Xapagí
Tiếng Pirahã
Mura (biệt lập)
Tiếng Pirahã nổi tiếng trong ngôn ngữ học bởi những đặc điểm loại hình cực đoan: không có mệnh đề lồng, không có số đếm chính xác (chỉ có "ít" và "nhiều"), không có từ chỉ màu sắc, không có thì ngữ pháp kiểu châu Âu. Phân tích của Daniel Everett đã làm dấy lên cuộc tranh luận lớn về ngữ pháp phổ quát.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Pirahã
Nước
piigi
/piiɡi/
Lửa
hoa
/hoa/
Mặt trời
hisi
/hisi/
Mặt trăng
kapiigaísao
/kapiiɡaísao/
Sao
apapaí
/àpàpàí/
Mẹ
ʔaaí
/ʔaaí/
Cha
baíxi
/baíʃi/
Tôi
ti
/tì/
Bạn
gíxai
/ɡíʔàì/
Tên
íga
/ígà/
Mắt
ʔai
/ʔai/
Tay
piíʔai
/piíʔai/
Tim
aoʔaago
/aoʔaaɡo/
Yêu
gí
/ɡí/
Cây
hoí
/hoí/
Nhà
kaiʔii
/kaiʔii/
Chó
kobaí
/kobaí/
Mèo
xowí
/ʃowí/
Ăn
ʔaʔaí
/ʔaʔaí/
Uống
gao
/ɡao/
Một
hói
/hói/
Hai
hoí
/hòí/
Xin chào
gaíhií
/ɡaíhií/
Cảm ơn
kapiíhií
/kapiíhií/
Tốt
aoʔaago
/aoʔaaɡo/
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Mura (isolate) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Pirahã | Tiếng Wichita | Tiếng Juǀhoan | Tiếng Lepcha | Tiếng Senufo Supyire | Tiếng Wayuu | Tiếng Aari |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | piigi /piiɡi/ | kicʔa /kitsʔa/ | gǃú /ᶢǃú/ | ᰣᰫᰵ /ʔuŋ/ | lwɔ /lwɔ/ | wuin /wuin/ | waki /waki/ |
| Lửa | hoa /hoa/ | hatʔihks /hatʔihks/ | dahm /dã̀m/ | ᰕᰧ /mi/ | fyaa /fjaː/ | siki /siki/ | mola /mola/ |
| Mặt trời | hisi /hisi/ | saːkihirikiʔis /saːkihiɾikiʔis/ | ǃhúí /ᵑǃʰúí/ | ᰠᰗᰪᰭ /sətsɯk/ | kanha /kaɲa/ | kaʼi /kaʔi/ | háy /haj/ |
| Mặt trăng | kapiigaísao /kapiiɡaísao/ | — /—/ | nǁháí /ᵑǁʰáí/ | ᰜᰦᰟᰨ /lavo/ | cuoꞌngo /tʃuoŋɡo/ | kashi /kaʃi/ | arfi /arfi/ |
| Sao | apapaí /àpàpàí/ | hokʼwahriʔ /hokʼʷahriʔ/ | ǀqhùbi /ǀqʰùbí/ | ᰠᰝᰩᰲ /səhɔr/ | lɔhɔ /lɔ̀hɔ̀/ | jolotsü /holotsɨ/ | manka /ˈmanka/ |
| Mẹ | ʔaaí /ʔaaí/ | ʔatsi /ʔatsi/ | taqe /tàʔè/ | ᰣᰦᰕᰫ /ʔamu/ | naa /naː/ | ei /ei/ | inde /inde/ |
| Cha | baíxi /baíʃi/ | ʔaːsi /ʔaːsi/ | ba /bà/ | ᰣᰦᰓᰨ /ʔabo/ | saa /saː/ | ashi /aʃi/ | baba /baba/ |
| Tôi | ti /tì/ | náⁱʔ /náːʔ/ | mi /mí/ | ᰃᰨ /go/ | mii /mìː/ | taya /taja/ | ita /ʔiˈta/ |
