Mexicaneru
Tiếng Nahuatl Eo Đất
Uto-Aztec
Tiếng Nahuatl Eo đất (cũng gọi là tiếng Nahuatl Mecayapan-Pajapan, Náhuatl del Istmo) là một trong khoảng 30 biến thể Nahuatl hiện đại của Mexico, được nói tại ba khu tự quản thuộc vùng Eo đất Tehuantepec ở bang Veracruz. Họ Nahuan (bắt nguồn từ tiếng Nahuatl cổ điển nci, ngôn ngữ văn chương của Đế chế Aztec) chia thành các nhánh Nahuan Đông (bao gồm Eo đất), Nahuan Tây và nhánh Pochutec đã tuyệt chủng. Tiếng Nahuatl Eo đất thuộc cụm biến thể phía đông, không thông hiểu lẫn nhau với tiếng Nahuatl Huasteca lớn hơn (nhe) và các biến thể Nahuatl Sierra de Puebla. Các chương trình giáo dục song ngữ từ thập niên 1990 đã tạo ra tài liệu xóa mù chữ chuẩn hóa, trong đó tiếng Nahuatl Eo đất nổi bật vì bảo tồn các đặc điểm của tiếng Nahuatl cổ điển (âm tắc thanh hầu saltillo, sự phân biệt độ dài nguyên âm) đã mất ở một số biến thể phía tây.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Nahuatl Eo Đất
Nước
ahtli
/aʔtli/
Lửa
tit
/tit/
Mặt trời
tonal
/tonal/
Mặt trăng
metz
/mets/
Sao
sitlalin
/siˈtlalin/
Mẹ
nan
/nan/
Cha
tat
/tat/
Tôi
naja
/ˈnaha/
Bạn
taja
/ˈtaha/
Tên
tocayotl
/tokaˈjotɬ/
Mắt
ix
/iʃ/
Tay
mahuit
/mawit/
Tim
yolio
/jolio/
Yêu
nequi
/neki/
Cây
cuahuit
/kʷawit/
Nhà
cali
/kali/
Chó
itzcuintli
/itskʷintli/
Mèo
miston
/miston/
Ăn
tacua
/takʷa/
Uống
ati
/ati/
Một
ce
/se/
Hai
ome
/ˈome/
Xin chào
niltze
/niltse/
Cảm ơn
tlazohcamati
/tlasoʔkamati/
Tốt
cualli
/kʷalːi/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Uto-Aztecan liên quan
| Nghĩa | Tiếng Nahuatl Eo Đất | Tiếng Nahuatl Huasteca Trung | Tiếng Nahuatl Huasteca Tây | Tiếng Nawat | Tiếng Nahuatl Guerrero | Tiếng Nahuatl Huasteca Đông | Tiếng Nahuatl cổ điển |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ahtli /aʔtli/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | at /at/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | ātl /aːtɬ/ |
| Lửa | tit /tit/ | tlitl /tɬitɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | tit /tit/ | tletl /tɬetɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | tlētl /tɬeːtɬ/ |
| Mặt trời | tonal /tonal/ | tonati /tonati/ | tonati /tonati/ | tunal /tunal/ | tonatih /tonatih/ | tonatih /tonatih/ | tōnatiuh /toːnatiw/ |
| Mặt trăng | metz /mets/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | metsti /metsti/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | mētztli /meːtstɬi/ |
| Sao | sitlalin /siˈtlalin/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sital /ˈsital/ | sitlalin /siˈtlalin/ | sitlalij /siˈtlalih/ | cītlālin /siːˈtlaːlin/ |
| Mẹ | nan /nan/ | nana /nana/ | nana /nana/ | nan /nan/ | nanan /nanan/ | mama /mama/ | nāntli /naːntɬi/ |
| Cha | tat /tat/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tat /tat/ | tatah /tatah/ | tata /tata/ | tahtli /tahtɬi/ |
| Tôi | naja /ˈnaha/ | na /na/ | na /na/ | naja /ˈnaha/ | nejua /neˈwa/ | na /na/ | nehhuātl /neʔˈwaːtɬ/ |
| Bạn | taja /ˈtaha/ | ta /ta/ | ta /ta/ | taja /ˈtaha/ | tejua /teˈwa/ | ta /ta/ | tehhuātl /teʔˈwaːtɬ/ |
| Tên | tocayotl /tokaˈjotɬ/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tukay /ˈtukaj/ | tocaitl /toˈkaitɬ/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tōcāitl /toːˈkaːitɬ/ |
| Mắt | ix /iʃ/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | ish /iʃ/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | īxtli /iːʃtɬi/ |
| Tay | mahuit /mawit/ | maitl /maitl/ | maitl /maitl/ | mey /mei/ | maitl /maitɬ/ | maitl /maitl/ | māitl /maːitɬ/ |
| Tim | yolio /jolio/ | yollotl /jolːotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yulu /julu/ | yolotl /jolotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yōllōtl /joːlːoːtɬ/ |
| Yêu | nequi /neki/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tasujta /tasuhta/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazōhtla /tɬasoːhtɬa/ |
| Cây | cuahuit /kʷawit/ | cuahuitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitl/ | kwawit /kʷawit/ | kuauitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ |
| Nhà | cali /kali/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ | kal /kal/ | kalli /kalːi/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ |
| Chó | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | chichi /tʃitʃi/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuīntli /itskʷiːntɬi/ |
| Mèo | miston /miston/ | mizton /miston/ | mizton /miston/ | mishin /miʃin/ | miston /miston/ | mizton /miston/ | mīztōn /miːstoːn/ |
| Ăn | tacua /takʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | takwa /takwa/ | tlakua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ |
| Uống | ati /ati/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | ati /ati/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | ātli /aːtɬi/ |
| Một | ce /se/ | ce /se/ | ce /se/ | se /se/ | ce /se/ | ce /se/ | cē /seː/ |
| Hai | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ume /ˈume/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ōme /ˈoːme/ |
| Xin chào | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | ne pakua /ne pakwa/ | niltze /niltse/ | nimitzpaca /nimitspaka/ | niltze /niltse/ |
| Cảm ơn | tlazohcamati /tlasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | padiush /padjuʃ/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazōhcāmati /tɬasoːhkaːmati/ |
| Tốt | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | kwahli /kʷahli/ | kuajli /kʷahli/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.