Kishambaa
Tiếng Shambala
Atlantic-Congo (Bantu, Northeast Coast)
Tiếng Shambala (Kishambaa, còn gọi là Sambaa) là ngôn ngữ Bantu G23 của vùng núi Usambara ở đông-bắc Tanzania, là ngôn ngữ của người Shambaa. Vương quốc Usambara dưới thời vua Kimweri ye Nyumbai trong thế kỷ 19 là một thực thể chính trị tiền thuộc địa quan trọng. Từ điển truyền giáo Đức của Roehl (1911) là tư liệu từ vựng tổng hợp sớm nhất. Số người nói hiện đại nhỏ hơn so với tiếng Swahili, nhưng tiếng Shambala vẫn được truyền giữa các thế hệ trong các làng vùng núi với vốn từ vựng nông nghiệp phong phú phản ánh sinh thái phân tầng cao.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Shambala
Nước
mazi
/mazi/
Lửa
moto
/moto/
Mặt trời
zuwa
/zuwa/
Mặt trăng
mwezi
/mwezi/
Mẹ
mama
/mama/
Cha
baba
/baba/
Ăn
kuya
/kuja/
Uống
kunywa
/kuɲwa/
Yêu
kwenda
/kwenda/
Tim
mwoyo
/mwojo/
Cây
mti
/mti/
Nhà
nyumba
/ɲumba/
Chó
mbwa
/mbwa/
Mèo
paka
/paka/
Tay
ukono
/ukono/
Mắt
izo
/izo/
Xin chào
nashukuru
/naʃukuɾu/
Cảm ơn
asante
/asante/
Một
imo
/imo/
Tốt
hedi
/hedi/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Atlantic-Congo (Bantu, Northeast Coast) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Shambala | Tiếng Makonde | Tiếng Machame | Tiếng Sena | Tiếng Nyaturu | Tiếng Nyamwezi | Tiếng Asu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | mazi /mazi/ | mashi /maʃi/ | mringa /mɾiŋɡa/ | madzi /madzi/ | maazi /maːzi/ | minzi /minzi/ | mende /mende/ |
| Lửa | moto /moto/ | moto /moto/ | mòò /moːʔ/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | mshika /mʃika/ |
| Mặt trời | zuwa /zuwa/ | lyuva /ʎuβa/ | ìsùwà /isuwa/ | dzuwa /dzuwa/ | nzua /nzua/ | izuba /izuβa/ | nyu /ɲu/ |
| Mặt trăng | mwezi /mwezi/ | mwedi /mwedi/ | mwezi /mwezi/ | mwedzi /mwedzi/ | umweri /umweɾi/ | ng'wezi /ŋweːzi/ | mwezi /mwezi/ |
| Mẹ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mai /mai/ | mama /mama/ | mayu /majʊ/ | mama /mama/ |
| Cha | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tata /tata/ | baba /baba/ | baba /baba/ |
| Ăn | kuya /kuja/ | kulya /kuʎa/ | ìlya /iʎa/ | kudya /kudja/ | kuria /kuɾia/ | kulya /kuʎa/ | kurya /kuɾja/ |
| Uống | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | ìnyo /iɲo/ | kumwa /kumwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ |
| Yêu | kwenda /kwenda/ | kupenda /kupenda/ | ìkwenda /ikwenda/ | kufuna /kufuna/ | butogwa /butoɡwa/ | butogwa /butoɡwa/ | lumba /lumba/ |
| Tim | mwoyo /mwojo/ | mtima /mtima/ | mòyò /mojo/ | mtima /mtima/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ | ngiti /ŋɡiti/ |
| Cây | mti /mti/ | mti /mti/ | mtí /mti/ | mtengo /mteŋɡo/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ | mti /mti/ |
| Nhà | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | kaya /kaja/ | nyumba /ɲumba/ |
| Chó | mbwa /mbwa/ | nshenye /nʃeɲe/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ |
| Mèo | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| Tay | ukono /ukono/ | nkono /nkono/ | kùoòko /kuoːko/ | nkono /nkono/ | ukuboko /ukuboko/ | ikobo /ikoβo/ | mkono /mkono/ |
| Mắt | izo /izo/ | liso /liso/ | rítiò /ɾitio/ | diso /diso/ | iriiso /iɾiːso/ | liso /liso/ | jicho /dʒitʃo/ |
| Xin chào | nashukuru /naʃukuɾu/ | nakushukuru /nakuʃukuɾu/ | máshàlòmà /maʃaloma/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | mbukire /mbukiɾe/ | mwadita /mwadita/ | shiloi /ʃiloi/ |
| Cảm ơn | asante /asante/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | ahsànte /ahsante/ | ndatenda /ndatenda/ | ahsante /ahsante/ | twabakaba /twaβakaβa/ | mwasanga /mwasaŋɡa/ |
| Một | imo /imo/ | nimo /nimo/ | ìmwí /imwi/ | posi /posi/ | umwe /umwe/ | imo /imo/ | imwe /imwe/ |
| Tốt | hedi /hedi/ | shibwana /ʃibwana/ | ìchá /itʃa/ | nadidi /nadidi/ | kihi /kihi/ | lihi /lihi/ | mwamba /mwamba/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.