פארסי יהודי
יהודית-פרסית
איראנית
יהודית-פרסית (דְּזִ'ידִי) היא שפה איראנית שדוברת בפי כ-60 אלף איש בישראל — הלשון היהודית המדוברת המסורתית של איראן (הקהילה היהודית-פרסית מתועדת מן המאה ה-8 לספירה). דקדוק ואוצר מילים פרסיים שעליהם מונחת אוצר מילים דתי-תרבותי עברי/ארמי, נכתבת בכתב עברי. דומה ליידיש (גרמאנית+עברית) אך על בסיס פרסי. בסכנת הכחדה חמורה עם הסתלקות הדור המבוגר של יוצאי איראן בישראל. בולטת בשימור תכונות פרסיות ארכאיות שאבדו בפרסית האיראנית המודרנית.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות ביהודית-פרסית
מים
אב
/ɒːb/
אש
אתש
/ɒːteʃ/
שמש
חורשיד
/xorʃiːd/
ירח
מאה
/mɒːh/
כוכב
סתארה
/setɒre/
אמא
מאדר
/mɒːdær/
אבא
פדר
/pedær/
אני
מן
/man/
אתה
תו
/to/
שם
נאם
/nɒm/
עין
צ׳שם
/tʃeʃm/
יד
דסת
/dæst/
לב
דל
/del/
אהבה
עשק
/eʃq/
עץ
דרכת
/deræxt/
בית
כאנה
/xɒːne/
כלב
סג
/sæɡ/
חתול
גורבה
/ɡorbe/
לאכול
חורדן
/xordæn/
לשתות
נושידן
/nuːʃidæn/
אחד
יך
/jek/
שתיים
דו
/do/
שלום
שלום
/ʃɒːlom/
תודה
ספאס
/sepɒːs/
טוב
חוב
/xuːb/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Iranian קשורות
| משמעות | יהודית-פרסית | פרסית | דארי | פרסית (קלאסית) | פרסית תיכונה (פהלוית) | טג'יקית | הזרגית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | אב /ɒːb/ | آب /ɒːb/ | آب /ɑːb/ | آب /aːb/ | 𐭠𐭯 /aːb/ | об /ob/ | آو /ɑːw/ |
| אש | אתש /ɒːteʃ/ | آتش /ɒːtæʃ/ | آتش /ɑːtaʃ/ | آتش /aːtaʃ/ | 𐭠𐭲𐭱 /aːtaʃ/ | оташ /otaʃ/ | آتش /ɑːtaʃ/ |
| שמש | חורשיד /xorʃiːd/ | خورشید /xorʃiːd/ | خورشید /xoɾʃed/ | خورشید /xʷarʃeːd/ | 𐭧𐭥𐭫𐭱𐭩𐭲 /xwarʃeːd/ | офтоб /oftob/ | آفتو /ɑːftow/ |
| ירח | מאה /mɒːh/ | ماه /mɒːh/ | ماه /mɑːh/ | ماه /maːh/ | 𐭬𐭠𐭧 /maːh/ | моҳ /moh/ | مه /maː/ |
| כוכב | סתארה /setɒre/ | ستاره /setɒːˈɾe/ | ستاره /setaːˈɾa/ | ستاره /sitaːra/ | 𐭮𐭲𐭠𐭫𐭪 /staːrag/ | ситора /sitoːra/ | ستاره /sitɑra/ |
| אמא | מאדר /mɒːdær/ | مادر /mɒːdær/ | مادر /mɑːdaɾ/ | مادر /maːdar/ | 𐭬𐭠𐭲𐭫 /maːdar/ | модар /modar/ | آبه /ɑːba/ |
| אבא | פדר /pedær/ | پدر /pedær/ | پدر /padaɾ/ | پدر /pidar/ | 𐭯𐭩𐭲𐭫 /pidar/ | падар /padar/ | آته /ɑːta/ |
