Mongghul
Tiếng Mongghul
Mongolic (Shirongol, Monguoric)
Tiếng Mongghul (cũng gọi là Mangghuer hoặc Thổ ngữ — tu yu) là một ngôn ngữ Mông Cổ của người Tu (Tu zú) thuộc tỉnh Thanh Hải và Cam Túc của Trung Quốc, ở vùng đông-bắc cao nguyên Tây Tạng (vùng văn hóa Tạng Amdo). Mặc dù được Trung Quốc xếp chung thành một dân tộc ("Tu"), Mongghul và Mangghuer khác biệt đủ để các nhà ngôn ngữ học coi đây là các ngôn ngữ riêng biệt thuộc nhánh Mông Cổ Shirongol. Chịu ảnh hưởng đáng kể từ tiếng Tạng Amdo lân cận (vùng phương ngữ Khams) và tiếng Hán Tây Bắc, có cả các từ vay mượn Ba Tư qua Con đường Tơ lụa.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Mongghul
Nước
usu
/usu/
Lửa
ghal
/ʁal/
Mặt trời
nara
/nara/
Mặt trăng
sara
/sara/
Mẹ
ana
/ana/
Cha
ada
/ada/
Ăn
idi-
/idi/
Uống
uu-
/uː/
Yêu
durala-
/durala/
Tim
jürige
/dʒyriɡe/
Cây
modu
/modu/
Nhà
ger
/ɡer/
Chó
noghui
/noʁui/
Mèo
mau
/mau/
Tay
ghar
/ʁar/
Mắt
nidu
/nidu/
Xin chào
amur sain
/amur sain/
Cảm ơn
bayarla-
/bajarla/
Một
nige
/niɡe/
Tốt
sain
/sain/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Mongolic (Shirongol, Monguoric) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Mongghul | tiếng Mông Cổ trung đại | Tiếng Mông Cổ cổ điển | Tiếng Mông Cổ | tiếng Kalmyk | tiếng Buryat | Tiếng Mông Cổ (Nội Mông) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | usu /usu/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | ус /us/ | усн /usn/ | уһан /uhan/ | ᠤᠰᠤ /usu/ |
| Lửa | ghal /ʁal/ | ᠭᠠᠯ /ɣal/ | ᠭᠠᠯ /ɡal/ | гал /ɡal/ | гал /ɡal/ | гал /ɡal/ | ᠭᠠᠯ /ɡɑl/ |
| Mặt trời | nara /nara/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | нар /nar/ | нарн /narn/ | наран /naran/ | ᠨᠠᠷᠠ /nɑrɑ/ |
| Mặt trăng | sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | сар /sar/ | сар /sar/ | һара /hara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sɑrɑ/ |
| Mẹ | ana /ana/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | ᠡᠬᠡ /eke/ | ээж /eːdʒ/ | ээҗ /eːdʒ/ | эхэ /exe/ | ᠡᠬᠡ /eχe/ |
| Cha | ada /ada/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /et͡ʃiɡe/ | аав /aːw/ | аав /aːv/ | эсэгэ /eseɡe/ | ᠠᠪᠤ /ɑβu/ |
| Ăn | idi- /idi/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | ᠢᠳᠡ- /ide-/ | идэх /idex/ | иде /ide/ | эдеэлхэ /edeːlxe/ | ᠢᠳᠡᠬᠦ /ideχʉ/ |
| Uống | uu- /uː/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ | уух /uːx/ | уу /uː/ | ууха /uːxa/ | ᠤᠤᠬᠤ /uːχu/ |
| Yêu | durala- /durala/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /xajira/ | хайр /xajr/ | дурлх /durlx/ | дуран /duran/ | ᠬᠠᠢᠷᠠ /χɑir/ |
| Tim | jürige /dʒyriɡe/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /d͡ʒirüke/ | зүрх /dzyrx/ | зүркн /zyrˈkən/ | зүрхэн /zyrxen/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirʉχe/ |
| Cây | modu /modu/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ | мод /mod/ | модн /moˈdn̩/ | модон /modon/ | ᠮᠣᠳᠤ /mɔdu/ |
| Nhà | ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | гэр /ɡer/ | гер /ɡer/ | гэр /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ |
| Chó | noghui /noʁui/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noxai/ | нохой /nɔxɔj/ | ноха /noxa/ | нохой /noxoj/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /nɔχɑi/ |
| Mèo | mau /mau/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | ᠮᠠᠭᠣ /maɣu/ | муур /muːr/ | миис /miːs/ | миисгэй /miːsɡej/ | ᠮᠤᠤᠷ /muːr/ |
| Tay | ghar /ʁar/ | ᠭᠠᠷ /ɣar/ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ | гар /ɡar/ | һар /ɣar/ | гар /ɡar/ | ᠭᠠᠷ /ɡɑr/ |
| Mắt | nidu /nidu/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ | нүд /nyd/ | нүдн /nyˈdn̩/ | нюдэн /ɲuden/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidʉ/ |
| Xin chào | amur sain /amur sain/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ | сайн уу /sajn uː/ | менд /mend/ | сайн байна /sajn bajna/ | ᠰᠠᠢᠨ ᠪᠠᠢᠨᠠ /sɑin bɑinɑ/ |
| Cảm ơn | bayarla- /bajarla/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ | баярлалаа /bajarlalaː/ | ханҗанав /xandʒanav/ | баярлаа /bajarlaː/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bɑjɑrlɑlɑ/ |
| Một | nige /niɡe/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | нэг /neɡ/ | негн /neɡn/ | нэгэн /neɡen/ | ᠨᠢᠭᠡ /niɡe/ |
| Tốt | sain /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ | сайн /sajn/ | сән /sæn/ | һайн /hajn/ | ᠰᠠᠢᠨ /sɑin/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.