Naáyarite
Tiếng Cora
Uto-Aztec
Tiếng Cora (tự danh Naáyarite) là một ngôn ngữ Uto-Aztec thuộc tiểu nhánh Corachol, được khoảng 17.000 người nói ở vùng Sierra del Nayar thuộc bang Nayarit, Mexico. Về mặt ngôn ngữ học, tiếng Cora có quan hệ gần gũi nhất với tiếng Wixarika/Huichol (hch) — ngôn ngữ chị em Corachol của nó — nhưng khác biệt đủ để hai thứ tiếng không thể hiểu lẫn nhau. Người Cora duy trì tôn giáo bản địa truyền thống của mình lấy nữ thần Tatei Náa'arí làm trung tâm và tiếp tục các tập tục hành hương cổ xưa đến những địa điểm núi thiêng, bao gồm Tete Naayéri (Mesa del Nayar). Cụm phương ngữ Cora bao gồm Mariteco, Cora vùng núi và các biến thể Đông/Trung. Bất chấp số lượng người nói ít ỏi, tiếng Cora vẫn duy trì được sự truyền thừa giữa các thế hệ tại những khu định cư hẻo lánh hơn ở Sierra del Nayar nhờ sự cô lập về địa lý của vùng và tính toàn vẹn văn hóa truyền thống.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Cora
Nước
hapɨn
/hapɨn/
Lửa
ta'ai
/taʔai/
Mặt trời
tahaapuá
/tahaːpwa/
Mặt trăng
mɨhka
/mɨhka/
Sao
sɨɨrabe
/sɨːˈrabe/
Mẹ
naana
/naːna/
Cha
hahuá
/hahwa/
Tôi
neʼu
/ˈneʔu/
Bạn
aʼu
/ˈaʔu/
Tên
yeuwa
/ˈjeuwa/
Mắt
húi
/hwi/
Tay
mam
/mam/
Tim
hɨurí
/hɨuri/
Yêu
ka'na
/kaʔna/
Cây
kɨré
/kɨre/
Nhà
kíh
/kih/
Chó
tsɨ'ɨ
/tsɨʔɨ/
Mèo
mistú
/mistu/
Ăn
kuá
/kwa/
Uống
hi'i
/hiʔi/
Một
cei
/tsei/
Hai
huapoa
/waˈpoa/
Xin chào
ke'kuanenki
/keʔkwanenki/
Cảm ơn
atsipiraá
/atsipiraː/
Tốt
huá'i
/hwaʔi/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Uto-Aztecan liên quan
| Nghĩa | Tiếng Cora | Tiếng Wixárika | Tiếng Nawat | Tiếng Nahuatl Huasteca Trung | Tiếng Nahuatl Huasteca Tây | Tiếng Nahuatl Huasteca Đông | Tiếng Nahuatl Eo Đất |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | hapɨn /hapɨn/ | ha /ha/ | at /at/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | ahtli /aʔtli/ |
| Lửa | ta'ai /taʔai/ | tai /tai/ | tit /tit/ | tlitl /tɬitɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | tit /tit/ |
| Mặt trời | tahaapuá /tahaːpwa/ | tau /tau/ | tunal /tunal/ | tonati /tonati/ | tonati /tonati/ | tonatih /tonatih/ | tonal /tonal/ |
| Mặt trăng | mɨhka /mɨhka/ | metsa /metsa/ | metsti /metsti/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | metz /mets/ |
| Sao | sɨɨrabe /sɨːˈrabe/ | xurawe /ʃuˈrawe/ | sital /ˈsital/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sitlalin /siˈtlalin/ |
| Mẹ | naana /naːna/ | nana /nana/ | nan /nan/ | nana /nana/ | nana /nana/ | mama /mama/ | nan /nan/ |
| Cha | hahuá /hahwa/ | yawe /jawe/ | tat /tat/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tat /tat/ |
| Tôi | neʼu /ˈneʔu/ | nee /neː/ | naja /ˈnaha/ | na /na/ | na /na/ | na /na/ | naja /ˈnaha/ |
| Bạn | aʼu /ˈaʔu/ | eekɨ /ˈeːkɨ/ | taja /ˈtaha/ | ta /ta/ | ta /ta/ | ta /ta/ | taja /ˈtaha/ |
| Tên | yeuwa /ˈjeuwa/ | tewa /ˈtewa/ | tukay /ˈtukaj/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tocayotl /tokaˈjotɬ/ |
| Mắt | húi /hwi/ | tukite /tukite/ | ish /iʃ/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | ix /iʃ/ |
| Tay | mam /mam/ | mama /mama/ | mey /mei/ | maitl /maitl/ | maitl /maitl/ | maitl /maitl/ | mahuit /mawit/ |
| Tim | hɨurí /hɨuri/ | iyari /ijari/ | yulu /julu/ | yollotl /jolːotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yolio /jolio/ |
| Yêu | ka'na /kaʔna/ | kanenki /kanenki/ | tasujta /tasuhta/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | nequi /neki/ |
| Cây | kɨré /kɨre/ | kiyé /kije/ | kwawit /kʷawit/ | cuahuitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ | cuahuit /kʷawit/ |
| Nhà | kíh /kih/ | ki /ki/ | kal /kal/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ | cali /kali/ |
| Chó | tsɨ'ɨ /tsɨʔɨ/ | tsïkï /tsɨkɨ/ | chichi /tʃitʃi/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ |
| Mèo | mistú /mistu/ | mitsu /mitsu/ | mishin /miʃin/ | mizton /miston/ | mizton /miston/ | mizton /miston/ | miston /miston/ |
| Ăn | kuá /kwa/ | kuye /kuje/ | takwa /takwa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tacua /takʷa/ |
| Uống | hi'i /hiʔi/ | hi'eka /hiʔeka/ | ati /ati/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | ati /ati/ |
| Một | cei /tsei/ | xevi /ʃevi/ | se /se/ | ce /se/ | ce /se/ | ce /se/ | ce /se/ |
| Hai | huapoa /waˈpoa/ | huta /huˈta/ | ume /ˈume/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ |
| Xin chào | ke'kuanenki /keʔkwanenki/ | kekuanenki /kekwanenki/ | ne pakua /ne pakwa/ | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | nimitzpaca /nimitspaka/ | niltze /niltse/ |
| Cảm ơn | atsipiraá /atsipiraː/ | pa'iwakaitsie /paʔiwakaitsje/ | padiush /padjuʃ/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tlasoʔkamati/ |
| Tốt | huá'i /hwaʔi/ | waxa /waʃa/ | kwahli /kʷahli/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.