Lumasaaba
Tiếng Masaaba
ngữ hệ Đại Tây Dương-Congo (nhánh Bantu, Masaba-Luhya)
Tiếng Masaaba (Lumasaaba; ISO 639-3: myx), còn gọi là Gisu hay Lugisu, là ngôn ngữ Bantu của các cộng đồng Bamasaaba hoặc Bagisu quanh sườn tây và nam núi Elgon ở miền đông Uganda cùng vùng Kenya lân cận. Nó gần gũi với Bukusu và các ngôn ngữ thường được gộp thành Luhya, nhưng Masaaba được xác định riêng và không nên đơn giản đổi sang mã ngôn ngữ vĩ mô Luhya. Như các ngôn ngữ Bantu khác, nó có hệ lớp danh từ với sự hòa hợp thể hiện trên từ bổ nghĩa và những thành tố ngữ pháp khác. Đây là ngôn ngữ thanh điệu, chắp dính, thường theo trật tự chủ–động–tân và tạo dạng động từ phức tạp để đánh dấu thành phần tham gia, thì, thể cùng phạm trù liên quan. Masaaba dùng chính tả Latinh trong phát thanh, nhà thờ, văn học địa phương và một phần giáo dục; nó không có địa vị chính thức toàn quốc, còn người đa ngữ dùng thêm tiếng Anh, Swahili, Luganda hoặc ngôn ngữ láng giềng tùy hoàn cảnh.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Masaaba
Nước
kamaatsi
/kamaːtsi/
Lửa
kamulilo
/kamulilo/
Mặt trời
suuba
/suːba/
Mặt trăng
umweesi
/umweːsi/
Sao
kumunyeenye
/kumuɲeːɲe/
Mẹ
mayi
/maji/
Cha
papa
/papa/
Tôi
ise
/ise/
Bạn
iwe
/iwe/
Tên
lisiina
/lisiːna/
Mắt
liiso
/liːso/
Tay
kumukhono
/kumukʰono/
Tim
umwoyo
/umwojo/
Yêu
khusima
/kʰusima/
Cây
kumusaala
/kumusaːla/
Nhà
nzu
/nzu/
Chó
imbwa
/imbwa/
Mèo
paka
/paka/
Ăn
khulya
/kʰuʎa/
Uống
khunywa
/kʰuɲwa/
Một
mulala
/mulala/
Hai
babili
/βaβili/
Xin chào
mulembe
/mulembe/
Cảm ơn
ole nise
/ole nise/
Tốt
kalayi
/kalaji/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Atlantic-Congo (Bantu, Masaba-Luhya) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Masaaba | Tiếng Bukusu | Tiếng Luhya | Tiếng Nyaturu | Tiếng Runyankole | Tiếng Tonga (Zambia) | Tiếng Sangu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | kamaatsi /kamaːtsi/ | kamatsi /kamatsi/ | amatsi /amatsi/ | maazi /maːzi/ | amaizi /amaizi/ | meenda /meːnda/ | ameenzi /ameːnzi/ |
| Lửa | kamulilo /kamulilo/ | kamulilo /kamulilo/ | omuliro /omuliro/ | moto /moto/ | omuriro /omuriro/ | mulilo /mulilo/ | umoto /umoto/ |
| Mặt trời | suuba /suːba/ | liuba /liuba/ | liuba /liuba/ | nzua /nzua/ | izooba /izoːba/ | zuba /zuba/ | liluga /liluɡa/ |
| Mặt trăng | umweesi /umweːsi/ | kumwesi /kumwesi/ | omwesi /omwesi/ | umweri /umweɾi/ | omwezi /omwezi/ | mwezi /mwezi/ | umwesi /umwesi/ |
| Sao | kumunyeenye /kumuɲeːɲe/ | kumunyeenye /kumuɲeːɲe/ | eng'ining'ini /eŋiniŋini/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ | nyenyezi /ɲeˈɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ |
