Mampruli
Bahasa Mampruli
Niger-Kongo
Mampruli adalah bahasa Gur dari rumpun Niger-Kongo, dituturkan oleh sekitar 330.000 orang di Region Utara Ghana, terutama oleh suku Mamprusi. Orang Mamprusi menelusuri asal-usul mereka hingga Kerajaan Mamprussi abad pertengahan (didirikan pada abad ke-13 oleh tokoh legendaris Tohazie/Naa Gbewaa), yang dianggap sebagai kerajaan induk tempat kerajaan Dagomba dan Nanumba memisahkan diri pada abad ke-14 — menjadikan Mampruli sebagai bahasa Mole-Gurma yang secara historis paling senior. Kepala suku tertinggi Mamprusi, Naa Yamoogu, memerintah dari Nalerigu, dan istananya merupakan salah satu kerajaan tradisional paling bergengsi di Ghana utara. Secara linguistik, Mampruli berkerabat dekat dengan Mooré (mos) dari Burkina Faso dan Dagbani dari Ghana, dengan ciri fonologis yang sama (harmoni vokal, sistem nada yang kompleks) tetapi leksikon dan morfologi yang berbeda.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Mampruli
Air
kuom
/kuom/
Api
booma
/boːma/
Matahari
wuntiri
/wuntiri/
Bulan
gɔoŋ
/ɡɔːŋ/
Bintang
ŋmariga
/ŋmariɡa/
Ibu
ma
/ma/
Ayah
ba
/ba/
Saya
mani
/mani/
Kamu
fu
/fʊ/
Nama
yuli
/juli/
Mata
nini
/nini/
Tangan
nuusi
/nuːsi/
Hati
suuri
/suːri/
Cinta
paaba
/paːba/
Pohon
tia
/tia/
Rumah
yiri
/jiri/
Anjing
baaga
/baːɡa/
Kucing
nyusi
/ɲusi/
Makan
di
/di/
Minum
nyu
/ɲu/
Satu
yini
/jini/
Dua
ayi
/ajɪ/
Halo
n na ti bʋɔ
/n na ti bʊɔ/
Terima kasih
barika
/barika/
Baik
vɛla
/vɛla/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Niger-Congo terkait
| Arti | Bahasa Mampruli | Bahasa Dagbani | Bahasa Mòoré | Bahasa Ngunnawal | Bahasa Aymara | Bahasa Donno So | Bahasa Fang |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | kuom /kuom/ | kom /kɔm/ | koom /koːm/ | kungal /kuŋal/ | uma /uma/ | di /di/ | mendim /mendim/ |
| Api | booma /boːma/ | buɣim /buɣim/ | bʋgʋm /bʊɡʊm/ | warba /waɻba/ | nina /nina/ | yɔ /jɔ/ | ndoa /ndoa/ |
| Matahari | wuntiri /wuntiri/ | wuntaŋa /wuntaŋa/ | wəntinga /wəntiŋɡa/ | guma /ɡuma/ | inti /inti/ | naa /naː/ | zòp /zop/ |
| Bulan | gɔoŋ /ɡɔːŋ/ | goli /ɡoli/ | kiuugu /kiuːɡu/ | birrang /biɻaŋ/ | phaxsi /pʰaχsi/ | ele /ele/ | ngɔn /ŋɡɔn/ |
| Bintang | ŋmariga /ŋmariɡa/ | saŋmariga /saŋmariɡa/ | ãdga /ãdɡa/ | dyurra /ɟura/ | warawara /waɾawaɾa/ | tolo /tolo/ | ótéteŋ /ótéteŋ/ |
| Ibu | ma /ma/ | ma /ma/ | ma /ma/ | guni /ɡuni/ | mama /mama/ | na /na/ | nyia /ɲia/ |
| Ayah | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | pumba /pumba/ | tata /tata/ | ba /ba/ | tara /tara/ |
| Saya | mani /mani/ | mani /máni/ | mam /mãm/ | ngaya /ŋaja/ | naya /naja/ | mi /mi/ | me /me/ |
| Kamu | fu /fʊ/ | nyini /ɲĩni/ | fo /fʊ/ | ngindu /ŋindu/ | juma /huma/ | u /u/ | wè /wè/ |
| Nama | yuli /juli/ | yuli /juli/ | yʋʋre /jʊːre/ | yini /jini/ | suti /suti/ | boy /bɔj/ | djoè /dʒoɛ/ |
| Mata | nini /nini/ | nini /nini/ | nin /nin/ | mil /mil/ | nayra /najɾa/ | giré /ɡiɾe/ | dis /dis/ |
| Tangan | nuusi /nuːsi/ | nuu /nuː/ | nug /nuɡ/ | mara /maɻa/ | ampara /ampaɾa/ | nu /nu/ | wɔ /wɔ/ |
| Hati | suuri /suːri/ | suhu /suhu/ | sũur /sũːr/ | gauar /ɡauar/ | chuyma /tʃujma/ | kɛɛla /kɛːla/ | nle /nle/ |
| Cinta | paaba /paːba/ | yu /ju/ | nong /noŋɡ/ | marmit /maɻmit/ | munasiña /munasiɲa/ | suuli /suːli/ | ndzem /ndzem/ |
| Pohon | tia /tia/ | tia /tia/ | tɩɩg /tɪːɡ/ | warabi /waɻabi/ | quqa /quqa/ | ti /ti/ | eli /eli/ |
| Rumah | yiri /jiri/ | yili /jili/ | roogo /roːɡo/ | kuni /kuni/ | uta /uta/ | gina /ɡina/ | nda /nda/ |
| Anjing | baaga /baːɡa/ | baa /baː/ | baaga /baːɡa/ | mirri /miɻi/ | anu /anu/ | gɛɛ /ɡɛː/ | mvu /mvu/ |
| Kucing | nyusi /ɲusi/ | jɛŋkuno /dʒɛŋkuno/ | yʋʋga /jʊːɡa/ | poosi /puːsi/ | phisi /pʰisi/ | monyi /moɲi/ | esin /esin/ |
| Makan | di /di/ | di /di/ | dɩ /dɪ/ | daring /daɻiŋ/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | kɔɔ /kɔː/ | di /di/ |
| Minum | nyu /ɲu/ | nyu /ɲu/ | yʋ /jʊ/ | nyu /ɲu/ | umaña /umaɲa/ | nɔ /nɔ/ | nyu /ɲu/ |
| Satu | yini /jini/ | yini /jini/ | a yɛmbɛr /a jɛmbɛr/ | guma /ɡuma/ | maya /maja/ | tum /tum/ | bok /bok/ |
| Dua | ayi /ajɪ/ | ayi /aji/ | yiibu /jiːbu/ | bula /bula/ | paya /paja/ | lɛy /lɛj/ | bɛ̀ /bɛ̀/ |
| Halo | n na ti bʋɔ /n na ti bʊɔ/ | dasiba /dasiba/ | ne y yibeoogo /ne i jibeoːɡo/ | yumalundi /jumalundi/ | kamisaki /kamisaki/ | agandɛla /aɡandɛla/ | mbolo /mbolo/ |
| Terima kasih | barika /barika/ | mpaɣya /mpaɣja/ | barka /barka/ | miyamala /mijamala/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | biguƞ /biɡũ/ | akiba /akiba/ |
| Baik | vɛla /vɛla/ | viɛla /viɛla/ | sõma /sõma/ | walunga /waluŋa/ | suma /suma/ | suuli /suːli/ | mbeng /mbeŋ/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.