Kishambaa
Tiếng Shambala
ngữ hệ Đại Tây Dương–Congo (nhánh Bantu, nhóm Duyên hải Đông Bắc)
Tiếng Shambala (Kishambaa, còn gọi là Sambaa) là ngôn ngữ Bantu G23 của vùng núi Usambara ở đông-bắc Tanzania, là ngôn ngữ của người Shambaa. Vương quốc Usambara dưới thời vua Kimweri ye Nyumbai trong thế kỷ 19 là một thực thể chính trị tiền thuộc địa quan trọng. Từ điển truyền giáo Đức của Roehl (1911) là tư liệu từ vựng tổng hợp sớm nhất. Số người nói hiện đại nhỏ hơn so với tiếng Swahili, nhưng tiếng Shambala vẫn được truyền giữa các thế hệ trong các làng vùng núi với vốn từ vựng nông nghiệp phong phú phản ánh sinh thái phân tầng cao.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Shambala
Nước
mazi
/mazi/
Lửa
moto
/moto/
Mặt trời
zuwa
/zuwa/
Mặt trăng
mwezi
/mwezi/
Sao
nyenyezi
/ɲeɲezi/
Mẹ
mama
/mama/
Cha
baba
/baba/
Tôi
niye
/nije/
Bạn
weye
/weje/
Tên
izina
/izina/
Mắt
izo
/izo/
Tay
ukono
/ukono/
Tim
mwoyo
/mwojo/
Yêu
kwenda
/kwenda/
Cây
mti
/mti/
Nhà
nyumba
/ɲumba/
Chó
mbwa
/mbwa/
Mèo
paka
/paka/
Ăn
kuya
/kuja/
Uống
kunywa
/kuɲwa/
Một
imo
/imo/
Hai
mbili
/mbili/
Xin chào
nashukuru
/naʃukuɾu/
Cảm ơn
asante
/asante/
Tốt
hedi
/hedi/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Atlantic-Congo (Bantu, Northeast Coast) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Shambala | Tiếng Mahorais | Tiếng Sena | Tiếng Machame | Tiếng Asu | Tiếng Nyaturu | Tiếng Makonde |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | mazi /mazi/ | maji /maji/ | madzi /madzi/ | mringa /mɾiŋɡa/ | mende /mende/ | maazi /maːzi/ | mashi /maʃi/ |
| Lửa | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | mòò /moːʔ/ | mshika /mʃika/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| Mặt trời | zuwa /zuwa/ | jua /dʒua/ | dzuwa /dzuwa/ | ìsùwà /isuwa/ | idhuva /iðuʋa/ | nzua /nzua/ | lyuva /ʎuβa/ |
| Mặt trăng | mwezi /mwezi/ | mwezi /mwezi/ | mwedzi /mwedzi/ | mwezi /mwezi/ | mwezi /mwezi/ | umweri /umweɾi/ | mwedi /mwedi/ |
| Sao | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyota /ɲota/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ | ntondwa /ntondwa/ |
| Mẹ | mama /mama/ | mama /mama/ | mai /mai/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Cha | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tata /tata/ | baba /baba/ |
| Tôi | niye /nije/ | wami /wami/ | ine /ine/ | inyi /iɲi/ | mine /mine/ | une /une/ | une /une/ |
| Bạn | weye /weje/ | wawe /wawe/ | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ | uwe /uwe/ | uwe /uwe/ | uve /uve/ |
| Tên | izina /izina/ | dzina /dzina/ | dzina /dzina/ | irina /irina/ | izina /izina/ | izina /izina/ | lina /lina/ |
| Mắt | izo /izo/ | jicho /dʒiʃo/ | diso /diso/ | rítiò /ɾitio/ | iiso /iːso/ | iriiso /iɾiːso/ | liso /liso/ |
| Tay | ukono /ukono/ | mkono /mkono/ | nkono /nkono/ | kùoòko /kuoːko/ | mkono /mkono/ | ukuboko /ukuboko/ | nkono /nkono/ |
| Tim | mwoyo /mwojo/ | moyo /moʝo/ | mtima /mtima/ | mòyò /mojo/ | ngiti /ŋɡiti/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ |
| Yêu | kwenda /kwenda/ | mahaba /mahaba/ | kufuna /kufuna/ | ìkwenda /ikwenda/ | lumba /lumba/ | butogwa /butoɡwa/ | kupenda /kupenda/ |
| Cây | mti /mti/ | mti /mti/ | mtengo /mteŋɡo/ | mtí /mti/ | mti /mti/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ |
| Nhà | nyumba /ɲumba/ | nyumba /njumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Chó | mbwa /mbwa/ | mbwa /ɱbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | nshenye /nʃeɲe/ |
| Mèo | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| Ăn | kuya /kuja/ | kula /kula/ | kudya /kudja/ | ìlya /iʎa/ | kurya /kuɾja/ | kuria /kuɾia/ | kulya /kuʎa/ |
| Uống | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kumwa /kumwa/ | ìnyo /iɲo/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kukumbila /kukumbila/ |
| Một | imo /imo/ | moja /moja/ | posi /posi/ | ìmwí /imwi/ | imwe /imwe/ | umwe /umwe/ | nimo /nimo/ |
| Hai | mbili /mbili/ | mbili /ᵐbili/ | piŵiri /piwiri/ | iwi /iwi/ | avili /aβili/ | aviri /aβiri/ | vavili /vaʋili/ |
| Xin chào | nashukuru /naʃukuɾu/ | Habari /habari/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | máshàlòmà /maʃaloma/ | shiloi /ʃiloi/ | mbukire /mbukiɾe/ | nakushukuru /nakuʃukuɾu/ |
| Cảm ơn | asante /asante/ | asante /asante/ | ndatenda /ndatenda/ | ahsànte /ahsante/ | mwasanga /mwasaŋɡa/ | asante /aˈsante/ | nashukuru /naʃukuɾu/ |
| Tốt | hedi /hedi/ | nzuri /ɲzuri/ | nadidi /nadidi/ | ìchá /itʃa/ | mwamba /mwamba/ | kihi /kihi/ | shibwana /ʃibwana/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.