾiːso/ | iliho /iliho/ | izo /izo/ | iiso /iːso/ | liso /liso/ | diso /diso/ | jiso /dʒiso/ |
| Tangan | ukuboko /ukuboko/ | ukuboko /ukuboko/ | ukono /ukono/ | mkono /mkono/ | ikobo /ikoβo/ | nkono /nkono/ | woko /woko/ |
| Hati | umutima /umutima/ | umutima /umutima/ | mwoyo /mwojo/ | ngiti /ŋɡiti/ | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ |
| Cinta | butogwa /butoɡwa/ | ulungu /uluŋɡu/ | kwenda /kwenda/ | lumba /lumba/ | butogwa /butoɡwa/ | kufuna /kufuna/ | kutemwa /kutemwa/ |
| Pohon | umuti /umuti/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ | mti /mti/ | mti /mti/ | mtengo /mteŋɡo/ | khuni /kʰuni/ |
| Rumah | nyumba /ɲumba/ | inyumba /iɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | kaya /kaja/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Anjing | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | ncheŵe /ntʃewe/ |
| Kucing | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | chona /tʃona/ |
| Makan | kuria /kuɾia/ | kulya /kuʎa/ | kuya /kuja/ | kurya /kuɾja/ | kulya /kuʎa/ | kudya /kudja/ | kurya /kuɾja/ |
| Minum | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kumwa /kumwa/ | kumwa /kumwa/ |
| Satu | umwe /umwe/ | imo /imo/ | imo /imo/ | imwe /imwe/ | imo /imo/ | posi /posi/ | cimoza /tʃimoza/ |
| Dua | aviri /aβiri/ | avili /aβili/ | mbili /mbili/ | avili /aβili/ | ibili /iβili/ | piŵiri /piwiri/ | ŵiŵiri /βiβiɾi/ |
| Halo | mbukire /mbukiɾe/ | mbasala /mbasala/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | shiloi /ʃiloi/ | mwadita /mwadita/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | monire /moniɾe/ |
| Terima kasih | asante /aˈsante/ | nashukulu /naʃukulu/ | asante /asante/ | mwasanga /mwasaŋɡa/ | twabakaba /twaβakaβa/ | ndatenda /ndatenda/ | yewo /jewo/ |
| Baik | kihi /kihi/ | kwifwa /kwifwa/ | hedi /hedi/ | mwamba /mwamba/ | lihi /lihi/ | nadidi /nadidi/ | cwemi /tʃwemi/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.