Pintupi-Luritja
pama-nyungan
Le pintupi-luritja est une langue pama-nyungan du Désert occidental, parlée par environ 1 000 personnes dans les communautés du désert central australien de Papunya, Mt Liebig et Kintore Walungurru, dans le Territoire du Nord. Les Pintupi sont surtout connus à l'échelle internationale comme le berceau du mouvement des artistes de Papunya Tula, qui a débuté en 1971 lorsque des artistes pintupi de premier plan à Papunya ont initié le style moderne de peinture pointilliste du Désert occidental, aujourd'hui mondialement reconnu comme art contemporain aborigène. La langue est la variété la plus orientale de l'ensemble du Désert occidental, mutuellement intelligible avec le pitjantjatjara (pjt) mais dotée de traits distinctifs de la langue luritja qui reflètent un long contact avec l'arrernte. Les Pintupi Nine, la dernière famille pintupi « non contactée », ont émergé du désert de Gibson à Kiwirrkurra en 1984 — le dernier cas documenté d'Aborigènes australiens établissant un premier contact avec des Européens à l'époque moderne.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Pintupi-Luritja
Eau
kapi
/kapi/
Feu
waru
/waɻu/
Soleil
tjintu
/cintu/
Lune
pira
/piɻa/
Étoile
kililpi
/kiˈlilpi/
Mère
ngunytju
/ŋuɲcu/
Père
mama
/mama/
Je
ngayulu
/ŋajulu/
Tu
nyuntu
/ɲuntu/
Nom
yini
/jini/
Œil
kuru
/kuɻu/
Main
mara
/maɻa/
Cœur
kurunpa
/kuɻunpa/
Amour
mukulya
/mukuʎa/
Arbre
punu
/punu/
Maison
ngura
/ŋuɻa/
Chien
papa
/papa/
Chat
pusi
/pusi/
Manger
ngalkuni
/ŋalkuni/
Boire
tjikini
/cikini/
Un
kutju
/kucu/
Deux
kutjarra
/kucaɾa/
Bonjour
palya
/paʎa/
Merci
palya
/paʎa/
Bon
palya
/paʎa/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Pama-Nyungan apparentées
| Sens | Pintupi-Luritja | Pitjantjatjara | Warnman | Martu wangka | Nhanda | Warlpiri | Ngunnawal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | ngapa /ŋapa/ | kungal /kuŋal/ |
| Feu | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɾu/ | warla /waɻla/ | warlu /waɭu/ | warba /waɻba/ |
| Soleil | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | tjirntu /cinʈu/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | wanta /wanta/ | guma /ɡuma/ |
| Lune | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | kayalany /kajalaɲ/ | kanyala /kaɲala/ | pira /piɻa/ | birrang /biɻaŋ/ |
| Étoile | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | biyi /biji/ | piriny /piriɲ/ | indiya /indija/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | dyurra /ɟura/ |
| Mère | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngama /ŋama/ | yakaji /jakaɟi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngati /ŋati/ | guni /ɡuni/ |
| Père | mama /mama/ | mama /mama/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kirda /kiɖa/ | pumba /pumba/ |
| Je | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayu /ŋaju/ | ngayi /ŋaji/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngaya /ŋaja/ |
| Tu | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | ngindu /ŋindu/ |
| Nom | yini /jini/ | ini /ini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ |
| Œil | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | milpa /milpa/ | mil /mil/ |
| Main | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɻa/ |
| Cœur | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurda /kuɖa/ | kurtu /kʊɻʈu/ | pulpara /pulpaɻa/ | wankaru /waŋkaɻu/ | gauar /ɡauar/ |
| Amour | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulyu /mukuʎu/ | kanyji /kaɲdʒi/ | nyangu /ɲaŋu/ | marmit /maɻmit/ |
| Arbre | punu /punu/ | punu /punu/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | parntany /paɳʈaɲ/ | watiya /watija/ | warabi /waɻabi/ |
| Maison | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngurra /ŋura/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngurra /ŋura/ | kuni /kuni/ |
| Chien | papa /papa/ | papa /papa/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | jarntu /caɳʈu/ | mirri /miɻi/ |
| Chat | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | ngarda /ŋaɖa/ | — /—/ | paka /paka/ | mungalpa /muŋalpa/ | poosi /puːsi/ |
| Manger | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarni /ŋaɳi/ | daring /daɻiŋ/ |
| Boire | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | nyaa /ɲaː/ | tjiki- /cɪki/ | nyuna /ɲuna/ | purrami /purami/ | nyu /ɲu/ |
| Un | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kuyu /kuju/ | jinta /cinta/ | guma /ɡuma/ |
| Deux | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | kujarra /kuɟara/ | kujarra /kucara/ | wuthada /wut̪aɖa/ | jirrama /ɟiɾama/ | bula /bula/ |
| Bonjour | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ |
| Merci | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ |
| Bon | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | ngurrju /ŋurcu/ | walunga /waluŋa/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.