Gedeʼuffa
الجيديو
أفريقية آسيوية
الجيديو (Gedeʼuffa، «كلام الجيديو») لغة كوشية شرقية مرتفعية في جنوب إثيوبيا، شقيقة للسيدامو (sid) والهادية والكمباتا. شعب الجيديو مزارعون زراعيون في المرتفعات جنوب بحيرة أواسا، ولهم نظام مشهور لزراعة البن والإنسيت (الموز الكاذب) أدرجته اليونسكو (2023) باسم المشهد الثقافي للجيديو — وهو ممارسة حراجية زراعية مستدامة. لغويًّا، يتميّز الجيديو بالسمات النمطية للكوشية الشرقية المرتفعية: توافق الفاعل والفعل القائم على الجنس، وعلامات التبئير، وتصريف فعلي معقّد. سجّل التعداد الإثيوبي لعام 2007 نحو 986,000 من إثنية الجيديو، ومعظمهم ثنائيو اللغة بالأمهرية أيضًا.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في الجيديو
ماء
woyye
/wojːe/
نار
gira
/ɡiɾa/
شمس
ayyaʼne
/ajːaʔne/
قمر
agina
/aɡina/
نجم
urje
/urdʒe/
أم
aaki
/aːki/
أب
eke
/eke/
أنا
ani
/ani/
أنت
ati
/ati/
اسم
su'ma
/suʔma/
عين
ille
/ilːe/
يد
anga
/aŋɡa/
قلب
wodana
/wodana/
حب
baxxa
/baxːa/
شجرة
haqqa
/haqːa/
بيت
mine
/mine/
كلب
kaneessa
/kaneːsːa/
قطة
adurre
/aduɾːe/
أكل
ittu
/itːu/
شرب
agittu
/aɡitːu/
واحد
mitto
/mitːo/
اثنان
lame
/lame/
مرحبا
mooye
/moːje/
شكرا
galaata
/ɡalaːta/
جيد
danee
/daneː/
المصادر
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Afro-Asiatic ذات الصلة
| المعنى | الجيديو | سيدامية | أورومية | ولايتا | الكونسو | الساهو | السلوفينية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | woyye /wojːe/ | waayyo /waːjːo/ | bishaan /biʃaːn/ | haatta /haːtːa/ | pishaa /piʃaː/ | lee /leː/ | voda /ˈʋɔːda/ |
| نار | gira /ɡiɾa/ | giiraa /ɡiːraː/ | ibidda /ibidːa/ | tama /tama/ | apitta /apitːa/ | gira /ɡira/ | ogenj /oːɡənj/ |
| شمس | ayyaʼne /ajːaʔne/ | arrishshe /arːiʃːe/ | aduu /aduː/ | awa /awa/ | piirtuta /piːrtuta/ | ayro /ajɾo/ | sonce /soːntsɛ/ |
| قمر | agina /aɡina/ | agana /aɡana/ | jiʼa /dʒiʔa/ | aginaa /aɡinaː/ | leya /leja/ | alsa /alsa/ | luna /luːna/ |
| نجم | urje /urdʒe/ | beeddakko /beːdːakko/ | urjii /urdʒiː/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | hikkitta /hikːitːa/ | cutuk /ħutuk/ | zvezda /ˈzʋeːzda/ |
| أم | aaki /aːki/ | ama /ama/ | haadha /haːɗa/ | aaya /aːja/ | aayyaa /aːjːaː/ | ina /ina/ | mati /maːti/ |
| أب | eke /eke/ | anna /anːa/ | abbaa /abːaː/ | aawa /aːwa/ | aappaa /aːpːaː/ | abba /abba/ | oče /oːtʃɛ/ |
| أنا | ani /ani/ | ani /ani/ | ani /ani/ | taani /taːni/ | anti /anti/ | anu /ʔanu/ | jaz /jaːs/ |
| أنت | ati /ati/ | ati /ati/ | ati /ati/ | neeni /neːni/ | atti /atti/ | atu /ʔatu/ | ti /tiː/ |
| اسم | su'ma /suʔma/ | suʼma /suʔma/ | maqaa /makʼaː/ | sunttaa /suntːaː/ | maχχa /maχːa/ | migaq /miɡaːʕ/ | ime /iˈmeː/ |
| عين | ille /ilːe/ | ille /ilːe/ | ija /idʒa/ | ayfee /ajfeː/ | ilta /ilta/ | inti /inti/ | oko /ɔˈkoː/ |
| يد | anga /aŋɡa/ | anga /anɡa/ | harka /haɾka/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | harka /harka/ | gaba /ɡaba/ | roka /ɾɔːka/ |
| قلب | wodana /wodana/ | wodanaa /wodanaː/ | onnee /onːeː/ | wozanaa /wozanaː/ | sataʔta /sataʔta/ | qalbe /qalbe/ | srce /sərtsɛ/ |
| حب | baxxa /baxːa/ | baxa /batʼa/ | jaalala /dʒaːlala/ | siiqaa /siːqaː/ | ʄaalaɗiyaa /ʄaːlaɗijaː/ | kaxano /kaħano/ | ljubezen /ljubeːzɛn/ |
| شجرة | haqqa /haqːa/ | haqqe /haqːe/ | muka /muka/ | mittaa /mitːaː/ | ʛoyra /ʛojra/ | caar /ħaːr/ | drevo /dɾeːʋo/ |
| بيت | mine /mine/ | mine /mine/ | mana /mana/ | keettaa /keːtːaː/ | tika /tika/ | kalo /kalo/ | hiša /xiːʃa/ |
| كلب | kaneessa /kaneːsːa/ | minceeti /mintʃeːti/ | saree /saɾeː/ | kanaa /kanaː/ | kuta /kuta/ | kare /kaɾe/ | pes /pɛːs/ |
| قطة | adurre /aduɾːe/ | adurree /adurːeː/ | adurree /aduɾːeː/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | aturraata /aturːaːta/ | dummu /dummu/ | mačka /maːtʃka/ |
| أكل | ittu /itːu/ | itaa /itaː/ | nyaachuu /ɲaːtʃuː/ | miya /miːja/ | ɗamiyaa /ɗamijaː/ | niitan /niːtan/ | jesti /jɛːsti/ |
| شرب | agittu /aɡitːu/ | aguraa /aɡuraː/ | dhuguu /ɗuɡuː/ | ushiya /uʃija/ | ikiyaa /ikijaː/ | yaaqab /jaːʕab/ | piti /piːti/ |
| واحد | mitto /mitːo/ | mitto /mitːo/ | tokko /tokːo/ | issino /isːino/ | takka /takːa/ | inki /inki/ | eden /ɛːdən/ |
| اثنان | lame /lame/ | lame /lame/ | lama /lama/ | naaʼʼa /naːʔːa/ | lakki /lakːi/ | lammá /lamˈma/ | dva /dʋaː/ |
| مرحبا | mooye /moːje/ | nagaa yi'ne /naɡaː jiʔne/ | akkam /akːam/ | saro /saro/ | nakaytaa /nakajtaː/ | malaal /malaːl/ | živjo /ʒiːʋjo/ |
| شكرا | galaata /ɡalaːta/ | gali'ne /ɡaliʔne/ | galatoomi /ɡalatoːmi/ | galatay /ɡalataj/ | — /—/ | galatto /ɡalatto/ | hvala /xʋaːla/ |
| جيد | danee /daneː/ | danchu /dantʃu/ | gaarii /ɡaːriː/ | lo'o /loʔo/ | paʛaari /paʛaːri/ | meqe /meʕe/ | dober /doːbər/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.