| אני | מן /man/ | من /man/ | من /man/ | من /man/ | 𐭠𐭭 /an/ | ман /man/ | مه /ma/ |
| אתה | תו /to/ | تو /to/ | تو /to/ | تو /toː/ | 𐭲𐭥 /toː/ | ту /tu/ | تو /tu/ |
| שם | נאם /nɒm/ | نام /nɒːm/ | نام /naːm/ | نام /naːm/ | 𐭭𐭠𐭬 /naːm/ | ном /nom/ | نام /nɑm/ |
| עין | צ׳שם /tʃeʃm/ | چشم /tʃeʃm/ | چشم /tʃaʃm/ | چشم /tʃaʃm/ | 𐭰𐭱𐭬 /tʃaʃm/ | чашм /tʃaʃm/ | چم /tʃam/ |
| יד | דסת /dæst/ | دست /dæst/ | دست /dast/ | دست /dast/ | 𐭣𐭮𐭲 /dast/ | даст /dast/ | دست /dast/ |
| לב | דל /del/ | دل /del/ | دل /dil/ | دل /dil/ | 𐭣𐭩𐭫 /dil/ | дил /dil/ | دل /dil/ |
| אהבה | עשק /eʃq/ | عشق /eʃq/ | عشق /eʃq/ | عشق /ʔiʃq/ | 𐭲𐭥𐭱𐭩 /doːʃiː/ | ишқ /iʃq/ | عشق /eʃq/ |
| עץ | דרכת /deræxt/ | درخت /deræxt/ | درخت /daɾaxt/ | درخت /diraxt/ | 𐭣𐭫𐭧𐭲 /draxt/ | дарахт /daraxt/ | درخت /daɾaxt/ |
| בית | כאנה /xɒːne/ | خانه /xɒːne/ | خانه /xɑːna/ | خانه /xaːna/ | 𐭧𐭠𐭭𐭪 /xaːnaɡ/ | хона /xona/ | خانه /xɑːna/ |
| כלב | סג /sæɡ/ | سگ /sæɡ/ | سگ /saɡ/ | سگ /saɡ/ | 𐭮𐭢 /saɡ/ | саг /saɡ/ | سگ /seɡ/ |
| חתול | גורבה /ɡorbe/ | گربه /ɡorbe/ | پشک /puʃak/ | گربه /ɡurba/ | 𐭢𐭥𐭫𐭡𐭢 /ɡurbaɡ/ | гурба /ɡurba/ | پشک /poʃak/ |
| לאכול | חורדן /xordæn/ | خوردن /xordæn/ | خوردن /xoɾdan/ | خوردن /xʷurdan/ | 𐭧𐭥𐭫𐭲𐭭 /xwardan/ | хӯрдан /xʉːrdan/ | خوردو /xoɾdoː/ |
| לשתות | נושידן /nuːʃidæn/ | نوشیدن /nuːʃiːdæn/ | نوشیدن /noʃidan/ | آشامیدن /aːʃaːmiːdan/ | 𐭭𐭥𐭱𐭩𐭲𐭭 /noːʃiːdan/ | нӯшидан /nʉːʃidan/ | نوشیدو /noʃidoː/ |
| אחד | יך /jek/ | یک /jek/ | یک /jak/ | یک /jak/ | 𐭠𐭩𐭪 /eːk/ | як /jak/ | یک /jak/ |
| שתיים | דו /do/ | دو /do/ | دو /du/ | دو /doː/ | 𐭣𐭥 /doː/ | ду /du/ | دو /du/ |
| שלום | שלום /ʃɒːlom/ | سلام /sælɒːm/ | سلام /salɑːm/ | درود /duruːd/ | 𐭣𐭫𐭥𐭲 /droːd/ | салом /salom/ | سلام /salom/ |
| תודה | ספאס /sepɒːs/ | سپاس /sepɒːs/ | تشکر /taʃakkoɾ/ | سپاس /sipaːs/ | 𐭮𐭯𐭠𐭮 /spaːs/ | раҳмат /rahmat/ | تشکر /taʃakkur/ |
| טוב | חוב /xuːb/ | خوب /xuːb/ | خوب /xob/ | نیک /neːk/ | 𐭥𐭩𐭧 /weh/ | хуб /xub/ | خو /xoː/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.