| Mẹ | mayi /maji/ | mayi /maji/ | mayi /maji/ | mama /mama/ | maawe /maːwe/ | bama /bama/ | mama /mama/ |
| Cha | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | tata /tata/ | tata /tata/ | bataata /bataːta/ | baba /baba/ |
| Tôi | ise /ise/ | ese /ese/ | ese /ese/ | une /une/ | nyowe /ɲowe/ | ime /ime/ | une /une/ |
| Bạn | iwe /iwe/ | ewe /ewe/ | ewe /ewe/ | uwe /uwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ |
| Tên | lisiina /lisiːna/ | lisina /lisiːna/ | elira /elira/ | izina /izina/ | eiziina /eiziːna/ | izina /iˈziːna/ | litawa /litawa/ |
| Mắt | liiso /liːso/ | liiso /liːso/ | liiso /liːso/ | iriiso /iɾiːso/ | eriiso /eriːso/ | liso /liso/ | iliho /iliho/ |
| Tay | kumukhono /kumukʰono/ | kumukhono /kumukʰono/ | omukhono /omukʰono/ | ukuboko /ukuboko/ | omukono /omukono/ | kuboko /kuboko/ | ukuboko /ukuboko/ |
| Tim | umwoyo /umwojo/ | kumwoyo /kumwojo/ | omwoyo /omwojo/ | umutima /umutima/ | omutima /omutima/ | moyo /mojo/ | umutima /umutima/ |
| Yêu | khusima /kʰusima/ | busiani /busiani/ | obuyanzi /obujanzi/ | butogwa /butoɡwa/ | rukundo /rukundo/ | luyando /lujando/ | ulungu /uluŋɡu/ |
| Cây | kumusaala /kumusaːla/ | kumusaala /kumusaːla/ | omusala /omusala/ | umuti /umuti/ | omuti /omuti/ | cisamu /tʃisamu/ | umuti /umuti/ |
| Nhà | nzu /nzu/ | enju /endʒu/ | enzu /enzu/ | nyumba /ɲumba/ | enju /endʒu/ | ng'anda /ŋanda/ | inyumba /iɲumba/ |
| Chó | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | embwa /embwa/ | muvwa /muvwa/ | imbwa /imbwa/ |
| Mèo | paka /paka/ | enyawu /eɲawu/ | lipusi /lipusi/ | paka /paka/ | kapa /kapa/ | kaaze /kaːze/ | paka /paka/ |
| Ăn | khulya /kʰuʎa/ | khulya /kʰuʎa/ | khulia /kʰulia/ | kuria /kuɾia/ | kurya /kurja/ | kulya /kulja/ | kulya /kuʎa/ |
| Uống | khunywa /kʰuɲwa/ | khunywa /kʰuɲwa/ | khunywa /kʰuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ |
| Một | mulala /mulala/ | ndala /ndala/ | ndala /ndala/ | umwe /umwe/ | emwe /emwe/ | -mwi /mwi/ | imo /imo/ |
| Hai | babili /βaβili/ | babili /βaβili/ | tsibili /tsiβili/ | aviri /aβiri/ | ibiri /iβiri/ | -bili /bili/ | avili /aβili/ |
| Xin chào | mulembe /mulembe/ | mulembe /mulembe/ | mulembe /mulembe/ | mbukire /mbukiɾe/ | agandi /aɡandi/ | mwabuka buti /mwabuka buti/ | mbasala /mbasala/ |
| Cảm ơn | ole nise /ole nise/ | orio /orio/ | orio /orio/ | asante /aˈsante/ | webare /webare/ | twalumba /twalumba/ | nashukulu /naʃukulu/ |
| Tốt | kalayi /kalaji/ | kalayi /kalaji/ | malayi /malaji/ | kihi /kihi/ | kirungi /kiruŋɡi/ | kabotu /kabotu/ | kwifwa /kwifwa/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.