Tiv
Níger-Congo
El tiv es la lengua principal del grupo étnico tiv, la mayor población no hausa-fulani del centro de Nigeria, con unos 5 millones de hablantes concentrados en el estado de Benue, en torno a Gboko y Makurdi. Lingüísticamente, el tiv pertenece al subgrupo tivoide del bantoide (rama hermana de las lenguas bantúes), pero la mayoría de las demás lenguas tivoides se encuentran en Camerún, lo que hace que el tiv esté geográficamente aislado dentro de su subgrupo. El tiv presenta rasgos clásicos del níger-congo: sistema de clases nominales (~10 clases), tonalidad (3 tonos con downstep) y orden de constituyentes SVO. El Tiv-English Dictionary de Abraham (1940) sigue siendo una referencia fundamental. El tiv cuenta con una sólida tradición literaria desde la década de 1930, con obras importantes como el Nuevo Testamento en tiv (1936) y el periódico en lengua tiv «Tion».
Dónde se habla
31 palabras esenciales en Tiv
Agua
mngerem
/mŋɡɛɾɛm/
Fuego
usu
/usu/
Sol
iyange
/ijaŋɡe/
Luna
uwer
/uwɛɾ/
Estrella
ishan
/iˈʃan/
Madre
ngo
/ŋɡo/
Padre
ter
/tɛɾ/
Yo
mo
/mɔ/
Tú
we
/we/
Nombre
iti
/iˈti/
Ojo
ishe
/iʃe/
Mano
ave
/ave/
Corazón
ishima
/iʃima/
Amor
dooshima
/doːʃima/
Árbol
kon
/kon/
Casa
ya
/ja/
Perro
iyou
/ijou/
Gato
anyam
/aɲam/
Comer
yan
/jan/
Beber
mba
/mba/
Uno
mom
/mom/
Dos
uhar
/uˈhar/
Hola
m sugh
/m suɣ/
Gracias
m sugh u
/m suɣ u/
Bueno
dedoo
/dedoː/
Fuentes
Palabras comparadas
Comparado con lenguas Niger-Congo relacionadas
| Significado | Tiv | Kimbundu | Kikongo | Luba-kasai | Aimara | Zulú | Lunda |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | mngerem /mŋɡɛɾɛm/ | menha /meɲa/ | maza /maza/ | mâyi /maːji/ | uma /uma/ | amanzi /amanzi/ | meji /medʒi/ |
| Fuego | usu /usu/ | tubia /tubja/ | tiya /tija/ | kapia /kapia/ | nina /nina/ | umlilo /umlilo/ | kesi /kesi/ |
| Sol | iyange /ijaŋɡe/ | muanya /mwaɲa/ | ntangu /ntaŋɡu/ | dîba /diːba/ | inti /inti/ | ilanga /ilaŋɡa/ | itaŋwa /itaŋwa/ |
| Luna | uwer /uwɛɾ/ | ngonde /ŋɡonde/ | ngonda /ŋɡonda/ | ngondo /ŋɡondo/ | phaxsi /pʰaχsi/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | kakweji /kakwedʒi/ |
| Estrella | ishan /iˈʃan/ | tetembwa /teˈtembwa/ | mbwetete /mbwetete/ | mutoto /mutoto/ | warawara /waɾawaɾa/ | inkanyezi /iŋkaˈɲeːzi/ | katumbwa /katumbwa/ |
| Madre | ngo /ŋɡo/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mâmu /maːmu/ | mama /mama/ | umama /umama/ | mama /mama/ |
| Padre | ter /tɛɾ/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tâtu /taːtu/ | tata /tata/ | ubaba /uɓaɓa/ | tata /tata/ |
| Yo | mo /mɔ/ | eme /eme/ | mono /mono/ | meme /meme/ | naya /naja/ | mina /ˈmiːna/ | ami /ami/ |
| Tú | we /we/ | eie /eje/ | ngeye /ŋɡeje/ | wewe /wewe/ | juma /huma/ | wena /ˈweːna/ | eyi /eji/ |
| Nombre | iti /iˈti/ | dijina /diˈʒina/ | nkumbu /nkumbu/ | dîna /diːna/ | suti /suti/ | igama /iˈɡaːma/ | ijina /idʒina/ |
| Ojo | ishe /iʃe/ | dixi /diʃi/ | disu /disu/ | dîsu /diːsu/ | nayra /najɾa/ | iso /iso/ | disu /disu/ |
| Mano | ave /ave/ | lukwaku /lukwaku/ | koko /koko/ | tshianza /tʃianza/ | ampara /ampaɾa/ | isandla /isandɮa/ | chikasa /tʃikasa/ |
| Corazón | ishima /iʃima/ | muxima /muʃima/ | ntima /ntima/ | mucima /mutʃima/ | chuyma /tʃujma/ | inhliziyo /inɬizijo/ | muchima /mutʃima/ |
| Amor | dooshima /doːʃima/ | henda /henda/ | zola /zola/ | dinanga /dinaŋɡa/ | munasiña /munasiɲa/ | uthando /utʰando/ | kukeŋa /kukeŋa/ |
| Árbol | kon /kon/ | mukune /mukune/ | nti /nti/ | mutshi /mutʃi/ | quqa /quqa/ | isihlahla /isiɬaɬa/ | mutondu /mutondu/ |
| Casa | ya /ja/ | inzo /inzo/ | nzo /nzo/ | nzubu /nzubu/ | uta /uta/ | indlu /indɮu/ | itala /itala/ |
| Perro | iyou /ijou/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | anu /anu/ | inja /indʒa/ | kawa /kawa/ |
| Gato | anyam /aɲam/ | kasalu /kasalu/ | nyau /ɲau/ | nyao /ɲao/ | phisi /pʰisi/ | ikati /ikati/ | — /—/ |
| Comer | yan /jan/ | kudya /kudja/ | ku dia /ku dja/ | kudia /kudia/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | ukudla /ukuɮa/ | kudya /kudja/ |
| Beber | mba /mba/ | kunwa /kunwa/ | ku nua /ku nwa/ | kunua /kunua/ | umaña /umaɲa/ | ukuphuza /ukupʰuza/ | kunwa /kunwa/ |
| Uno | mom /mom/ | -moxi /moʃi/ | mosi /mosi/ | umue /umue/ | maya /maja/ | kunye /kuɲe/ | wumu /wumu/ |
| Dos | uhar /uˈhar/ | -iadi /jaːdi/ | zole /zole/ | bibidi /bibidi/ | paya /paja/ | kubili /kuˈɓili/ | ayedi /ajedi/ |
| Hola | m sugh /m suɣ/ | kiebi /kiebi/ | mboté /mbote/ | moyo /mojo/ | kamisaki /kamisaki/ | sawubona /sawuɓona/ | mwani /mwani/ |
| Gracias | m sugh u /m suɣ u/ | kishukutu /kiʃukutu/ | matondo /matondo/ | tuasakidila /tuasakidila/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | ngiyabonga /ŋɡijaɓoŋɡa/ | nasakalili /nasakalili/ |
| Bueno | dedoo /dedoː/ | kiá /kja/ | mbote /mbote/ | bimpe /bimpe/ | suma /suma/ | kuhle /kuɬe/ | chachiwahi /tʃatʃiwahi/ |
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.