ဘာသာ မန်
Tiếng Môn
Nam Á (Môn-Khmer, Mon)
Tiếng Môn là một trong những ngôn ngữ văn tự được ghi chép cổ xưa nhất ở Đông Nam Á lục địa, với những chứng tích từ thế kỷ 6 CN. Các vương quốc Môn Dvaravati (thế kỷ 6-11) và Pegu/Hanthawaddy (thế kỷ 13-18) là những trung tâm văn minh Phật giáo lớn ở vành đai Ấn Độ Dương, và chữ Môn là tổ tiên trực tiếp của các chữ viết Miến Điện, Shan và Lào hiện đại. Khoảng 1,05 triệu người nói ở bang Mon của Myanmar cùng khoảng 50 nghìn người trong các cộng đồng tị nạn/hậu duệ ở Thái Lan. Ảnh hưởng nền tảng (substrate) mạnh mẽ lên âm vị học tiếng Miến. Được dùng làm ngôn ngữ giảng dạy trong các trường tiểu học ở bang Mon.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Môn
Nước
ဍာ်
/ɗaʔ/
Lửa
ပၟတ်
/pəmɔʔ/
Mặt trời
တ္ၚဲ
/tŋoa/
Mặt trăng
ဂိတု
/kətoa/
Sao
ဟတဴ
/hətɒ/
Mẹ
မိ
/mi/
Cha
အပါ
/ʔəpa/
Tôi
အဲ
/ʔoa/
Bạn
ဗှ်
/pɛh/
Tên
ယၟု
/ɲəmùʔ/
Mắt
မတ်
/mɔʔ/
Tay
တဲ
/tɛ/
Tim
ဂြိုဟ်
/krɜ̀h/
Yêu
ဆာန်
/cʰan/
Cây
ဆု
/sɔ/
Nhà
သ္ၚိ
/hɔeʔ/
Chó
ပ္ၟိၚ်
/klɛŋ/
Mèo
ဗ္ဍိုၚ်
/ɓɔŋ/
Ăn
ဂစုက်
/caʔ/
Uống
သုၚ်
/soŋ/
Một
မွဲ
/mwoa/
Hai
ၜါ
/ɓaˋ/
Xin chào
ပ္ဍဲဂေါဝ်
/pɗɛ kaːo/
Cảm ơn
တၚ်ဂုဏ်
/təŋ kɔn/
Tốt
ခိုဟ်
/kʰɔh/
Chim cu cu
ကဴဝဴ
/kəwào/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Austroasiatic (Mon-Khmer, Monic) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Môn | Tiếng Môn cổ | Tiếng Kuay | Tiếng Mlabri | Tiếng Palaung Shwe | Tiếng Ba Na | Nam Á nguyên thủy |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ဍာ် /ɗaʔ/ | ဍာက် /ɗaːk/ | ɗaːʔ /ɗaʔ/ | om /om/ | ʔoːm /ʔoːm/ | dak /dak/ | *ɗaːk /ɗaːk/ |
| Lửa | ပၟတ် /pəmɔʔ/ | ပ်ၟ /pmaʔ/ | fəj /fəj/ | ʔus /ʔus/ | ŋal /ŋal/ | unh /uɲ/ | *ʔuːs /ʔuːs/ |
| Mặt trời | တ္ၚဲ /tŋoa/ | တ္ၚဲ /tŋai/ | tʰaj /tʰaj/ | ŋay /ŋai/ | saŋi /saŋi/ | mat trơ /mat trə/ | *tŋiːʔ /tŋiːʔ/ |
| Mặt trăng | ဂိတု /kətoa/ | ဂျိုၚ် /klɔŋ/ | luəŋ /luəŋ/ | thel /tʰel/ | kɨr /kɨr/ | khe /kʰe/ | — /—/ |
| Sao | ဟတဴ /hətɒ/ | ကၟာဲ /həmoa/ | simʔaang /simʔaːŋ/ | smaːŋ /smaːŋ/ | hərngɔ /hərŋɔ/ | hmang /hmaːŋ/ | — /—/ |
