Aramado
الآري
أفريقية آسيوية
الآري (أرامادو) لغة أوموطية من الأسرة الأفروآسيوية، يتحدث بها نحو 150,000 شخص في منطقة أومو الجنوبية بجنوب إثيوبيا، وبصورة رئيسية في وريدة آري. ويُعدّ الآري أحد أكبر المجموعات الناطقة بالأوموطية في الأراضي المنخفضة الجنوبية لإثيوبيا الغنية باللغات الكوشية والأوموطية. ومن الناحية اللغوية، تنتمي الآري إلى الفرع الفرعي الأرويدي من الأوموطية إلى جانب الهامر-بانا والديمي — والأوموطية ذاتها هي أكثر فروع الأفروآسيوية تباعدًا، مع وجود جدل كبير بين علماء الأفريقيات حول ما إذا كان ينبغي أصلًا تصنيف الأوموطية ضمن الأفروآسيوية (إذ يقترح بندر وثايل وآخرون أن تُعدّ الأوموطية أسرة لغوية منفصلة). وتحافظ الآري على سمات أوموطية نمطية، منها ترتيب الكلمات فاعل-مفعول-فعل (SOV)، والصوامت اللفظية (الإطباقية)، والصرف الفعلي المعقّد ذو أنماط غير معتادة في تعليم الشخص.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في الآري
ماء
waki
/waki/
نار
mola
/mola/
شمس
háy
/haj/
قمر
arfi
/arfi/
نجم
manka
/ˈmanka/
أم
inde
/inde/
أب
baba
/baba/
أنا
ita
/ʔiˈta/
أنت
ahna
/ahˈna/
اسم
naami
/naːˈmi/
عين
aafi
/aːfi/
يد
kushum
/kuʃum/
قلب
lubba
/lubːa/
حب
gaya
/ɡaja/
شجرة
miza
/miza/
بيت
kara
/kara/
كلب
kana
/kana/
قطة
shanɡo
/ʃaŋɡo/
أكل
itte
/itːe/
شرب
ushe
/uʃe/
واحد
kollo
/kolːo/
اثنان
qasken
/qasˈken/
مرحبا
saro
/saro/
شكرا
galatoma
/ɡalatoma/
جيد
goodi
/ɡoːdi/
المصادر
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Afro-Asiatic ذات الصلة
| المعنى | الآري | ولايتا | الزرما | الآشورية الحديثة | المندائية | عبرية | الساهو |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | waki /waki/ | haatta /haːtːa/ | hari /hari/ | ܡܝܐ /mijja/ | ࡌࡉࡀ /mia/ | מים /majim/ | lee /leː/ |
| نار | mola /mola/ | tama /tama/ | danji /dandʒi/ | ܢܘܪܐ /nura/ | ࡍࡅࡓࡀ /nura/ | אש /eʃ/ | gira /ɡira/ |
| شمس | háy /haj/ | awa /awa/ | wayna /wajna/ | ܫܡܫܐ /ʃimʃa/ | ࡔࡀࡌࡔࡀ /ʃamʃa/ | שמש /ʃemeʃ/ | ayro /ajɾo/ |
| قمر | arfi /arfi/ | aginaa /aɡinaː/ | handu /handu/ | ܣܗܪܐ /sahra/ | ࡎࡉࡓࡀ /sira/ | ירח /jaˈʁeaχ/ | alsa /alsa/ |
| نجم | manka /ˈmanka/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | handariya /handaːɾija/ | ܟܵܘܟ݂ܒ݂ܵܐ /ˈkoxwa/ | ࡊࡅࡊࡁࡀ /ˈkukba/ | כוכב /koˈxav/ | cutuk /ħutuk/ |
| أم | inde /inde/ | aaya /aːja/ | ñaa /ɲaː/ | ܝܡܐ /jimma/ | ࡀࡌࡀ /ama/ | אמא /ima/ | ina /ina/ |