| Bạn | gíxai /ɡíʔàì/ | áⁱʔ /áːʔ/ | a /à/ | ᰝᰩ /hɔ/ | mu /mú/ | pia /pia/ | ahna /ahˈna/ |
| Tên | íga /ígà/ | -riʔ /riʔ/ | ǀ'hòà /ǀʼhòà/ | ᰣᰦᰓᰥᰤᰦᰵ /ʔabrjaŋ/ | yabɛ /jàbɛ̀/ | anülia /anɨlia/ | naami /naːˈmi/ |
| Mắt | ʔai /ʔai/ | kiriːkihinaʔ /kiɾiːkihinaʔ/ | ǃʼàqè /ᶢǃʼàʔè/ | ᰣᰦᰕᰧᰭᰶ /ʔamik/ | fyaha /fjaha/ | oʼu /oʔu/ | aafi /aːfi/ |
| Tay | piíʔai /piíʔai/ | ʔiskʔa /ʔiskʔa/ | ǃʼau /ǃʼau/ | ᰣᰦᰀᰶ /ʔakə/ | kya /kja/ | ajapü /axapɨ/ | kushum /kuʃum/ |
| Tim | aoʔaago /aoʔaaɡo/ | kaːc /kaːts/ | ǂʼàn /ǂʼàn/ | ᰣᰦᰜᰪᰳ /ʔalɯt/ | urɔ /uɾɔ/ | aaʼin /aːʔin/ | lubba /lubːa/ |
| Yêu | gí /ɡí/ | — /—/ | ǀʼán /ǀʼán/ | ᰣᰦᰆᰬ /ʔace/ | lyɛnɛ /ʎɛnɛ/ | alasüin /alasɨin/ | gaya /ɡaja/ |
| Cây | hoí /hoí/ | tahaːriʔ /tahaːɾiʔ/ | ǃaìh /ǃaìh/ | ᰀᰫᰵ /kuŋ/ | kapyiŋi /kapjiŋi/ | wunuʼu /wunuʔu/ | miza /miza/ |
| Nhà | kaiʔii /kaiʔii/ | kaːhikʔa /kaːhikʔa/ | tjù /tʃù/ | ᰜᰧᰶ /li/ | nyiŋkanaŋa /ɲiŋkanaŋa/ | miichi /miːtʃi/ | kara /kara/ |
| Chó | kobaí /kobaí/ | kicʔariːh /kitsʔaɾiːh/ | ǂhòã /ᵑǂʰòã/ | ᰀᰈᰫ /kəʒu/ | fwo /fwo/ | erü /eɾɨː/ | kana /kana/ |
| Mèo | xowí /ʃowí/ | — /—/ | ǃhòè /ᵑǃʰòè/ | ᰣᰦᰜᰤᰫ /ʔalju/ | baha /baha/ | misho /miʃo/ | shanɡo /ʃaŋɡo/ |
| Ăn | ʔaʔaí /ʔaʔaí/ | taʔac /taʔats/ | ǃʼám /ǃʼám/ | ᰙᰨ /dzo/ | kanyi /kaɲi/ | ekaa /ekaː/ | itte /itːe/ |
| Uống | gao /ɡao/ | kiːckiriʔeːhirʔa /kiːtskiɾiʔeːhiɾʔa/ | kxʼáí /kxʼái/ | ᰋᰩᰵ /tʰɔŋ/ | nyaha /ɲaha/ | asaa /asaː/ | ushe /uʃe/ |
| Một | hói /hói/ | cʔiːʔas /tsʔiːʔas/ | nǀèʼè /ᵑǀèʼè/ | ᰀᰦᰳ /kat/ | ni /ni/ | wanee /waneː/ | kollo /kolːo/ |
| Hai | hoí /hòí/ | wic /wits/ | tsàn /tsã̀/ | ᰉᰬᰳ /ɲet/ | shuunni /ʃùːnːì/ | piama /piama/ | qasken /qasˈken/ |
| Xin chào | gaíhií /ɡaíhií/ | nakahaʔahirʔa /nakahaʔahiɾʔa/ | mí kúrùwà /mí kúrùwà/ | ᰂᰦᰮᰛᰧᰶ /kʰamri/ | mɛ /mɛ/ | jamaya /xamaja/ | saro /saro/ |
| Cảm ơn | kapiíhií /kapiíhií/ | — /—/ | mí ǁʼàmà /mí ǁʼàmà/ | ᰀ᰷ᰥᰩᰭᰇᰧᰶ /ʈɔkcʰi/ | fenge /feŋɡe/ | talé /tale/ | galatoma /ɡalatoma/ |
| Tốt | aoʔaago /aoʔaaɡo/ | — /—/ | ǀʼàn /ǀʼàn/ | ᰣᰦᰛᰤᰫᰮ /ʔarjum/ | nyaha /ɲaha/ | anasü /anasɨ/ | goodi /ɡoːdi/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.