Ngunnawal
Bahasa Ngunnawal
Pama-Nyungan
Ngunnawal (also Ngunawal, Yuin) is a Pama-Nyungan language of the Yuin-Kuric subgroup, the traditional language of the Ngunnawal people of the Australian Capital Territory and surrounding southeast NSW. The Ngunnawal Country includes the entire Canberra basin and the Yass Valley plateau. Last fluent L1 speakers passed in the early 20th century after severe colonial disruption, but the United Ngunnawal Elders Council and the ACT Aboriginal Language Centre have led an active community revival since the 1990s, with ~5,000 heritage learners through school programs at the Australian National University and ACT public schools. Traditional Ngunnawal vocabulary survives in Canberra-area placenames (Tidbinbilla, Tuggeranong, Murrumbidgee), and is increasingly used in welcome ceremonies and public signage in the ACT.
Tempat dituturkan
20 kata inti dalam Bahasa Ngunnawal
Air
kungal
/kuŋal/
Api
warba
/waɻba/
Matahari
guma
/ɡuma/
Bulan
birrang
/biɻaŋ/
Ibu
guni
/ɡuni/
Ayah
pumba
/pumba/
Makan
daring
/daɻiŋ/
Minum
nyu
/ɲu/
Cinta
marmit
/maɻmit/
Hati
mara
/maɻa/
Pohon
warabi
/waɻabi/
Rumah
kuni
/kuni/
Anjing
mirri
/miɻi/
Kucing
poosi
/puːsi/
Tangan
mara
/maɻa/
Mata
mil
/mil/
Halo
yumalundi
/jumalundi/
Terima kasih
miyamala
/mijamala/
Satu
guma
/ɡuma/
Baik
walunga
/waluŋa/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Pama-Nyungan terkait
| Arti | Bahasa Ngunnawal | Bahasa Nhanda | Bahasa Olkol | bahasa Pitjantjatjara | Bahasa Pintupi-Luritja | Bahasa Warnman | Bahasa Adnyamathanha |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | kungal /kuŋal/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | awi /awi/ |
| Api | warba /waɻba/ | warla /waɻla/ | paral /paɻal/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | warlu /waɻlu/ |
| Matahari | guma /ɡuma/ | ngama /ŋama/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | tjirntu /cinʈu/ | yidnu /jidnu/ |
| Bulan | birrang /biɻaŋ/ | kanyala /kaɲala/ | kakal /kakal/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | vuyu /vuju/ |
| Ibu | guni /ɡuni/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngangi /ŋaŋi/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngurra /ŋuɻa/ | nyangka /ɲaŋka/ |
| Ayah | pumba /pumba/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kaba /kaba/ | mama /mama/ | mama /mama/ | kirrki /kiɻki/ | arndu /aɳɖu/ |
| Makan | daring /daɻiŋ/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalkanha /ŋalkan̪a/ |
| Minum | nyu /ɲu/ | nyuna /ɲuna/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | nyaa /ɲaː/ | ulpanha /ulpan̪a/ |
| Cinta | marmit /maɻmit/ | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukunha /mukun̪a/ |
| Hati | mara /maɻa/ | pulpara /pulpaɻa/ | piku /piku/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurda /kuɖa/ | kurda /kuɖa/ |
| Pohon | warabi /waɻabi/ | parntany /paɳʈaɲ/ | warray /waɾaj/ | punu /punu/ | punu /punu/ | watiya /watija/ | urtu /uʈu/ |
| Rumah | kuni /kuni/ | nhurra /ɳuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | vakali /vakali/ |
| Anjing | mirri /miɻi/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | kunpa /kunpa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | vurlpu /vuɻlpu/ |
| Kucing | poosi /puːsi/ | paka /paka/ | paka /paka/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | ngarda /ŋaɖa/ | vunmara /vunmaɻa/ |
| Tangan | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ |
| Mata | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | mina /mina/ |
| Halo | yumalundi /jumalundi/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ |
| Terima kasih | miyamala /mijamala/ | marlu /maɻlu/ | marlu /maɻlu/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | mukunha /mukun̪a/ |
| Satu | guma /ɡuma/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | mukuna /mukuna/ |
| Baik | walunga /waluŋa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | ngarrkanha /ŋaɻkan̪a/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.