Hiri Motu
Austronesisch
Hiri Motu (Police Motu) ist eine vereinfachte Kontaktvarietät der Motu-Sprache von Papua-Neuguinea, ursprünglich als Handels-Lingua-franca für die Hiri-Handelsexpeditionen zwischen dem Motu-Volk von Port Moresby und den Völkern der Gulf-Provinz entwickelt. Die Varietät wurde im 19. und frühen 20. Jahrhundert durch die Royal Papuan Constabulary (Police Motu) und die australische Kolonialverwaltung weiter vereinfacht und standardisiert, um als regionale Lingua franca zu dienen. Hiri Motu wurde unter der Unabhängigkeitsverfassung von 1975 neben Englisch und Tok Pisin eine der drei Amtssprachen Papua-Neuguineas. Seit der Unabhängigkeit verliert Hiri Motu jedoch stetig an Boden gegenüber Tok Pisin (tpi), das sich als die dominierende pan-PNG-Lingua-franca herausgebildet hat, besonders bei den jüngeren Generationen. Sprachlich verwendet Hiri Motu eine vereinfachte Motu-Phonologie und -Grammatik mit aus dem australischen Englisch entlehnten Wörtern für moderne Technik.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Hiri Motu
Wasser
ranu
/ɾanu/
Feuer
lahi
/lahi/
Sonne
dina
/dina/
Mond
hua
/hua/
Stern
hisiu
/hisiu/
Mutter
sina
/sina/
Vater
tama
/tama/
Ich
lau
/lau/
Du
oi
/oi/
Name
ladana
/laˈdana/
Auge
matana
/matana/
Hand
ima
/ima/
Herz
kudouna
/kudouna/
Liebe
lalokau
/lalokau/
Baum
au
/au/
Haus
ruma
/ɾuma/
Hund
sisia
/sisia/
Katze
pusi
/pusi/
Essen
ania
/ania/
Trinken
inua
/inua/
Eins
ta
/ta/
Zwei
rua
/rua/
Hallo
namona
/namona/
Danke
tanikiu
/tanikiu/
Gut
namo
/namo/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Austronesian-Sprachen
| Bedeutung | Hiri Motu | Motu | Fidschianisch | Tokelauisch | Niueanisch | Tuvaluisch | Puyuma |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | ranu /ɾanu/ | ranu /ɾanu/ | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | enay /enai/ |
| Feuer | lahi /lahi/ | lahi /lahi/ | buka /mbuka/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | apuy /apui/ |
| Sonne | dina /dina/ | dina /dina/ | matanisiga /matanisiŋa/ | la /la/ | lā /laː/ | laa /laː/ | kadaw /kadaw/ |
| Mond | hua /hua/ | hua /hua/ | vula /βula/ | malama /malama/ | mahina /mahina/ | masina /masina/ | bulan /buɭan/ |
| Stern | hisiu /hisiu/ | hisiu /hisiu/ | kalokalo /kalokalo/ | fetu /fetu/ | fetū /feˈtuː/ | fetū /feˈtuː/ | vituwan /vituwan/ |
| Mutter | sina /sina/ | sinana /sinana/ | tina /tina/ | mātua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ | maatua /maːtua/ | ina /ina/ |
| Vater | tama /tama/ | tamana /tamana/ | tama /tama/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ | tamana /tamana/ | ama /ama/ |
| Ich | lau /lau/ | lau /lau/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | kuiku /kuiku/ |
| Du | oi /oi/ | oi /oi/ | iko /iko/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | yu /ju/ |
| Name | ladana /laˈdana/ | ladana /ladana/ | yaca /jaða/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | ngadan /ŋadan/ |
| Auge | matana /matana/ | matana /matana/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Hand | ima /ima/ | ima /ima/ | liga /liŋa/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Herz | kudouna /kudouna/ | kudouna /kudouna/ | uto /uto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | kalumetan /kalumetan/ |
| Liebe | lalokau /lalokau/ | lalokau /lalokau/ | loloma /loloma/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ | ulaw /ulaw/ |
| Baum | au /au/ | au /au/ | kau /kau/ | lakau /lakau/ | akau /akau/ | laakau /laːkau/ | kawi /kawi/ |
| Haus | ruma /ɾuma/ | ruma /ɾuma/ | vale /βale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | ruma /ɾuma/ |
| Hund | sisia /sisia/ | sisia /sisia/ | koli /koli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | suwan /suwan/ |
| Katze | pusi /pusi/ | gosi /ɡosi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | kating /katiŋ/ |
| Essen | ania /ania/ | aniani /aniani/ | kana /kana/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kuman /kuman/ |
| Trinken | inua /inua/ | inuinu /inuinu/ | gunu /ŋunu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | enpa /enpa/ |
| Eins | ta /ta/ | ta /ta/ | dua /ndua/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | sa /sa/ |
| Zwei | rua /rua/ | rua /rua/ | rua /rua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /ˈlua/ | zua /ʐua/ |
| Hallo | namona /namona/ | namo gida /namo ɡida/ | bula /mbula/ | malo ni /malo ni/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | taalofa /taːlofa/ | marayas /maɾajas/ |
| Danke | tanikiu /tanikiu/ | oi namo /oi namo/ | vinaka /βinaka/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | fakafetai /fakafetai/ | kasapakan /kasapakan/ |
| Gut | namo /namo/ | namo /namo/ | vinaka /βinaka/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | lei /lei/ | mauruway /mauɾuwai/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.