Awakateko
Aguacatèque
Mayan
Aguacateco (Awakateko, autonymously Awakateko) is a Mayan language of the Mam-Awakateko branch, spoken by ~17,000 people in the Aguacatán municipality of Huehuetenango Department, Guatemala. The Awakateko community survived the 1980s Guatemalan Civil War genocide despite being in an area of intense military activity. Linguistically, Awakateko shares Mam-Awakateko features with Mam (mam) and Ixil (ixl), but with distinctive vocabulary and phonological features. The McArthur & McArthur 1956 phonology and modern Academia revitalization have produced standardized literacy materials.
Où elle est parlée
20 mots essentiels en Aguacatèque
Eau
aʼ
/aʔ/
Feu
qʼaq
/qʼaq/
Soleil
qʼijl
/qʼihl/
Lune
xahaw
/ʃahaw/
Mère
naa
/naː/
Père
mam
/mam/
Manger
wii
/wiː/
Boire
uuk
/uːk/
Amour
xajan
/ʃahan/
Cœur
kʼuum
/kʼuːm/
Arbre
tzeʼ
/tseʔ/
Maison
nya
/ɲa/
Chien
txʼiʼ
/tʃʼiʔ/
Chat
mis
/mis/
Main
qʼab
/qʼab/
Œil
witzʼ
/witsʼ/
Bonjour
kʼamta
/kʼamta/
Merci
tixwajʼ
/tiʃwahʼ/
Un
jun
/hun/
Bon
saqʼ
/saqʼ/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Mayan apparentées
| Sens | Aguacatèque | mam | Q'anjob'al | Pocomchí | Mam central | Uspantèque | Maya itzá |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | aʼ /aʔ/ | aʼ /aʔ/ | haʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ |
| Feu | qʼaq /qʼaq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | qʼaaq /qʼaːq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ |
| Soleil | qʼijl /qʼihl/ | qʼij /qʼih/ | kʼuʼ /kʼuʔ/ | qʼij /qʼih/ | qʼiij /qʼiːh/ | qʼiij /qʼiːh/ | kʼin /kʼin/ |
| Lune | xahaw /ʃahaw/ | xjaw /ʃaw/ | ixaw /iʃaw/ | ik /ik/ | xjaaw /ʃhaːw/ | ikʼ /ikʼ/ | uj /uh/ |
| Mère | naa /naː/ | nan /nan/ | mim /mim/ | tuut /tuːt/ | nan /nan/ | nan /nan/ | naʼ /naʔ/ |
| Père | mam /mam/ | mam /mam/ | mam /mam/ | ajaab /ahaːb/ | mam /mam/ | tat /tat/ | tat /tat/ |
| Manger | wii /wiː/ | waan /waːn/ | lo /lo/ | wai /wai/ | waaʼn /waːʔn/ | waʼ /waʔ/ | jant /hant/ |
| Boire | uuk /uːk/ | kʼaan /kʼaːn/ | uku /uku/ | uuk /uːk/ | kʼaaʼn /kʼaːʔn/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ |
| Amour | xajan /ʃahan/ | oqxan /oqʃan/ | kʼamʼ /kʼamʔ/ | rahaal /rahaːl/ | oqʼxen /oqʼʃen/ | lóqʼ /lóqʼ/ | yakunti /jakunti/ |
| Cœur | kʼuum /kʼuːm/ | anma /anma/ | kʼulul /kʼulul/ | kʼuxl /kʼuʃl/ | anmiʼn /anmiʔn/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | pukʼsikʼal /pukʼsikʼal/ |
| Arbre | tzeʼ /tseʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheeʼ /tʃeʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ |
| Maison | nya /ɲa/ | jaa /haː/ | na /na/ | paat /paːt/ | jaaʼ /haːʔ/ | jaa /haː/ | nah /nah/ |
| Chien | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | txʼyan /tʃʼjan/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼyaan /tʃʼjaːn/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | pekʼ /pekʼ/ |
| Chat | mis /mis/ | wiix /wiːʃ/ | mes /mes/ | mees /meːs/ | wiix /wiːʃ/ | mis /mis/ | mis /mis/ |
| Main | qʼab /qʼab/ | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼab /qʼab/ | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼab /qʼab/ | kʼab /kʼab/ |
| Œil | witzʼ /witsʼ/ | witz /wits/ | sat /sat/ | nakʼ /nakʼ/ | witz /wits/ | wach /watʃ/ | ich /itʃ/ |
| Bonjour | kʼamta /kʼamta/ | chjonte tey /tʃhonte tej/ | kawal /kawal/ | ma chaa /ma tʃaː/ | chjonte tey /tʃhonte tej/ | saʼbʼal /saʔbal/ | bʼix a tʼan /biʃ a tʼan/ |
| Merci | tixwajʼ /tiʃwahʼ/ | chjonte /tʃhonte/ | yuhwal /juhwal/ | tioxlaab /tjoʃlaːb/ | chjonte /tʃhonte/ | maltyox /maltjoʃ/ | dios bʼotik /dios botik/ |
| Un | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jino /hino/ | juun /huːn/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| Bon | saqʼ /saqʼ/ | banix /baniʃ/ | watxʼ /watʃʼ/ | saqʼwach /saqʼwatʃ/ | baʼnxh /baʔnʃ/ | utz /uts/ | malobʼ /malob/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.