Tiếng Xavante

Tiếng Xavante (ISO 639-3: xav), được người nói gọi là A’uwẽ mreme, là một ngôn ngữ Jê Trung tâm thuộc hệ Macro-Jê, được khoảng 12.000–15.000 người sử dụng trong các cộng đồng bản địa ở miền đông bang Mato Grosso, Brasil. Đây vẫn là ngôn ngữ chính của cộng đồng và được truyền lại cho trẻ em, mặc dù tiếng Bồ Đào Nha được dùng rộng rãi trong quan hệ với bên ngoài. Hệ thống âm thanh có chín phẩm chất nguyên âm miệng và bốn phẩm chất nguyên âm mũi với trường độ khu biệt, cùng một kho phụ âm tương đối nhỏ; các âm tắc được hiện thực hóa thành âm miệng, âm mũi hoặc âm tiền mũi hóa tùy ngữ cảnh. Cấu trúc mệnh đề có trật tự tân ngữ–tác thể–động từ trong các kết cấu khiển cách, còn hình thái học đánh dấu ngôi, số, thể và những phân biệt xã hội như dạng kính trọng và thân mật. Tiếng Xavante được viết bằng các chính tả dựa trên chữ Latinh trong trường học bản địa và các ấn phẩm, nhưng một số quy ước chính tả khác nhau giữa các cộng đồng.