Sidaamu Afoo
سيدامية
أفروآسيوية (كوشية، المرتفعات الشرقية)
السيدامو (سِداما) هي أكبر اللغات الكوشية الشرقية المرتفعة، يتحدث بها نحو 3 ملايين شخص في إقليم سيداما الإثيوبي المُشكَّل حديثًا (الذي انفصل عن إقليم الأمم والقوميات والشعوب الجنوبية SNNPR عام 2020). وهي وثيقة الصلة بلغات الهادية والكمباتا والغيديو. تتميز بأصوات صامتة لفظية (إيجكتيفية) وأصوات وقفية محنجَرة وتعليم إعرابي معقد وترتيب جملة فعلي يتبع نظام فاعل–مفعول–فعل (SOV). ويُعرف شعب سيداما بزراعة البن في جنوب إثيوبيا. تستخدم كتابة لاتينية طُوِّرت في تسعينيات القرن العشرين للتعليم الابتدائي ولنظام البث الإقليمي «سِداامو أفوو» (Sidaamu Afoo).
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في سيدامية
ماء
waayyo
/waːjːo/
نار
giiraa
/ɡiːraː/
شمس
arrishshe
/arːiʃːe/
قمر
agana
/aɡana/
نجم
beeddakko
/beːdːakko/
أم
ama
/ama/
أب
anna
/anːa/
أنا
ani
/ani/
أنت
ati
/ati/
اسم
suʼma
/suʔma/
عين
ille
/ilːe/
يد
anga
/anɡa/
قلب
wodanaa
/wodanaː/
حب
baxa
/batʼa/
شجرة
haqqe
/haqːe/
بيت
mine
/mine/
كلب
minceeti
/mintʃeːti/
قطة
adurree
/adurːeː/
أكل
itaa
/itaː/
شرب
aguraa
/aɡuraː/
واحد
mitto
/mitːo/
اثنان
lame
/lame/
مرحبا
nagaa yi'ne
/naɡaː jiʔne/
شكرا
gali'ne
/ɡaliʔne/
جيد
danchu
/dantʃu/
المصادر
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Afro-Asiatic (Cushitic, Highland East) ذات الصلة
| المعنى | سيدامية | الجيديو | أورومية | الكونسو | ولايتا | الدسناخية | الساهو |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | waayyo /waːjːo/ | woyye /wojːe/ | bishaan /biʃaːn/ | pishaa /piʃaː/ | haatta /haːtːa/ | no /no/ | lee /leː/ |
| نار | giiraa /ɡiːraː/ | gira /ɡiɾa/ | ibidda /ibidːa/ | apitta /apitːa/ | tama /tama/ | mes /mes/ | gira /ɡira/ |
| شمس | arrishshe /arːiʃːe/ | ayyaʼne /ajːaʔne/ | aduu /aduː/ | piirtuta /piːrtuta/ | awa /awa/ | sicho /sitʃo/ | ayro /ajɾo/ |
| قمر | agana /aɡana/ | agina /aɡina/ | jiʼa /dʒiʔa/ | leya /leja/ | aginaa /aɡinaː/ | mar /mar/ | alsa /alsa/ |
| نجم | beeddakko /beːdːakko/ | urje /urdʒe/ | urjii /urdʒiː/ | hikkitta /hikːitːa/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | izinti /izinti/ | cutuk /ħutuk/ |
| أم | ama /ama/ | aaki /aːki/ | haadha /haːɗa/ | aayyaa /aːjːaː/ | aaya /aːja/ | waana /waːna/ | ina /ina/ |
| أب | anna /anːa/ | eke /eke/ | abbaa /abːaː/ | aappaa /aːpːaː/ | aawa /aːwa/ | kaaba /kaːba/ | abba /abba/ |
| أنا | ani /ani/ | ani /ani/ | ani /ani/ | anti /anti/ | taani /taːni/ | yi /jɪ/ | anu /ʔanu/ |
| أنت | ati /ati/ | ati /ati/ | ati /ati/ | atti /atti/ | neeni /neːni/ | ku /ku/ | atu /ʔatu/ |
| اسم | suʼma /suʔma/ | su'ma /suʔma/ | maqaa /makʼaː/ | maχχa /maχːa/ | sunttaa /suntːaː/ | ete /ete/ | migaq /miɡaːʕ/ |
| عين | ille /ilːe/ | ille /ilːe/ | ija /idʒa/ | ilta /ilta/ | ayfee /ajfeː/ | ill /ilː/ | inti /inti/ |
| يد | anga /anɡa/ | anga /aŋɡa/ | harka /haɾka/ | harka /harka/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | hark /haɾk/ | gaba /ɡaba/ |
| قلب | wodanaa /wodanaː/ | wodana /wodana/ | onnee /onːeː/ | sataʔta /sataʔta/ | wozanaa /wozanaː/ | lubeen /lubeːn/ | qalbe /qalbe/ |
| حب | baxa /batʼa/ | baxxa /baxːa/ | jaalala /dʒaːlala/ | ʄaalaɗiyaa /ʄaːlaɗijaː/ | siiqaa /siːqaː/ | kashed /kaʃed/ | kaxano /kaħano/ |
| شجرة | haqqe /haqːe/ | haqqa /haqːa/ | muka /muka/ | ʛoyra /ʛojra/ | mittaa /mitːaː/ | hecho /hetʃo/ | caar /ħaːr/ |
| بيت | mine /mine/ | mine /mine/ | mana /mana/ | tika /tika/ | keettaa /keːtːaː/ | mar /maɾ/ | kalo /kalo/ |
| كلب | minceeti /mintʃeːti/ | kaneessa /kaneːsːa/ | saree /saɾeː/ | kuta /kuta/ | kanaa /kanaː/ | kashe /kaʃe/ | kare /kaɾe/ |
| قطة | adurree /adurːeː/ | adurre /aduɾːe/ | adurree /aduɾːeː/ | aturraata /aturːaːta/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | paka /paka/ | dummu /dummu/ |
| أكل | itaa /itaː/ | ittu /itːu/ | nyaachuu /ɲaːtʃuː/ | ɗamiyaa /ɗamijaː/ | miya /miːja/ | icho /itʃo/ | niitan /niːtan/ |
| شرب | aguraa /aɡuraː/ | agittu /aɡitːu/ | dhuguu /ɗuɡuː/ | ikiyaa /ikijaː/ | ushiya /uʃija/ | ʔurro /ʔuro/ | yaaqab /jaːʕab/ |
| واحد | mitto /mitːo/ | mitto /mitːo/ | tokko /tokːo/ | takka /takːa/ | issino /isːino/ | takka /takːa/ | inki /inki/ |
| اثنان | lame /lame/ | lame /lame/ | lama /lama/ | lakki /lakːi/ | naaʼʼa /naːʔːa/ | nam /nam/ | lammá /lamˈma/ |
| مرحبا | nagaa yi'ne /naɡaː jiʔne/ | mooye /moːje/ | akkam /akːam/ | nakaytaa /nakajtaː/ | saro /saro/ | nagaya /naɡaja/ | malaal /malaːl/ |
| شكرا | gali'ne /ɡaliʔne/ | galaata /ɡalaːta/ | galatoomi /ɡalatoːmi/ | — /—/ | galatay /ɡalataj/ | galche /ɡaltʃe/ | galatto /ɡalatto/ |
| جيد | danchu /dantʃu/ | danee /daneː/ | gaarii /ɡaːriː/ | paʛaari /paʛaːri/ | lo'o /loʔo/ | ash /aʃ/ | meqe /meʕe/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.