Kishambaa
Shambala
rumpun Atlantik-Kongo (cabang Bantu, kelompok Pesisir Timur Laut)
Shambala (Kishambaa, juga Sambaa) adalah bahasa Bantu G23 dari pegunungan Usambara di timur laut Tanzania, bahasa orang Shambaa yang Kerajaan Usambara-nya pada abad ke-19 di bawah Raja Kimweri ye Nyumbai merupakan pemerintahan prakolonial yang penting. Kamus misionaris Jerman Roehl (1911) merupakan sumber leksikal komprehensif pertama. Meskipun basis penutur modernnya kecil dibandingkan dengan bahasa Swahili, Shambala tetap mempertahankan transmisi antargenerasi yang aktif di desa-desa pegunungan, tempat kosakata pertaniannya yang kaya memetakan ekologi yang terbagi berdasarkan zona ketinggian.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Shambala
Air
mazi
/mazi/
Api
moto
/moto/
Matahari
zuwa
/zuwa/
Bulan
mwezi
/mwezi/
Bintang
nyenyezi
/ɲeɲezi/
Ibu
mama
/mama/
Ayah
baba
/baba/
Saya
niye
/nije/
Kamu
weye
/weje/
Nama
izina
/izina/
Mata
izo
/izo/
Tangan
ukono
/ukono/
Hati
mwoyo
/mwojo/
Cinta
kwenda
/kwenda/
Pohon
mti
/mti/
Rumah
nyumba
/ɲumba/
Anjing
mbwa
/mbwa/
Kucing
paka
/paka/
Makan
kuya
/kuja/
Minum
kunywa
/kuɲwa/
Satu
imo
/imo/
Dua
mbili
/mbili/
Halo
nashukuru
/naʃukuɾu/
Terima kasih
asante
/asante/
Baik
hedi
/hedi/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Atlantic-Congo (Bantu, Northeast Coast) terkait
| Arti | Shambala | Bahasa Mahorais | Sena | Machame | Bahasa Asu | Bahasa Nyaturu | Makonde |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | mazi /mazi/ | maji /maji/ | madzi /madzi/ | mringa /mɾiŋɡa/ | mende /mende/ | maazi /maːzi/ | mashi /maʃi/ |
| Api | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | mòò /moːʔ/ | mshika /mʃika/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| Matahari | zuwa /zuwa/ | jua /dʒua/ | dzuwa /dzuwa/ | ìsùwà /isuwa/ | idhuva /iðuʋa/ | nzua /nzua/ | lyuva /ʎuβa/ |
| Bulan | mwezi /mwezi/ | mwezi /mwezi/ | mwedzi /mwedzi/ | mwezi /mwezi/ | mwezi /mwezi/ | umweri /umweɾi/ | mwedi /mwedi/ |
| Bintang | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyota /ɲota/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ | ntondwa /ntondwa/ |
| Ibu | mama /mama/ | mama /mama/ | mai /mai/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Ayah | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tata /tata/ | baba /baba/ |
| Saya | niye /nije/ | wami /wami/ | ine /ine/ | inyi /iɲi/ | mine /mine/ | une /une/ | une /une/ |
| Kamu | weye /weje/ | wawe /wawe/ | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ | uwe /uwe/ | uwe /uwe/ | uve /uve/ |
| Nama | izina /izina/ | dzina /dzina/ | dzina /dzina/ | irina /irina/ | izina /izina/ | izina /izina/ | lina /lina/ |
| Mata | izo /izo/ | jicho /dʒiʃo/ | diso /diso/ | rítiò /ɾitio/ | iiso /iːso/ | iriiso /iɾiːso/ | liso /liso/ |
| Tangan | ukono /ukono/ | mkono /mkono/ | nkono /nkono/ | kùoòko /kuoːko/ | mkono /mkono/ | ukuboko /ukuboko/ | nkono /nkono/ |
| Hati | mwoyo /mwojo/ | moyo /moʝo/ | mtima /mtima/ | mòyò /mojo/ | ngiti /ŋɡiti/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ |
| Cinta | kwenda /kwenda/ | mahaba /mahaba/ | kufuna /kufuna/ | ìkwenda /ikwenda/ | lumba /lumba/ | butogwa /butoɡwa/ | kupenda /kupenda/ |
| Pohon | mti /mti/ | mti /mti/ | mtengo /mteŋɡo/ | mtí /mti/ | mti /mti/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ |
| Rumah | nyumba /ɲumba/ | nyumba /njumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Anjing | mbwa /mbwa/ | mbwa /ɱbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | nshenye /nʃeɲe/ |
| Kucing | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| Makan | kuya /kuja/ | kula /kula/ | kudya /kudja/ | ìlya /iʎa/ | kurya /kuɾja/ | kuria /kuɾia/ | kulya /kuʎa/ |
| Minum | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kumwa /kumwa/ | ìnyo /iɲo/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kukumbila /kukumbila/ |
| Satu | imo /imo/ | moja /moja/ | posi /posi/ | ìmwí /imwi/ | imwe /imwe/ | umwe /umwe/ | nimo /nimo/ |
| Dua | mbili /mbili/ | mbili /ᵐbili/ | piŵiri /piwiri/ | iwi /iwi/ | avili /aβili/ | aviri /aβiri/ | vavili /vaʋili/ |
| Halo | nashukuru /naʃukuɾu/ | Habari /habari/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | máshàlòmà /maʃaloma/ | shiloi /ʃiloi/ | mbukire /mbukiɾe/ | nakushukuru /nakuʃukuɾu/ |
| Terima kasih | asante /asante/ | asante /asante/ | ndatenda /ndatenda/ | ahsànte /ahsante/ | mwasanga /mwasaŋɡa/ | asante /aˈsante/ | nashukuru /naʃukuɾu/ |
| Baik | hedi /hedi/ | nzuri /ɲzuri/ | nadidi /nadidi/ | ìchá /itʃa/ | mwamba /mwamba/ | kihi /kihi/ | shibwana /ʃibwana/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.