| أب | baba /baba/ | aawa /aːwa/ | baba /baba/ | ܒܒܐ /baba/ | ࡀࡁࡀ /aba/ | אבא /aba/ | abba /abba/ |
| أنا | ita /ʔiˈta/ | taani /taːni/ | ay /aj/ | ܐܵܢܵܐ /ˈʔɑːnɑ/ | ࡀࡍࡀ /ˈana/ | אני /aˈni/ | anu /ʔanu/ |
| أنت | ahna /ahˈna/ | neeni /neːni/ | ni /ni/ | ܐܲܢ݉ܬ /ʔat/ | ࡀࡍࡀࡕ /at/ | אתה /aˈta/ | atu /ʔatu/ |
| اسم | naami /naːˈmi/ | sunttaa /suntːaː/ | maa /maː/ | ܫܸܡܵܐ /ˈʃɪmma/ | ࡔࡅࡌࡀ /ˈʃuma/ | שם /ʃem/ | migaq /miɡaːʕ/ |
| عين | aafi /aːfi/ | ayfee /ajfeː/ | mo /mo/ | ܥܝܢܐ /ʕajna/ | ࡏࡉࡍࡀ /ʔina/ | עין /ajin/ | inti /inti/ |
| يد | kushum /kuʃum/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | kambe /kambe/ | ܐܝܕܐ /iːða/ | ࡏࡃࡀ /ʔida/ | יד /jad/ | gaba /ɡaba/ |
| قلب | lubba /lubːa/ | wozanaa /wozanaː/ | bina /bina/ | ܠܒܐ /libba/ | ࡋࡉࡁࡀ /liba/ | לב /lev/ | qalbe /qalbe/ |
| حب | gaya /ɡaja/ | siiqaa /siːqaː/ | baa /baː/ | ܚܘܒܐ /xubba/ | ࡓࡅࡄࡌࡀ /ɾuhma/ | אהבה /ahava/ | kaxano /kaħano/ |
| شجرة | miza /miza/ | mittaa /mitːaː/ | tuuri /tuːri/ | ܐܝܠܢܐ /ilana/ | ࡏࡋࡀࡍࡀ /ilana/ | עץ /ets/ | caar /ħaːr/ |
| بيت | kara /kara/ | keettaa /keːtːaː/ | fu /fu/ | ܒܝܬܐ /beθa/ | ࡁࡉࡕࡀ /bita/ | בית /bajit/ | kalo /kalo/ |
| كلب | kana /kana/ | kanaa /kanaː/ | hansi /hansi/ | ܟܠܒܐ /kalba/ | ࡊࡀࡋࡁࡀ /kalba/ | כלב /kelev/ | kare /kaɾe/ |
| قطة | shanɡo /ʃaŋɡo/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | muusu /muːsu/ | ܩܛܘ /qaːtu/ | ࡔࡅࡍࡀࡓࡀ /ʃunara/ | חתול /χatul/ | dummu /dummu/ |
| أكل | itte /itːe/ | miya /miːja/ | ŋwa /ŋwa/ | ܐܟܠ /axil/ | ࡀࡊࡀࡋ /akal/ | לאכול /leχol/ | niitan /niːtan/ |
| شرب | ushe /uʃe/ | ushiya /uʃija/ | hañu /haɲu/ | ܫܬܐ /ʃate/ | ࡔࡕࡀ /ʃta/ | לשתות /liʃtot/ | yaaqab /jaːʕab/ |
| واحد | kollo /kolːo/ | issino /isːino/ | affo /afːo/ | ܚܕ /xa/ | ࡄࡀࡃ /had/ | אחד /eχad/ | inki /inki/ |
| اثنان | qasken /qasˈken/ | naaʼʼa /naːʔːa/ | ihinka /ihiŋka/ | ܬܪܹܝܢ /treːn/ | ࡕࡓࡉࡍ /tren/ | שתיים /ʃˈtajim/ | lammá /lamˈma/ |
| مرحبا | saro /saro/ | saro /saro/ | fofo /fofo/ | ܫܠܡܐ /ʃlaːma/ | ࡔࡋࡀࡌࡀ /ʃlama/ | שלום /ʃalom/ | malaal /malaːl/ |
| شكرا | galatoma /ɡalatoma/ | galatay /ɡalataj/ | fofo /fofo/ | ܒܣܝܡܐ /basima/ | ࡈࡀࡁࡅࡕࡀ /ʈabuta/ | תודה /toda/ | galatto /ɡalatto/ |
| جيد | goodi /ɡoːdi/ | lo'o /loʔo/ | boori /boːri/ | ܛܒܐ /tˤaba/ | ࡈࡀࡁࡀ /tˤaba/ | טוב /tov/ | meqe /meʕe/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.