| Mẹ | မိ /mi/ | မိ /mi/ | mə /mə/ | mɛʔ /mɛʔ/ | mɛʔ /mɛʔ/ | mei /mei/ | *maʔ /maʔ/ |
| Cha | အပါ /ʔəpa/ | ဖ /pʰɛʔ/ | pə /pə/ | paʔ /paʔ/ | paʔ /paʔ/ | bă /bə/ | — /—/ |
| Tôi | အဲ /ʔoa/ | အဲ /ʔua/ | aɲ /ʔaɲ/ | oh /ʔoh/ | ʔɔ /ʔɔ/ | inh /iɲ/ | *ʔaɲ /ʔaɲ/ |
| Bạn | ဗှ် /pɛh/ | ဗှ်ေ /peh/ | may /mɛː/ | meh /meh/ | miʔ /miʔ/ | ih /ʔih/ | — /—/ |
| Tên | ယၟု /ɲəmùʔ/ | ယု /jəmu/ | ngaan /ŋaːn/ | cmɔh /cmɔːh/ | yum /jum/ | anĕ /anɛ/ | — /—/ |
| Mắt | မတ် /mɔʔ/ | မတ် /mat/ | mɜ̤t /mɜt/ | mɔt /mɔt/ | ŋai /ŋai/ | mat /mat/ | *mat /mat/ |
| Tay | တဲ /tɛ/ | တၟုိ /toi/ | təy /təj/ | tiʔ /tiʔ/ | tiː /tiː/ | ti /ti/ | *tiːʔ /tiːʔ/ |
| Tim | ဂြိုဟ် /krɜ̀h/ | စိုတ် /cət/ | chlaj /tʂlaj/ | kɛm /kɛm/ | rɔŋ /rɔŋ/ | blei /blei/ | — /—/ |
| Yêu | ဆာန် /cʰan/ | ဆာန် /cʰan/ | phɯ /pʰɯ/ | kraʔ /kraʔ/ | ʔiŋ /ʔiŋ/ | rơngư /rəŋɨ/ | — /—/ |
| Cây | ဆု /sɔ/ | ဆု /tɕu/ | ʔəŋ /ʔəŋ/ | tɔn /tɔn/ | siʔ /siʔ/ | lông /loŋ/ | — /—/ |
| Nhà | သ္ၚိ /hɔeʔ/ | သ္ၚိ /sŋiʔ/ | pno /pno/ | tu /tu/ | ɲɛh /ɲɛh/ | hnam /hnam/ | — /—/ |
| Chó | ပ္ၟိၚ် /klɛŋ/ | ခၠဵု /kʰlou/ | sŋaːʔ /ŋaʔ/ | cɛn /tɕɛn/ | so /so/ | cho /tʃo/ | *cɔː /cɔː/ |
| Mèo | ဗ္ဍိုၚ် /ɓɔŋ/ | ဂျိ /kluj/ | chhlɔːk /tʂɔk/ | meo /meo/ | mioʔ /mioʔ/ | miao /miao/ | — /—/ |
| Ăn | ဂစုက် /caʔ/ | စိ /tɕiʔ/ | sap /sap/ | ʔiʔ /ʔiʔ/ | cha /tʃa/ | sa /sa/ | *ɟaː /ɟaː/ |
| Uống | သုၚ် /soŋ/ | သုက် /sok/ | suəm /suəm/ | ʔaa /ʔaː/ | ʔoːk /ʔoːk/ | ngoah /ŋoah/ | — /—/ |
| Một | မွဲ /mwoa/ | မွဲ /mwɛ/ | mṳːy /muj/ | mɔy /mɔi/ | mu /mu/ | minh /miɲ/ | *muːj /muːj/ |
| Hai | ၜါ /ɓaˋ/ | ၜါ /ɓa/ | bar /ɓaːr/ | bɛr /bɛːr/ | ar /ʔar/ | bar /ɓaːr/ | *ɓaːr /ɓaːr/ |
| Xin chào | ပ္ဍဲဂေါဝ် /pɗɛ kaːo/ | — /—/ | sabaaj /sabaːj/ | hahɔ /haho/ | vaː piə /vaː piə/ | ô /o/ | — /—/ |
| Cảm ơn | တၚ်ဂုဏ် /təŋ kɔn/ | — /—/ | khɔp /kʰɔp/ | knɔŋ /knoŋ/ | kun cɔm /kun tʃɔm/ | kơbi /kəbi/ | — /—/ |
| Tốt | ခိုဟ် /kʰɔh/ | ခိုဟ် /kʰɔh/ | ɟɔ /dʑɔ/ | laʔ /laʔ/ | ʔɔm /ʔɔm/ | ling /liŋ/ | — /—/ |
| Chim cu cu | ကဴဝဴ /kəwào/ | — | — | — | pak-tu /pək tuʔ/ | jɛːt /jɛːt/ | — |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.