Rarámuri
tiếng Tarahumara
Uto-Aztecan (Taracahitan)
Tiếng Tarahumara (Rarámuri, "người chạy bằng chân") là một ngôn ngữ Yuto-Aztec ở vùng Sierra Tarahumara thuộc bang Chihuahua, Mexico. Người Rarámuri nổi tiếng thế giới với truyền thống chạy đường dài như "rarájipari" (chạy đá bóng).
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong tiếng Tarahumara
Nước
bawí
/bawi/
Lửa
nahí
/nahi/
Mặt trời
rayó
/ɾajo/
Mặt trăng
mecá
/metʃa/
Mẹ
iyé
/ije/
Cha
onó
/ono/
Ăn
koʼa
/koʔa/
Uống
bahí
/bahi/
Yêu
nakí
/naki/
Tim
surí
/suɾi/
Cây
gokó
/ɡoko/
Nhà
kalí
/kali/
Chó
kochí
/kotʃi/
Mèo
misí
/misi/
Tay
sekuá
/sekwa/
Mắt
pusí
/pusi/
Xin chào
kuira
/kuiɾa/
Cảm ơn
matéterabá
/mateteɾaba/
Một
bilé
/bile/
Tốt
galá
/ɡala/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Uto-Aztecan (Taracahitan) liên quan
| Nghĩa | tiếng Tarahumara | Tiếng Nawat | Tiếng Paiute Bắc | Tiếng Wixárika | tiếng Niue | Tiếng Nahuatl Eo Đất | tiếng Marquesa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | bawí /bawi/ | at /at/ | paa /paː/ | ha /ha/ | vai /vai/ | ahtli /aʔtli/ | vai /vai/ |
| Lửa | nahí /nahi/ | tit /tit/ | kuna /kuna/ | tai /tai/ | afi /afi/ | tit /tit/ | ahi /ahi/ |
| Mặt trời | rayó /ɾajo/ | tunal /tunal/ | tabe /tape/ | tau /tau/ | lā /laː/ | tonal /tonal/ | ʻoumati /ʔoumati/ |
| Mặt trăng | mecá /metʃa/ | metsti /metsti/ | mua /mu.a/ | metsa /metsa/ | mahina /mahina/ | metz /mets/ | mahina /mahina/ |
| Mẹ | iyé /ije/ | nan /nan/ | pia /pi.a/ | nana /nana/ | matua fifine /matua fifine/ | nan /nan/ | kuʻa /kuʔa/ |
| Cha | onó /ono/ | tat /tat/ | naa /naː/ | yawe /jawe/ | matua taane /matua taːne/ | tat /tat/ | motua /motua/ |
| Ăn | koʼa /koʔa/ | takwa /takwa/ | tɨka /tɨka/ | kuye /kuje/ | kai /kai/ | tacua /takʷa/ | kai /kai/ |
| Uống | bahí /bahi/ | ati /ati/ | hibi /hipi/ | hi'eka /hiʔeka/ | inu /inu/ | ati /ati/ | inu /inu/ |
| Yêu | nakí /naki/ | nesa /nesa/ | suabetɨ /suapetɨ/ | kanenki /kanenki/ | fakaalofa /fakaalofa/ | nech-nequi /netʃneki/ | hanahana /hanahana/ |
| Tim | surí /suɾi/ | yulu /julu/ | piwi /piwi/ | iyari /ijari/ | fatu /fatu/ | yolio /jolio/ | fatu /fatu/ |
| Cây | gokó /ɡoko/ | kwawit /kʷawit/ | hupi /hupi/ | kiyé /kije/ | akau /akau/ | cuahuit /kʷawit/ | tumu kahi /tumu kahi/ |
| Nhà | kalí /kali/ | kal /kal/ | nobi /nopi/ | ki /ki/ | fale /fale/ | cali /kali/ | hae /hae/ |
| Chó | kochí /kotʃi/ | chichi /tʃitʃi/ | isha /iʃa/ | tsïkï /tsɨkɨ/ | kuli /kuli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | peko /peko/ |
| Mèo | misí /misi/ | mishin /miʃin/ | mosa /mosa/ | mitsu /mitsu/ | pusi /pusi/ | miston /miston/ | piki /piki/ |
| Tay | sekuá /sekwa/ | mey /mei/ | mai /mai/ | mama /mama/ | lima /lima/ | mahuit /mawit/ | ʻima /ʔima/ |
| Mắt | pusí /pusi/ | ish /iʃ/ | pui /pui/ | tukite /tukite/ | mata /mata/ | ix /iʃ/ | mata /mata/ |
| Xin chào | kuira /kuiɾa/ | ne pakua /ne pakwa/ | maikwa /maikwa/ | kekuanenki /kekwanenki/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | niltze /niltse/ | kaoha /kaoha/ |
| Cảm ơn | matéterabá /mateteɾaba/ | padiush /padjuʃ/ | pesa /pesa/ | pa'iwakaitsie /paʔiwakaitsje/ | fakaaue /fakaaue/ | tlazohcamati /tlasoʔkamati/ | mauruuru /mauɾuuɾu/ |
| Một | bilé /bile/ | se /se/ | simɨ /simɨ/ | xevi /ʃevi/ | taha /taha/ | ce /se/ | tahi /tahi/ |
| Tốt | galá /ɡala/ | kwahli /kʷahli/ | pesa /pesa/ | waxa /waʃa/ | mitaki /mitaki/ | cualli /kʷalːi/ | maitaʻi /maitaʔi/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.