Qyool Mam
Mam
Maya (Mamean, Greater Mamean)
Le mam est la quatrième langue maya par le nombre de locuteurs, après le k'iche', le q'eqchi' et le yucatèque ; il est parlé par environ 530 000 personnes dans les hautes terres occidentales du Guatemala (Huehuetenango, San Marcos, Quetzaltenango) et, de l'autre côté de la frontière mexicaine, au Chiapas. Il appartient à la branche maya orientale (grand maméen) et est apparenté à l'awakatèque et à l'ixil. Sa phonologie, très conservatrice, préserve le rare contraste uvulaire /q/–/q'/ ainsi qu'une série d'éjectives. Sa morphologie verbale se caractérise par un marquage ergatif-absolutif avec ergativité scindée à l'aspect inaccompli. Il dispose d'une orthographe latine normalisée (1987, Acuerdos de la Paz).
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Mam
Eau
aʼ
/aʔ/
Feu
qʼaqʼ
/qʼaqʼ/
Soleil
qʼij
/qʼih/
Lune
xjaw
/ʃaw/
Étoile
cheʼw
/tʃeʔw/
Mère
nan
/nan/
Père
mam
/mam/
Je
aqiin
/aˈqiːn/
Tu
aya
/aˈja/
Nom
biʼ
/ɓiʔ/
Œil
witz
/wits/
Main
qʼobʼ
/qʼoɓ/
Cœur
anma
/anma/
Amour
oqxan
/oqʃan/
Arbre
tzeʼ
/tseʔ/
Maison
jaa
/haː/
Chien
txʼyan
/tʃʼjan/
Chat
wiix
/wiːʃ/
Manger
waan
/waːn/
Boire
kʼaan
/kʼaːn/
Un
jun
/hun/
Deux
kabʼe
/ˈkaɓeʔ/
Bonjour
chjonte tey
/tʃhonte tej/
Merci
chjonte
/tʃhonte/
Bon
banix
/baniʃ/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Mayan (Mamean, Greater Mamean) apparentées
| Sens | Mam | Aguacatèque | Kʼicheʼ | Uspantèque | Tojolabal | Q'anjob'al | Ixil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | aʼ /aʔ/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /xaʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ |
| Feu | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaq /qʼaq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | tzaʼ /tsaʔ/ |
| Soleil | qʼij /qʼih/ | qʼijl /qʼihl/ | qʼij /qʼix/ | qʼiij /qʼiːh/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | kʼuʼ /kʼuʔ/ | qʼii /qʼiː/ |
| Lune | xjaw /ʃaw/ | xahaw /ʃahaw/ | ikʼ /ikʼ/ | ikʼ /ikʼ/ | ixaw /iʃaw/ | ixaw /iʃaw/ | ich /itʃ/ |
| Étoile | cheʼw /tʃeʔw/ | chumeʼl /tʃumeʔl/ | chʼumil /tʃʼumil/ | ch'umil /tʃʼumil/ | kʼanal /kʼanal/ | txʼumel /tʂʼumel/ | chumiil /tʃumiːl/ |
| Mère | nan /nan/ | naa /naː/ | nan /nan/ | nan /nan/ | nan /nan/ | mim /mim/ | naʼ /naʔ/ |
| Père | mam /mam/ | mam /mam/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ | mam /mam/ | baʼ /baʔ/ |
| Je | aqiin /aˈqiːn/ | in /in/ | in /in/ | in /in/ | keʼn /keʔn/ | ayin /ʔajin/ | in /in/ |
| Tu | aya /aˈja/ | naʼ /naʔ/ | at /at/ | at /at/ | weʼn /weʔn/ | hach /hatʃ/ | axh /aʃ/ |
| Nom | biʼ /ɓiʔ/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | b'ii /ɓiː/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | bʼi /ɓi/ | bʼii /ɓiː/ |
| Œil | witz /wits/ | witzʼ /witsʼ/ | bʼaqʼwach /ɓaqʼwatʃ/ | wach /watʃ/ | satej /sateh/ | sat /sat/ | vusal /vusal/ |
| Main | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ |
| Cœur | anma /anma/ | kʼuum /kʼuːm/ | animaʼ /animaʔ/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | altzil /altsil/ | kʼulul /kʼulul/ | vatzʼ /vatsʼ/ |
| Amour | oqxan /oqʃan/ | xajan /ʃahan/ | loqʼoj /loqʼox/ | lóqʼ /lóqʼ/ | skʼana /skʼana/ | kamkʼulal /kamkʼulal/ | kuxhewchʼa /kuʃewtʃʼa/ |
| Arbre | tzeʼ /tseʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | tze /tse/ |
| Maison | jaa /haː/ | nya /ɲa/ | ja /xa/ | jaa /haː/ | naj /nah/ | na /na/ | kabʼal /kaɓal/ |
| Chien | txʼyan /tʃʼjan/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ |
| Chat | wiix /wiːʃ/ | mis /mis/ | meʼs /meʔs/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mes /mes/ | mees /meːs/ |
| Manger | waan /waːn/ | wii /wiː/ | tijow /tixow/ | waʼ /waʔ/ | waʼel /waʔel/ | lo /lo/ | tzaʼbʼi /tsaʔɓi/ |
| Boire | kʼaan /kʼaːn/ | uuk /uːk/ | ukʼaaj /ukʼaːh/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | uku /uku/ | ucha /utʃa/ |
| Un | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /xun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| Deux | kabʼe /ˈkaɓeʔ/ | kaʼwutz /kaʔwuts/ | kebʼ /keɓ/ | quiib' /kiːɓ/ | chabʼ /tʃaɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | kaʼvaʼl /kaʔʋaʔl/ |
| Bonjour | chjonte tey /tʃhonte tej/ | kʼamta /kʼamta/ | saqarik /saqaɾik/ | saʼbʼal /saʔbal/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | kawal /kawal/ | nimaʼla kuxhewchʼa /nimaʔla kuʃewtʃʼa/ |
| Merci | chjonte /tʃhonte/ | tixwajʼ /tiʃwahʼ/ | maltyox /maltjoʃ/ | maltyox /maltjoʃ/ | yuj /juh/ | yuhwal /juhwal/ | tantixh /tantiʃ/ |
| Bon | banix /baniʃ/ | saqʼ /saqʼ/ | utz /uts/ | utz /uts/ | lek /lek/ | watxʼ /watʃʼ/ | utzʼ /utsʼ/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.