Mongghul
Tiếng Mongghul
Mông Cổ (Shirongol, Monguoric)
Tiếng Mongghul (cũng gọi là Mangghuer hoặc Thổ ngữ — tu yu) là một ngôn ngữ Mông Cổ của người Tu (Tu zú) thuộc tỉnh Thanh Hải và Cam Túc của Trung Quốc, ở vùng đông-bắc cao nguyên Tây Tạng (vùng văn hóa Tạng Amdo). Mặc dù được Trung Quốc xếp chung thành một dân tộc ("Tu"), Mongghul và Mangghuer khác biệt đủ để các nhà ngôn ngữ học coi đây là các ngôn ngữ riêng biệt thuộc nhánh Mông Cổ Shirongol. Chịu ảnh hưởng đáng kể từ tiếng Tạng Amdo lân cận (vùng phương ngữ Khams) và tiếng Hán Tây Bắc, có cả các từ vay mượn Ba Tư qua Con đường Tơ lụa.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Mongghul
Nước
usu
/usu/
Lửa
ghal
/ʁal/
Mặt trời
nara
/nara/
Mặt trăng
sara
/sara/
Sao
hodi
/xoˈdi/
Mẹ
ana
/ana/
Cha
ada
/ada/
Tôi
bu
/bu/
Bạn
chi
/tɕi/
Tên
nere
/nərə/
Mắt
nidu
/nidu/
Tay
ghar
/ʁar/
Tim
jürige
/dʒyriɡe/
Yêu
durala-
/durala/
Cây
modu
/modu/
Nhà
ger
/ɡer/
Chó
noghui
/noʁui/
Mèo
mau
/mau/
Ăn
idi-
/idi/
Uống
uu-
/uː/
Một
nige
/niɡe/
Hai
ghoor
/ʁoːr/
Xin chào
amur sain
/amur sain/
Cảm ơn
bayarla-
/bajarla/
Tốt
sain
/sain/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Mongolic (Shirongol, Monguoric) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Mongghul | Tiếng Mông Cổ trung đại | Tiếng Mông Cổ cổ điển | Tiếng Kalmyk | Tiếng Mông Cổ | Tiếng Yugur Đông | Tiếng Buryat |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | usu /usu/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | усн /usn/ | ус /us/ | ус /us/ | уһан /uhan/ |
| Lửa | ghal /ʁal/ | ᠭᠠᠯ /ɣal/ | ᠭᠠᠯ /ɡal/ | гал /ɡal/ | гал /ɡal/ | гал /ɡal/ | гал /ɡal/ |
| Mặt trời | nara /nara/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | нарн /narn/ | нар /nar/ | нар /nar/ | наран /naran/ |
| Mặt trăng | sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | сар /sar/ | сар /sar/ | сар /sar/ | һара /hara/ |
| Sao | hodi /xoˈdi/ | ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ | ᠣᠳᠣᠨ /odun/ | одн /odn/ | од /ɔt/ | ходэн /χoden/ | одон /oˈdõ/ |
| Mẹ | ana /ana/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | ᠡᠬᠡ /eke/ | ээҗ /eːdʒ/ | ээж /eːdʒ/ | ээж /eːʒ/ | эхэ /exe/ |
| Cha | ada /ada/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | аав /aːv/ | аав /aːw/ | аава /ɑːva/ | эсэгэ /eseɡe/ |
| Tôi | bu /bu/ | ᠪᠢ /bi/ | ᠪᠢ /bi/ | би /bi/ | би /bi/ | би /bi/ | би /bi/ |
| Bạn | chi /tɕi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | чи /tʃi/ | чи /tʃʰi/ | чи /tʃi/ | ши /ʃi/ |
| Tên | nere /nərə/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | нерн /nern/ | нэр /ner/ | нэрэ /nere/ | нэрэ /nere/ |
| Mắt | nidu /nidu/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ | нүдн /nyˈdn̩/ | нүд /nyd/ | нүдэ /nʏde/ | нюдэн /nʲuden/ |
| Tay | ghar /ʁar/ | ᠭᠠᠷ /ɣar/ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ | һар /ɣar/ | гар /ɡar/ | гар /ɡar/ | гар /ɡar/ |
| Tim | jürige /dʒyriɡe/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirüke/ | зүркн /zyrˈkən/ | зүрх /dzyrx/ | зүрх /zʏrχ/ | зүрхэн /zyrxen/ |
| Yêu | durala- /durala/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /xajira/ | дурлх /durlx/ | хайр /xajr/ | хайрлаха /χajrlaχa/ | дуран /duran/ |
| Cây | modu /modu/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ | модн /moˈdn̩/ | мод /mod/ | мод /mod/ | модон /modon/ |
| Nhà | ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | гер /ɡer/ | гэр /ɡer/ | гэр /ɡer/ | гэр /ɡer/ |
| Chó | noghui /noʁui/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noxai/ | ноха /noxa/ | нохой /nɔxɔj/ | нохай /noχaj/ | нохой /noxoj/ |
| Mèo | mau /mau/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | миис /miːs/ | муур /muːr/ | мэшэ /meʃe/ | миисгэй /miːsɡej/ |
| Ăn | idi- /idi/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | ᠢᠳᠡ- /ide-/ | иде /ide/ | идэх /idex/ | идэхэ /ɪdeχe/ | эдеэлхэ /edeːlxe/ |
| Uống | uu- /uː/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ | уу /uː/ | уух /uːx/ | ухаха /uχaχa/ | ууха /uːxa/ |
| Một | nige /niɡe/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | негн /neɡn/ | нэг /neɡ/ | нэг /neɡ/ | нэгэн /neɡen/ |
| Hai | ghoor /ʁoːr/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | хойр /xojr/ | хоёр /xɔˈjɔr/ | гоор /ɣoːr/ | хоёр /xɔˈjɔr/ |
| Xin chào | amur sain /amur sain/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ | менд /mend/ | сайн уу /sajn uː/ | сайнар уу /sajnar uː/ | сайн байна /sajn bajna/ |
| Cảm ơn | bayarla- /bajarla/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ | ханҗанав /xandʒanav/ | баярлалаа /bajarlalaː/ | баярлалаа /bajarlalaː/ | баярлаа /bajarlaː/ |
| Tốt | sain /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ | сән /sæn/ | сайн /sajn/ | сайн /sajn/ | һайн /hajn/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.