Ngunnawal
Bahasa Ngunnawal
Pama-Nyunga
Ngunnawal (juga Ngunawal, Yuin) adalah bahasa Pama-Nyungan dari subkelompok Yuin-Kuric, bahasa tradisional orang Ngunnawal dari Australian Capital Territory dan wilayah tenggara NSW di sekitarnya. Tanah Ngunnawal mencakup seluruh cekungan Canberra dan dataran tinggi Yass Valley. Penutur asli (L1) fasih terakhir meninggal pada awal abad ke-20 setelah gangguan kolonial yang parah, tetapi United Ngunnawal Elders Council dan ACT Aboriginal Language Centre telah memimpin kebangkitan komunitas yang aktif sejak 1990-an, dengan sekitar 5.000 pembelajar warisan melalui program sekolah di Australian National University dan sekolah-sekolah negeri ACT. Kosakata Ngunnawal tradisional bertahan dalam nama-nama tempat di kawasan Canberra (Tidbinbilla, Tuggeranong, Murrumbidgee), dan semakin banyak digunakan dalam upacara penyambutan serta papan tanda publik di ACT.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Ngunnawal
Air
kungal
/kuŋal/
Api
warba
/waɻba/
Matahari
guma
/ɡuma/
Bulan
birrang
/biɻaŋ/
Bintang
dyurra
/ɟura/
Ibu
guni
/ɡuni/
Ayah
pumba
/pumba/
Saya
ngaya
/ŋaja/
Kamu
ngindu
/ŋindu/
Nama
yini
/jini/
Mata
mil
/mil/
Tangan
mara
/maɻa/
Hati
gauar
/ɡauar/
Cinta
marmit
/maɻmit/
Pohon
warabi
/waɻabi/
Rumah
kuni
/kuni/
Anjing
mirri
/miɻi/
Kucing
poosi
/puːsi/
Makan
daring
/daɻiŋ/
Minum
nyu
/ɲu/
Satu
guma
/ɡuma/
Dua
bula
/bula/
Halo
yumalundi
/jumalundi/
Terima kasih
miyamala
/mijamala/
Baik
walunga
/waluŋa/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Pama-Nyungan terkait
| Arti | Bahasa Ngunnawal | Bahasa Nhanda | Bahasa Pintupi-Luritja | Bahasa Warnman | Bahasa Pitjantjatjara | Bahasa Olkol | Wiradjuri |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | kungal /kuŋal/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | galing /ˈɡaliŋ/ |
| Api | warba /waɻba/ | warla /waɻla/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | paral /paɻal/ | wiiny /wiːɲ/ |
| Matahari | guma /ɡuma/ | wurʼa /wuɾʔa/ | tjintu /cintu/ | tjirntu /cinʈu/ | tjintu /cintu/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | yiray /ˈjiɻaj/ |
| Bulan | birrang /biɻaŋ/ | kanyala /kaɲala/ | pira /piɻa/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | pira /piɻa/ | kakal /kakal/ | giwang /ˈɡiwaŋ/ |
| Bintang | dyurra /ɟura/ | indiya /indija/ | kililpi /kiˈlilpi/ | biyi /biji/ | kililpil /kiˈlilpil/ | el idnban /el ˈidnban/ | giralang /ˈɡiɻalaŋ/ |
| Ibu | guni /ɡuni/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngama /ŋama/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngangi /ŋaŋi/ | gunhi /ˈɡun̪i/ |
| Ayah | pumba /pumba/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | mama /mama/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | kaba /kaba/ | babiin /ˈbabiːn/ |
| Saya | ngaya /ŋaja/ | ngayi /ŋaji/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayulu /ŋajulu/ | ay /aj/ | ngadhu /ˈŋad̪u/ |
| Kamu | ngindu /ŋindu/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | inag /inaɡ/ | ngindhu /ˈŋind̪u/ |
| Nama | yini /jini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ini /ini/ | ukal /ukal/ | yuwin /ˈjuwin/ |
| Mata | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | miil /miːl/ |
| Tangan | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | marra /ˈmara/ |
| Hati | gauar /ɡauar/ | pulpara /pulpaɻa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurda /kuɖa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | piku /piku/ | giiny /ɡiːɲ/ |
| Cinta | marmit /maɻmit/ | kanyji /kaɲdʒi/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | — /—/ |
| Pohon | warabi /waɻabi/ | parntany /paɳʈaɲ/ | punu /punu/ | watiya /watija/ | punu /punu/ | warray /waɾaj/ | madhan /ˈmad̪an/ |
| Rumah | kuni /kuni/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | ngurang /ˈŋuɻaŋ/ |
| Anjing | mirri /miɻi/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | papa /papa/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | kunpa /kunpa/ | mirri /ˈmiri/ |
| Kucing | poosi /puːsi/ | paka /paka/ | pusi /pusi/ | ngarda /ŋaɖa/ | pusi /pusi/ | paka /paka/ | — /—/ |
| Makan | daring /daɻiŋ/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | dharra /ˈd̪ara/ |
| Minum | nyu /ɲu/ | nyuna /ɲuna/ | tjikini /cikini/ | nyaa /ɲaː/ | tjikini /cikini/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | widyarra /ˈwiɟara/ |
| Satu | guma /ɡuma/ | kuyu /kuju/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | ngumbaay /ˈŋumbaːj/ |
| Dua | bula /bula/ | wuthada /wut̪aɖa/ | kutjarra /kucaɾa/ | kujarra /kuɟara/ | kutjara /kucaɻa/ | uchir /utʃir/ | bula /ˈbula/ |
| Halo | yumalundi /jumalundi/ | — /—/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | yaama /ˈjaːma/ |
| Terima kasih | miyamala /mijamala/ | — /—/ | palya /paʎa/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | mandaang guwu /ˈmandaːŋ ˈɡuwu/ |
| Baik | walunga /waluŋa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | marang /ˈmaɻaŋ/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.