Guugu Yimidhirr

Tiếng Guugu Yimithirr

Pama-Nyunga (nhánh Paman, đông Cape York)

Ngữ hệPama-Nyunga (nhánh Paman, đông Cape York) Người nói~800 Chữ viếtLatin Quốc giaÚc (Viễn Bắc Queensland — Hopevale, phía bắc Cooktown) Ngôn ngữ chính thứcKhông (bản địa được công nhận) Mức độ sống cònbị đe dọa nghiêm trọng ISO 639-3kky Glottocodegugu1255

Tiếng Guugu Yimithirr (cũng viết là Guugu Yimidhirr; ISO 639-3: kky) là một ngôn ngữ Paman thuộc ngữ hệ Pama-Nyungan, theo truyền thống được sử dụng tại vùng đất quanh sông Endeavour ở Viễn Bắc Queensland, Úc. Hiện nay ngôn ngữ này tập trung tại Hope Vale và các cộng đồng lân cận phía bắc Cooktown. Nó nổi tiếng với hệ quy chiếu không gian thường dùng các phương hướng tuyệt đối như bắc và nam trong những trường hợp mà nhiều ngôn ngữ dùng từ lấy người nói làm trung tâm như trái và phải. Nghiên cứu về hệ thống này đã khiến tiếng Guugu Yimithirr trở nên quan trọng trong các công trình về ngôn ngữ, nhận thức và định hướng không gian. Từ tiếng Anh kangaroo bắt nguồn từ gangurru trong tiếng Guugu Yimithirr, được các thành viên đoàn thám hiểm của James Cook ghi lại từ người nói địa phương bên sông Endeavour năm 1770.

Nơi được sử dụng

31 từ cốt lõi trong Tiếng Guugu Yimithirr

Nước

buurraay

/buːraːj/

Lửa

/—/

Mặt trời

ngalan

/ŋalan/

Mặt trăng

giitha

/ɡiːt̪a/

Sao

biidhi

/biːt̪i/

Mẹ

ngamu

/ŋamu/

Cha

biiba

/biːba/

Tôi

ngayu

/ŋaju/

Bạn

nyundu

/ɲundu/

Tên

gadil

/ˈkatil/

Mắt

miil

/miːl/

Tay

mungal

/muŋal/

Tim

/—/

Yêu

/—/

Cây

yugu

/juɡu/

Nhà

bayan

/bajan/

Chó

gudaa

/ɡudaː/

Mèo

buthigan

/but̪iɡan/

Ăn

budal

/budal/

Uống

/—/

Một

nubuun

/nubuːn/

Hai

gudhirra

/kut̪ira/

Xin chào

/—/

Cảm ơn

/—/

Tốt

awuun

/awuːn/

Nguồn

So sánh từ vựng

So sánh với các ngôn ngữ Pama-Nyungan (Paman, eastern Cape York) liên quan

Nghĩa Tiếng Guugu YimithirrTiếng LuwiTiếng LardilTiếng YangkaalTiếng PyuTiếng Bidayuh Bukar-SadongTiếng Walmajarri
Nước buurraay /buːraːj/ wār /waːr/ kantha /kanθa/ ngogo /ŋoɡo/ ʔuy /uj/ piin /piːn/ ngapa /ˈŋapa/
Lửa /—/ /—/ jalul /dʒalul/ ngida /ŋida/ vyaŋ /wjaŋ/ apui /aˈpui/ warlu /ˈwaɭu/
Mặt trời ngalan /ŋalan/ 𔖖𔓚 /ˈtiwad/ thurara /θuɾaɾa/ wargu /waɾɡu/ ño /ɲo/ biduh /biˈduh/ ngalyarra /ŋaˈʎara/
Mặt trăng giitha /ɡiːt̪a/ 𔓜𔒄𔗦 /ˈarmas/ kirdikir /kiɖikir/ waldar /waldaɾ/ hla /hla/ bulan /buˈlan/ pira /ˈpira/
Sao biidhi /biːt̪i/ /—/ kambin /kambin/ thurara /t̪uɾaɾa/ kar /karʔ/ bitun /bitun/ wirl /wiɭ/
Mẹ ngamu /ŋamu/ anni- /ˈanni/ ngama /ŋama/ ngama /ŋama/ na /na/ sindo /sinˈdoʔ/ ngamaji /ŋaˈmaɟi/
Cha biiba /biːba/ 𔐞𔑣𔓯𔗔 /ˈtadis/ /—/ kanda /kanda/ paʔ /paʔ/ samah /saˈmah/ kirta /ˈkiʈa/
Tôi ngayu /ŋaju/ 𔐀 /ˈamu/ ngada /ŋada/ ngada /ŋada/ ŋa /ŋa/ aku /aku/ ngaju /ŋaɟu/
Trang 1/4

Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.